Brandveiligheidsregels horeca onduidelijk
Brandveiligheidsregels horeca onduidelijk
Na de cafébrand in Volendam was het gedaan met het gedogen. De brandveiligheidseisen in horecagelegenheden werden aangescherpt. Met het nieuwe Bouwbesluit op 1 januari 2003 zijn de regels echter weer enigszins versoepeld. Sommige horecaondernemers krijgen het idee dat ze voor niets geïnvesteerd hebben. Brancheorganisatie Koninklijk Horeca Nederland vindt het woud van regels, vaak ook nog strijdig met regelgeving van andere instanties, sowieso lastig te doorgronden: `Het nieuwe Bouwbesluit is geen maatwerk, maar prutswerk', aldus een woordvoerder. In de richtlijnen van vóór 1 januari 2003 stond dat er in bijeenkomstgebouwen als cafés en discotheken per negentig personen één meter uitgangsbreedte moest zijn. Met het nieuwe Bouwbesluit dat vanaf 1 januari 2003 is dat 135 personen per meter uitgangsbreedte geworden. Gevolg is dus dat zalen en discotheken meer bezoekers mogen binnenlaten. Dat de brandveiligheidsregels voor de horeca sinds 1 januari soepeler zijn geworden is volgens Jans Weges, onderzoeker bij het Nibra, een ogenschijnlijk effect. `Het heeft alleen effect in gevallen van een gemiddeld lage bezetting.
Volgens woordvoerder Jacques Happe van Koninklijk Horeca Nederland geldt voor 90 procent van de horecagelegenheden een versoepeling van de regels ten opzichte van voor 1 januari 2003. Toch is de brancheorganisatie niet tevreden. `De regels zijn zó onduidelijk en voor verschillende interpretaties vatbaar. De ondernemers zijn overgeleverd aan willekeur. Dat is erg frustrerend. Voorheen konden de ondernemers volgens Happe zelf een vergunningsaanvraag indienen bij de gemeente, maar nu is dat zo ingewikkeld dat er een deskundige voor ingehuurd moet worden. `En dat kost geld. Zelfs ambtenaren bouw- en woningtoezicht en brandweermensen worstelen met de regels. Het kabinet heeft de mond vol van minder regels, maar het Bouwbesluit was zo ingewikkeld dat er een ministerieel schrijven van meer dan twintig pagina's nodig was voor verheldering. Dat is geen maatwerk, maar prutswerk: De brancheorganisatie krijgt veel klachten over ingewikkelde en tegenstrijdige regels in algemene zin. Happe benadrukt dat de horecaondernemers natuurlijk wél achter veiligheid voor het personeel en de gasten staan.
Na de circulaire van VROM bleven er echter nog steeds vragen over interpretatie van bepaalde punten in het Bouwbesluit. Het Nibra organiseerde in november en december vorig jaar twee keer een symposium over de circulaire in de uitvoeringspraktijk. `Er was zoveel belangstelling dat we een tweede symposium nodig vonden. Er kwamen in totaal meer dan 360 brandpreventiemedewerkers op af. Dat zegt wel iets, aldus Weges. Om (hopelijk) een einde te maken aan de onduidelijkheid en vragen zullen de ministeries van BZK en VROM in samenwerking met onder andere het Nibra, de NVBR en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) eind maart of begin april een informatiebulletin uitbrengen. Horeca Nederland weet niet of dit veel verbetering zal brengen. `We gaan van lapmiddel naar lapmiddel: Edith van der Reijden van het netwerk Brandpreventie van de NVBR is echter wel blij met de instructie. `Er komt een landelijke uitwerking. Gemeenten hoeven dan niet zelf allemaal een vereenvoudigd praktisch werkvoorschrift te maken'. 'Zij vindt dat VROM in het vervolg duidelijker van te voren moet realiseren welke implicaties wijzigingen in bouwregelgeving hebben. Ook vindt de NVBR dat zij daar meer bij betrokken hadden moeten worden. `Want nu komen er allemaal vragen en wij als NVBR willen niet dat gewijzigde regels zomaar zonder enige toelichting op de consequenties ingevoerd worden. De NVBR heeft VROM niet verzocht de versoepeling van de regelgeving ongedaan te maken, die overigens alleen in sommige gevallen geldt, zo benadrukt ook Van der Reijden. Wel heeft de belangenvereniging in een brief verzocht om betere communicatie onderling. Mede daardoor is het plan tot een verduidelijking van de circulaire er gekomen.
's Nachts op pad
Ook brandweer Leeuwarden ging naar zo'n voorlichtingsdag bij het Nibra. Officier risicobeheersing Jan Beuving van het korps vond het wel nuttig. `Het is als brandweer lastig beleid uit te voeren nu er nog discussie over is. In Leeuwarden houden we aan het oude beleid vast tot er duidelijkheid is. De brandweer Leeuwarden heeft afgelopen december voor het eerst extra controles in de horecagelegenheden uitgevoerd. De preventiemedewerkers kwamen eerst een keer op een middag langs, op afspraak. En daarna kwam de brandweer 's nachts nog een keer onaangekondigd. Nog niet alle horecagelegenheden van de stad hebben overigens een gebruiksvergunning. De brandweer is bezig met een inhaalslag waarbij de horeca een hoge prioriteit heeft. `Wij controleerden onder andere op het aantal nooduitgangen en het aantal bezoekers. In de afgegeven vergunningen staat precies aangegeven hoeveel bezoekers er binnen mogen zijn, vertelt Beuving. Geen enkele discotheek of café had te veel mensen binnen gelaten. Beuving denkt dat de Leeuwarder horecaondernemers erg bewust met brandveiligheid bezig zijn. `Het is niet zo dat ze daar op willen bezuinigen. Er zijn natuurlijk wel vaak discussies tussen brandweer en ondernemers over de nadere invulling van het brandveiligheidsbeleid: Veel nooduitgangen van Leeuwarder horecagelegenheden komen uit op stegen waar normaal gesproken geen mensen komen. In deze voor ontvluchting noodzakelijke stegen worden wel eens vuilcontainers geplaatst. Daarmee is de nooduitgang wel bruikbaar, maar de steeg geblokkeerd.
De politie wordt altijd op de hoogte gesteld als er 's nachts een controle plaatsvindt, zodat zij ondersteuning kan bieden als de brandweer bijvoorbeeld toegang wordt geweigerd. Ook als een horecagelegenheid meteen gesloten moet worden wegens onveiligheid is het belangrijk dat de politie paraat staat. `Er kunnen problemen ontstaan als er plotseling duizend mensen op straat worden gezet.
Berekening
Wim Mulder van de gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht in Amsterdam stelt dat het Bouwbesluit het er niet gemakkelijker op heeft gemaakt. `Voor het lezen van de circulaire die er in juli op volgde is minimaal een Hbo-diploma nodig. Wij zullen daarom zelf een verduidelijking geven voor de controleurs. Vooral uitleg over hoe het maximaal aantal personen dat aanwezig mag zijn berekend moet worden is nodig. Dat hangt van zoveel factoren af, bijvoorbeeld de breedte van de gang, de aanwezigheid van een trappenhuis, de draairichting van de deuren enzovoorts. Het is een ontzettend ingewikkelde berekening die je moet maken. Jans Weges van het Nibra stelt dat het uitgangspunt van het Bouwbesluit is dat een café binnen een minuut leeg moet zijn. Als er twee personen per vierkante meter zijn gaat dat nog. Dan is de loopsnelheid naar de nooduitgang nog voldoende. Als het drukker is, kom je veel langzamer vooruit: Lastig is ook dat een bezettingsgraad van meer dan twee personen per vierkante meter niet binnen de grenswaarden van het Bouwbesluit valt. Gemeentes moeten in zulke gevallen zelf beleid maken om de gelijkwaardige veiligheid te borgen. De brandweer Amsterdam blijft het veiligheidsniveau van vóór 1 januari 2003 handhaven. `Wij vinden het niet verantwoord het te verlagen, aldus Mulder. Het aantal personen dat binnen gelaten mag worden is dus beperkt, maar een gelijkwaardige oplossing, als een blusinstallatie kan ook als oplossing dienen. Een aantal horecaondernemers is het niet eens met het besluit van de gemeente en heeft rechtszaken aangespannen. Van één ervan wordt in februari een uitspraak bij de Raad van State verwacht.
Hoewel 135 personen per meter uitgangsbreedte toegestaan is, is het niet de bedoeling dat er continu zoveel mensen in een kroeg aanwezig zijn. Dat mag volgens het Bouwbesluit slechts incidenteel. Hoe vaak incidenteel is, moet iedere gemeente voor zichzelf bepalen. De gemeente Amsterdam vindt dat er twaalf keer per jaar 135 bezoekers per meter uitgangsbreedte binnen mogen zijn. Weges: `Je moet uitgaan van een gemiddeld risico. Risico is de kans keer het effect. Want in een bar is het natuurlijk niet altijd stampvol. Misschien komt dit één keer per jaar met carnaval voor. Deze afweging moet je meenemen.