Ook Edam-Volendam moet de broekriem aanhalen!

Ook Edam-Volendam moet de broekriem aanhalen!
Binnen de regio Waterland zijn van verschillende gemeenten al noodsignalen opgevangen rond de gemeentefinanciën. Bezuinigingen, korten op subsidies, beperkingen voor het voorzieningenniveau, verhoging van de lokale belastingen. Zelfs dan nog is het soms moeilijk in 2004 de begroting sluitend te maken. Problemen die tot voor kort vrijwel onbestaanbaar leken. De realiteit van nu leert dat de vette jaren voorbij zijn. Dat laatste geldt inmiddels onverkort ook voor onze gemeente Edam-Volendam. Ons huishoudboekje toont voor 2004 nog geen tekort, maar in de jaren daarna doemen donkere wolken op aan de financiële hemel. Daar moeten we nu al op inspelen, want regeren is vooruitzien.

De tijd dat de groei van het gemeentelijk voorzieningenniveau gelijke tred hield met de groei van de beschikbare gemeentefinanciën is voorbij. Ruimte voor nieuwe initiatieven, ruimte voor nieuw beleid is voor de komende jaren slechts mogelijk door op verstandige wijze over te gaan tot het maken van heldere politieke keuzes. Keuzes om “oud in te zetten voor nieuw” bijvoorbeeld. Dit laatste betekent niets anders dan dat we pas iets anders of nieuws kunnen gaan doen, zodra we nu al bestaande dingen voortaan achterwege laten. We kunnen ons geld immers maar een keer uitgeven. Vanaf nu zal elke geplande uitgave extra streng getoetst moeten worden aan de inhoud van de gemeentelijke portemonnee. Het maken van keuzes is nu meer dan ooit aan de orde.

Begrotingsraad op 6 november a.s.
Op die 6e november zal de gemeenteraad zich moeten uitspreken over de begroting 2004. Die begroting is door het college van burgemeester en wethouders opgesteld aan de hand van enerzijds het bestaande beleid, maar tegelijkertijd is rekening gehouden met alle wensen zoals de gemeenteraad die voor zichzelf in haar raadsprogramma heeft vastgelegd voor de lopende raadsperiode tot en met 2006. Dat raadsprogramma is veelomvattend en wat betreft nieuw beleid vooral ook behoorlijk ambitieus. Als gemeenteraad hebben wij in 2002 aangegeven daarvoor te gaan. De ambities, de doelen die gesteld werden, zouden bereikt moeten gaan worden. Welnu, de tijd achterhaalt een flink deel van die nobele voornemens. Niet alleen op rijksniveau wordt de broekriem aangehaald, ook de lonen worden bevroren voor de eerste twee jaar. Zo leren ons de vele publicaties in de media rond de voornemens van het kabinet. Ook de gemeente Edam-Volendam wordt dus geconfronteerd met een periode van magere jaren, omdat het overgrote deel van de gemeentekas wordt gevuld vanuit Den Haag.

Wat betekent dit alles voor onze gemeente Edam-Volendam?
Het CDA hecht aan haar in het raadsprogramma geformuleerde uitgangspunt waarin een zorgvuldig en verantwoord beheer van de beschikbare financiën centraal staat. Daarbij wordt ook gekeken naar een redelijke belastingdruk. Bepalend wordt wat de inwoners van Edam-Volendam over hebben voor het door hen gewenste voorzieningenniveau.
Nog steeds behoort de gemeente Edam-Volendam qua lokale belastingdruk tot de goedkopere gemeenten van Nederland. Dat laatste houdt echter niet in dat het streven erop gericht wordt een verbetering van de financiële positie te bereiken door de belastingen onbeperkt te verhogen. Uitgangspunt blijft wel dat de onroerendzaakbelasting voor 2004 wordt verhoogd met 15%. Dat werd reeds vorig jaar bij de begroting voor 2003 vastgesteld. Ook andere gemeentelijke tarieven worden voor 2004 opnieuw (en hoger) vastgesteld. Het CDA constateert dat de gemeente Edam-Volendam ook in deze situatie nog netjes in de pas loopt met vergelijkbare andere gemeenten.

Voor de bekostiging van verreweg het grootste deel van de gemeentelijke activiteiten moet ook door onze gemeente op het Rijk worden vertrouwd. Juist daar blijkt dat de gemeente van rijkswege de komende jaren flink minder financiën krijgt toebedeeld. Bovendien was voor de jaren na 2004 een terugkeer naar gelijkmatige belastingpolitiek beloofd. Op lokaal niveau ontstaat voor ons de noodzaak bij te sturen. Het CDA heeft zich voorgenomen hierin, als grootste raadsfractie, het voortouw te nemen. Op verschillende terreinen moeten wij bereid zijn een stuk van onze ambities in te leveren. Nog niet zolang geleden - in 2001 - hebben wij nog sterk op die ambities ingezet, maar wij mogen de realiteit niet uit het oog verliezen.
Het CDA meent dat de huidige tijd en de nu bestaande economische situatie voldoende rechtvaardiging bieden voor bijstellingen. Dat wij als CDA hierdoor niet helemaal kunnen waarmaken wat we beloofd hebben, zal naar onze verwachting zondermeer begrip opleveren bij de kiezers.

Wat heeft het CDA daarbij concreet voor ogen?

Nazorg
Hierbij wordt niet in termen van bezuinigingen gedacht. Afspraak blijft afspraak.
Pius X
In ieder geval wordt niet getornd aan de voorgenomen nieuwe PIUS X en het daaraan toegekend budget. Deze vurig gewenste voorziening moet gerealiseerd kunnen worden. Wel wordt het zaak die realisering goed op te pakken en het daarvoor beschikbare taakstellende budget goed te bewaken. De discussie over de plaats en functie moet daarbij tot een voor alle betrokkenen acceptabel resultaat leiden. Het CDA is verheugd dat het CBW weer met het College van B&W in gesprek is gegaan. Gezien de met het CBW gemaakte afspraak voldoende tijd te nemen voor nader overleg en voorbereiding, zal de daadwerkelijke bouw waarschijnlijk pas na 2004 aanvangen.
Bestuurscultuur
Ook hier: Afspraak is afspraak. De inzet blijft gericht op het doen wat afgesproken is en daarbij de eveneens afgesproken regels handhaven. De gedoogcultuur wordt ook onder de huidige omstandigheden nog steeds waar nodig en mogelijk teruggedrongen.
Integrale veiligheid
In het raadsprogramma staat dat absolute prioriteit wordt gegeven aan de handhaving van de brandveiligheid in het algemeen en in horecagelegenheden in het bijzonder. Toezicht op het maximum aantal bezoekers in horecagelegenheden, controle op leeftijd, aanpak van handel in en gebruik van drugs, alsmede aanpak van drankmisbruik. Deze insteek zal onverkort wordt voortgezet, ook in de komende jaren.
Brandweer
Wij hebben in het raadsprogramma opgenomen, dat invulling van de rol van de Brandweer slechts mogelijk is met voldoende professionele preventie en pro-actie mensen en dat de gemeenteraad daarvoor de benodigde middelen beschikbaar zal stellen. Dat laatste wil overigens naar de opvatting van het CDA niet zeggen dat ongelimiteerd middelen moeten worden vrijgemaakt. Om die reden is het CDA dan ook geen voorstander van een aantal voor 2004 voorgenomen prioriteiten. De wens vanaf 2004 te komen tot een eigen volledig toegerust duikteam en het beschikbaar krijgen van een eigen blusboot gaat, naar de huidige omstandigheden, ruim te ver en kan dan ook niet rekenen op ondersteuning.
Het CDA beseft dat niet elk mogelijk te lopen risico ook dwingend moet leiden tot het nemen van de nodige voorzorgsmaatregelen. Een zekere mate van risico moet ook een gemeente bewust durven nemen. Bovendien: Wij hebben in regionaal verband een professionele en goed toegeruste Regionale Brandweer. Hieraan wordt ook door de gemeente Edam-Volendam stevig bijgedragen. De noodzaak tot aanschaf van een eigen redvoertuig (hoogwerker) lijkt ons daarom ook niet aan de orde. Ook de voornemens voor de realisatie van een nieuwe brandweerkazerne worden door het CDA voorlopig ter discussie gesteld.
Het stadskantoor
Al jaren is de huisvesting van ons gemeentelijk apparaat een belangrijk aandachtspunt. Maar de beslissing hierover brengt ook kosten met zich. Het CDA stelt voor de verdere definitieve invulling in ieder geval een jaar te verschuiven. Uiteraard als gevolg van de nu bestaande financiële problemen, maar ook om even ruimte te hebben de verschillende plannen verder uit te werken.
Personeel
De lokale overheid moet veel werk verzetten. Wij realiseren ons dat wij daarvoor professionele mensen nodig hebben, die geconfronteerd worden met steeds complexer wordende werkzaamheden. Daar staat tegenover dat wij ons als CDA ervan bewust zijn, dat de gemeente lang niet alle activiteiten die zij nu doet ook in de toekomst nog moet blijven doen. We zouden wellicht meer taken kunnen uitbesteden of overlaten aan anderen. Dat is een visie, met goede mogelijkheden. Een herbezinnen dus op wat wij als gemeente nu feitelijk voor onze gemeenschap (moeten) doen. De discussie zal hierover gevoerd gaan worden. Voor 2004 staan enkele uitbreidingen met nieuw personeel op de rol. Het CDA is voornemens deze uitbreidingen niet zondermeer door te laten gaan en zal ook hier tot zorgvuldige prioriteitsstelling trachten te komen.
De openbare ruimte – asfaltering en wegen- en groenonderhoud, 30 km zones
Hierin gaat veel geld om. Nodig ook om alle woningen en voorzieningen goed en veilig bereikbaar te houden. Nu de geldkraan van rijkswege wat dichtgedraaid wordt, moet ook binnen onze gemeente omgezien worden naar een aanpak die leidt tot lagere kosten.
Wij zullen meer dan voorheen kritisch moeten zijn en onszelf bijvoorbeeld ook de vraag stellen of die verkeersremmende maatregelen wel zo duur uitgevoerd moeten worden? Kan de aanleg niet soberder? Maar ook een vraag zoals: Bereiken wij met al die inzet van middelen het door ons allen zo vurig gewenste effect? Kortom: Het CDA stelt voor hierin vooral meer kritisch te worden en het kwaliteitsniveau desnoods wat terug te brengen en daarmee op de kosten te besparen.
Toerisme beleid
Het onlangs in de commissie economische zaken door LA-Groupe gelanceerde conceptplan heeft voor de toekomst van het toerisme en daarmee voor het economisch perspectief van onze gemeente vele goede aanknopingspunten. Feit is en blijft dat wij in Edam-Volendam het belang van het toerisme voor onze gemeente niet mogen veronachtzamen. Daarom is het CDA van mening dat de komende tijd de verdere planvorming en uiteindelijke realisatie van het Toerismebeleid met vol elan opgepakt dient te worden. Edam-Volendam staat landelijk gezien op de (toerisme)kaart en daar moeten wij onze plaats op zijn minst behouden en waar mogelijk vooral ook verder uitbouwen.

De gemeentefinanciën in het algemeen tot slot
Nog maar zeer recent heeft onze gemeente van de toezichthouder (de Provincie Noord-Holland) een mooi rapportcijfer gekregen voor de wijze waarop door de wethouder en de afdeling Financiën met de gemeentefinanciën is omgegaan. De financiële positie van onze gemeente scoort “goed” en daarnaast scoort het financieel proces qua kwaliteit, inzichtelijkheid, tijdigheid en volgen van nieuwe ontwikkelingen eveneens “goed”. Deze kwalificatie vormt een compliment aan het college, maar zeker ook aan de medewerkers die dit alles in goede banen leiden. Naar de opvatting van het CDA echter zitten wij in deze tijd, rond de begrotingsbehandeling voor 2004, aan de vooravond van een omslagpunt. Uiteraard kunnen wij in de toekomst nog steeds goed blijven scoren, maar dan zijn nu wel de nodige maatregelen vereist.  Als de gemeenteraad het nemen van maatregelen op 6 november aanstaande schuwt en onverkort de nu voorliggende en vol van ambities zittende begroting aanneemt, dan kan het college en met haar de afdeling Financiën doen wat het wil, maar dan zal de score de komende jaren een andere worden. Het is daarom nu de hoogste tijd dat de raad haar kaderstellende rol inhoud geeft en de durf aan de dag legt haar eigen ambities tijdig bij te stellen.