Eerstehulp bij kindertrauma
Eerstehulp bij kindertrauma ,,Voorlopig kunnen we vijf jaar vooruit'', zegt Van der Schoot ,,Hopelijk hebben we tegen die tijd voldoende wetenschappelijke onderbouwing om ons voorbestaan te garanderen.'' Het belang van snel reageren wanneer een kind slachtoffer of getuige is van iets ernstigs, is groot, zegt Van der Schoot. ,,Juist in die eerste uren is het kind het meest ontvankelijk voor hulp.'' De meeste scholen hebben wel draaiboeken die aangeven hoe ze moeten omgaan met plotselinge, schokkende gebeurtenissen. ,,Maar dat is allemaal erg ad hoc”, zegt Van der Schoot. ,,Wat ik wil bereiken is dat die draaiboeken op elkaar worden afgestemd en dat scholen hun ervaringen kunnen uitwisselen. Wij willen daarvoor een platform zijn.''
Vrijdag 12 december werd in het Wilhelmina Kinderziekenhuis het eerste psychotraumacentrum voor kinderen officieel geopend. ,,Hopelijk komt nu een einde aan de vaak ongecoördineerde hulpverlening voor kinderen die iets verschrikkelijks hebben meegemaakt.''
Ze duiken geregeld op in de krantenkolommen: kinderen wier leventje door een schokkende gebeurtenis wordt ontwricht. Kinderen als Rochelle Rikkers, het zusje van het `meisje van Nulde' Rowena, de vriendinnen van het vermoorde en in brand gestoken meisje Maja, of de ontvoerde Lusanne van der Gun. Maar er zijn ook nog de vele anonieme kinderen die een auto-ongeluk overleven of op een andere manier worden geconfronteerd met schokkende gebeurtenissen. ,,Steeds meer kinderen komen in aanraking met geweld, ongelukken en rampen'', zegt psychotherapeut en kinderpsycholoog Tom van der Schoot. Hij wijst er op dat er jaarlijks alleen al 200.000 slachtoffers van huiselijk geweld worden gemeld. ,,Daaronder zijn veel kinderen, maar als het volwassenen betreft, zijn kinderen eromheen vaak net zo goed de dupe.
,,Ook rampen zoals in Enschede en Volendam maken kinderslachtoffers, net als de algehele verruwing van de samenleving. Mensen grijpen sneller naar geweld. Dat zal erger worden. Je kunt op je vingers natellen dat schietpartijen op scholen, zoals je die in de Verenigde Staten ziet, zich ook in Nederland zullen gaan voordoen.'' Van der Schoot is coördinator van het psychotraumacentrum voor kinderen en jongeren dat vandaag wordt geopend als onderdeel van het Wilhelmina Kinderziekenhuis in het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht.
Tot nog toe hing het vooral van het toeval af hoe getraumatiseerde kinderen verder werden opgevangen en begeleid. De politie, het Riagg, de huisarts, de school, het maatschappelijk werk, iedereen deed wat en iedereen deed wat anders. Soms liep het goed af, soms dramatisch. Van der Schoot: ,,Er is te veel ongecoördineerde hulpverlening, en daardoor worden er fouten gemaakt. Kinderen die na een verschrikkelijke gebeurtenis juist behoefte hadden aan hun moeder, maar van haar werden gescheiden. Of andersom: ze moesten terug naar hun ouders, terwijl die het risico vormden.'' Nog ingewikkelder wordt het als er meer culturen in het spel zijn. ,,En dat is in 50 procent van de de gevallen zo. Gebrekkige integratie, eerwraak of taalproblemen zijn vaak onderdeel van het verhaal.''
De psychologen en maatschappelijk werkers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis kregen al jaren kinderen doorverwezen die voor een trauma moesten worden behandeld. Soms via het ziekenhuis, soms door de Jeugd- en Zedenpolitie. ,,Maar dat was meer toeval dan beleid. Sinds de jaren negentig leeft al de wens om iets structureels op te zetten; een landelijk expertisecentrum voor kinderen met psychotrauma.'' Met geld van sponsors is dat nu van de grond gekomen. Kinderen die in de regio Utrecht met geweld of andere traumatische situaties in aanraking komen, kunnen binnen 24 tot 48 uur worden opgevangen door een team van experts. Het nieuwe centrum kan 200 kinderen per jaar behandelen, geeft advies aan scholen, politie en hulpverleners, biedt cursussen aan en zal wetenschappelijk onderzoek doen naar de langetermijngevolgen van traumatische ervaringen bij kinderen.