Verwijdering grafzerken: “Onze Carlo ligt er nog, maar we kunnen hem niet verzorgen”
Verwijdering grafzerken: “Onze Carlo ligt er nog, maar we kunnen hem niet verzorgen”
Het blijft een bijzonder verhaal: de kwestie rond de begraafplaats van Volendam. Onlangs werd een deel ervan, het zogeheten middenstuk, geruimd. In die zin, dat de stenen werden weggehaald en gesloopt, maar de graven zelf intact bleven omdat de lichamen van de overledenen nog intact zijn. Een gevolg van de samenstelling van de klei, die ervoor zorgt dat de betreffende graven over tientallen jaren pas geruimd kunnen worden. Het bestuur van het begrafenisfonds besloot er een grasperk overheen te laten groeien en hek omheen te plaatsen. De gevoelige kwestie - zowel de procedure van de berichtgeving als die van de ruiming - roept uiteenlopende reacties op bij nabestaanden. Enkele daarvan ondersteunden inmiddels de actie die drs.Klaas Bond op touw zette. Onder meer de ouders van Carlo Zwarthoed, die in 1985 door een auto-ongeval op 18-jarige leeftijd overleed. Zij zijn verbolgen.
14 september 1985. Carlo Zwarthoed doet, na 's middags nog met zijn vader te hebben gewerkt, een ritje met zijn vriendin. In de Purmer belandt hij met zijn auto in de berm en uiteindelijk in het water. Zijn vriendin verbleef een jaar in het ziekenhuis voor de revalidatie; Carlo overleed aan zijn verwondingen. „Nooit vergeet je het.. De pijn verzacht misschien iets als er zoveel jaren om zijn als nu het geval is. Er ontstaat een beetje afstand; je kan het als het ware niet meer pakken", zegt zijn moeder met een trilling in haar stem, kijkend naar zijn foto.
„Als je zoiets gebeurt, dan weet je meteen wat ouders moeten doormaken die hun kinderen verliezen. Met zo'n gebeurtenis als de Nieuwjaarsbrand is het dan weer extra moeilijk", vervolgt de vader des huizes. „Elke week was ik bij het graf van Carlo te vinden. Ik kom er sowieso bijna niet vandaan, want ik zing bovendien in het kerkkoor. In het begin kwam ik elke dag op het graf, maar later werd het wat minder. Dan ga je niet meer dagelijks, anders kom je er niet meer van los en ben je niet in staat je gewone dagelijkse dingen te doen. Je hebt in het begin elke dag een loopje. Voor mensen die hun enig kind kwijtraken, is dat helemaal belangrijk. Volgens ons moeten ze het systeem van begraven van kinderen aanpassen." De zus van Carlo breekt in: „Nabestaanden van een kind of jongere leven veel langer. Nu is er een deel van het oude graf waar nog kinderen liggen die in 1940 geboren zijn. Onze Carlo moet wel weg. Althans, nu ligt-ie er nog maar er groeit gras overheen."
Afsluiten
Zijn vader: „Ik vroeg nog of ze iets uit de steen wilden snijden, of op een andere manier het plaatje konden bewaren. Maar' ik heb niets meer vernomen. Jammer, want ik doe veel voor de kerk. Eén van onze ouders lag ook op dat middenstuk. Die zou nu 85 zijn geweest.-Als diens graf geruimd zou worden, kun je daar vrede mee hebben, omdat er een periode van afsluiten is. Maar na het verlies van een kind is dat geen logisch verhaal." „Waarom laten ze ons geen keus. Stel dat we hem willen laten herbegraven naar de nieuwe begraafplaats, die er over een paar jaar komt. Dan kunnen we tenminste nog maar hem toe. Nu is er de trieste aanblik. We weten waar-ie ligt, maar het is afgezet en je staat achter een hek", zeggen de nabestaanden. „Het is een rare gedachte dat je weet dat hij daar nog ligt, maar je hem niet meer kunt verzorgen. Een luguber idee. De Vereniging van Nabestaanden willen dat er een gedenkteken komt voor de overledenen die daar nog liggen, of kleine aparte gedenktekens. Zo'n plaatje aan de muur, daar ga je niet door naar het graf. Maar ja, we hebben niets in te brengen. Je betaalt je rekening en voor de rest... De 'beslissingen worden voor je genomen."
“Ik was lamgeslagen”
„Drie dagen voor dat er geruimd ging worden, kwam m'n broer met die mededeling en las ik het verhaal in de Nivo. Ik was lamgeslagen", zegt een Volendamse vrouw, die liever anoniem wil blijven. „Ik heb geen brief erover ontvangen, terwijl ik dé oudste van het gezin ben en ook de rest van onze familie had geen voortijdig bericht gekregen wat er met het graf van onze moeder ging gebeuren. Een vreselijke gang van zaken. Daarom vind ik het fijn dat er iemand is die er voor opkomt", doelt zij op de actie die Klaas Bond onderneemt. „Het is typisch Volendams om iets erg te vinden en je er vervolgens maar bij neer te leggen. Want het verandert toch niet. Nu zag m'n zoon dat ik eronder leed en hij moedigde me aan wel te bellen en aan te sluiten bij die Vereniging voor Nabestaanden."
Over het feit dat ze geen brief hebben ontvangen: „We krijgen wel de jaarlijkse rekening, dus ons adres is bekend bij de begrafenisonderneming. Ik heb soms wel eens mijn twijfels bij die verhogingen die steeds doorgevoerd worden. Tuurlijk kost het allemaal geld, maar als ik hoor van mensen die tachtig zijn en dan niet eens een biefstukkie kunnen eten omdat, als ze straks begraven moeten worden, ze anders de kosten niet kunnen betalen, vind ik dat erg. Betaal je vanaf je achttiende voor je begrafenis en dat geld komt allemaal op rente en vervolgens moet je nog veel geld bijleggen als het zover is."
Meer inspraak
„Er zou meer inspraak moeten komen. Meer informatie voor de burgers. Er zullen ongetwijfeld vergaderingen zijn, die je bij kunt wonen. Maar als er dergelijke dingen gebeuren zoals nu met die ruimingskwestie,, dan moet je dingen toch bespreekbaar maken."
„Wat er nu gebeurt, is een vreemde zaak. Het gevoel dat je moeder daar ligt en er gewoon gras overheen groeit met een hek eromheen. Dat is zo raar. Ik weet dat er een bepaalde tijd staat vooreen graf. En sommigen mensen zullen denken: nou kan het wel weer. Maar voor mij was het een rustpunt. Als ik iets had meegemaakt of er wat problemen waren, dan ging ik altijd even naar het graf van mijn moeder en vroeg ik om haar hulp. Elke week kreeg ze een vers bosje bloemen. Het gezin hield het graf goed bij."
Raar beeld
„Ik was te verbouwereerd om nog iets te doen in de korte tijd voor ze de steen op het graf weghaalden. En wat kan ik met de steen? Op achterstraat plaatsen? Al hadden ze maar een plaatje uit de grafsteen gesneden of iets dergelijks. Nu moet je weer zelf apart een plaatje kopen, die ze dan aan de muur hangen. De manier waarop ze die stenen kapot sloegen, dat riep ook nog eens een raar beeld bij me op. Ik durf nu niet meer naar het graf. Met Moederdag kon ik er ook niet naar toe. Dit is toch niet de goede oplossing. Het zal je kind maar zijn, dat daar ligt. Eén van onze kinderen heeft een ziekte, maar die is ons gelukkig nog niet ontglipt. Met je kind ga je als het ware in gesprek op het graf, lijkt me. Daarom heb ik er geen woorden voor dat dit zo gaat.”