BZN, Bart Smit en bancaire zorgplicht

BZN, Bart Smit en bancaire zorgplicht
Clichés genoeg over Volendam. Iedereen kent iedereen in het voormalige vissersdorp. Er is geld zat. En over hoe het precies zit met dat geld, daar praten Volendammers niet graag over. Nog een: de popgroep met de meeste hits ooit in de top 40 komt uit Volendam. Voor de liefhebbers: dat is de palingpopband BZN, die met 53 nummers 's lands bekendste hitlijst heeft opgeluisterd. Al deze clichés komen samen in een uiterst actuele discussie over de zorgplicht van banken. Reden: een arrest van het gerechtshof in Amsterdam van eind februari. In hoger beroep zette het hof namelijk de deur open voor schadeclaims van gedupeerde beleggers - verenigd in de Stichting Volendam - tegen de Fortis Bank. De claims zijn het gevolg van een grote oplichtingszaak bij het beleggingskantoor Safe Haven, dat tussen 1996 en 1998 de vermogens van verschillende prominente Volendammers beheerde.

Zo stortten onder meer cafébaas Jan Veerman, speelgoedkoning Bart Smit, en de muzikanten van BZN een deel van hun fortuin op de bankrekening van Safe Haven. Die liep bij het plaatselijke kantoor van de Generale Bank, tegenwoordig onderdeel van Fortis. Safe Haven zou de palingguldens 'risicovrij' beleggen. In werkelijkheid speculeerde het kantoor op de Londense beurs, en werd er circa zeven miljoen euro verloren. Dat leidde tot grote heibel in de Volendamse gemeenschap, waar geld een gevoelig onderwerp is. Het debacle mondde uit in een rechtszaak tegen de oprichters van Safe Haven én tegen de Fortis Bank. Want die had, vonden de gedupeerde beleggers, moeten controleren of Safe Haven zich wel aan de regels hield. En dat deed Safe Haven niet. Zo speelde het kantoor vermogensbeheerder zonder de juiste papieren te hebben en vervalste het beleggingsoverzichten, om de vermogende Volendammers in de waan te laten dat zij dik aan het verdienen waren, terwijl in werkelijkheid hun vermogen verdampte.

In het arrest stelt het hof dat Fortis wel degelijk aansprakelijk is voor een deel van het verdwenen geld, onder meer omdat de bank op de hoogte was van het feit dat Safe Haven als vermogensbeheerder optrad. Deze stellingname betekent dat het gerechtshof vindt dat banken de plicht hebben om te controleren of rekeninghouders niet hun bankrekening misbruiken om derden op te lichten met aandelentransacties. Die uitspraak kan gevoeglijk op de palmares van het Noord-Hollandse worden bijgeschreven, naast de clichés en vooroordelen: Volendam op de bres voor betere bescherming van consumentenbelangen tegen de grote, boze financiële buitenwereld.