Een huis vol Cats, met dank aan Clapton

Een huis vol Cats, met dank aan Clapton
Er is een grens. “Piet komt de slaapkamer niet in”, zegt Anita. Lachend, maar met een serieuze ondertoon. Want haar huis is verder een grote hommage aan de palingsound in het algemeen en The Cats en Piet Veertraan in het bijzonder. Duizenden singles, elpees, foto's, 'krantenartikelen en andere bijzonderheden van Volendamse muzikanten maken deel uit van zijn verzameling. De wanden van zijn huis en met name het heiligdom op de zolderkamer staan er vol van. Hoe dat zo komt? “Kan ik niet uitleggen”, zegt Johan Tol. “Dat gaat vanzelf.”

Het is een van de mooiste attributen in zijn verzameling omdat het uniek is. Vanwege het verhaal erachter. En de emotie. Dus wil Johan Tol graag op de foto met het handdoekje met Cats-embleem van Theo Klouwer 'Schuim'. De inmiddels overleden drummer van The Cats had het naar verluidt elk optreden bij zich. “Zijn vrouw had alleen nog een zwart hesje, twee drumstokjes en het handdoekje. Dat was heel kostbaar voor haar en toch heeft ze dat aan mij gegeven, ja, da's mooi”, zegt de 36jarige Volendammer. Hij knippert even, zijn ogen glinsteren. “En dan te bedenken dat ik het, allemaal heb te danken aan Eric Clapton”, begint Tol zijn verhaal. We praten over 1984, twintig jaar terug. “Ik zat in De Egelantier, een kroeg die nu niet meer bestaat. De barkeeper, Kees Muhren, organiseerde vaak een concertje. Hij had een bus naar Eric Clapton geregeld. Ik wilde mee, maar er was, geen plek. Maar hij had nog wel kaartje voor The Cats. Dan dat maar, dacht ik toen.”

En met dat besluit nam het leven van de Volendammer - schilder van professie, presentator op de Love-radio voor het programma 'Mooi Volendam' en vroeger bekend als zaalvoet-balkeeper bij Kras Boys - een bijzondere wending. “Met dat concert is alles begonnen. Ik had een paar platen van The Cats gekocht. Ik hield toen van allerlei muziek, moest mijn smaak nog ontwikkelen. Maar 's avonds op mijn kamertje heb ik die platen van The Cats stuk gedraaid. Ik werd bevangen door die muziek. En ik ben ook direct gaan verzamelen. Dat is begonnen met een paar singeltjes. Daar kwamen later een paar platen bij.” Dat prille begin groeide in twintig jaar tijd uit tot een ongekende verzameling. Die veel verder gaat dan The Cats alleen. Alle Volendamse uitgaven op vinyl of cd heeft hij in z'n bezit. En nog veel meer dan dat. De hoogtepunten van zijn verzameling? “De gouden platen, die hangen niet voor niets in de woonkamer. En bepaalde bijzondere persingen natuurlijk. Ik heb bijvoorbeeld een single van The Cats die door manager jan Buys speciaal is ondertekend voor een populair Duits radiostation. En dit colbert en dit overhemd wordt door Piet Veerman gedragen op de hoes van zijn soloplaat, waar ook 'Sailing home' op staat. Heb ik van Piet persoonlijk gekregen.” Nee, Veerman heeft de collectie zelf nog nooit bekeken. “Maar het zou mooi zijn als ik hem hier mag rondleiden. Piet is mijn idool, dat steek ik niet onder stoelen of banken. Arnold Miihren is hier wel eens geweest. Ze weten er vanaf, maar ze zijn blijkbaar nog niet nieuwsgierig genoeg.”

Magazine
Bovendien kunnen alle liefhebbers van de palingsound via het magazine 'One way wind', dat Tol samen met zijn maat Michel Veerman samenstelt, op de hoogte blijven van de jongste ontwikkelingen. Een tijdschrift dat drie keer per jaar verschijnt en een vervolg is op het boek met dezelfde naam, dat het duo eerder uitbracht. “Ik heb altijd het idee gehad om eens een boek te schrijven over de Cats. Michel had het idee dat over de hele Volendammer popmuziek te doen. We hebben toen een visje uitgeworpen en daar bleken uitgevers wel interesse in te hebben. Later vonden we dat we een update moesten maken. Dat werd het magazine. Drie per jaar in een oplage van vijfhonderd. In juni komt deel zeven uit.” Tol slijt de tijdschriften, gek genoeg, niet alleen in Volendam en omgeving. “Ze gaan naar alle hoeken van Nederland. Van de week heb ik nog een brief gekregen van een meneer uit Oosterhout in Brabant. Het magazine wordt op allerlei websites - die van jan Smit, The Cats, Volendam Music BV - aangekondigd. Iedereen die van palingsound houdt loopt er dus tegenaan. Daarom snap ik niet waarom er niet meer lezers zijn.”

Palingsound
Met zijn magazine kan Tol stukjes uit zijn collectie tonen. Iets wat op de zolder van zijn woning moeilijk gaat. “Al mijn vrije tijd gaat er inzitten. Drie boekjes is zes maanden werk in een jaar. Dat doe je natuurlijk niet voor vijftig mensen. Dan wil je dat heel Nederland het leest. Ik ben er van overtuigd dat het iets is voor de echte verzamelaar. Het is iets om te bewaren.” Wat nu precies de definitie van palingsound is, dat is volgens Tol moeilijk te geven. “Eigenlijk is palingsound The Cats. Akoestisch gitaartje, vierstemmig, bombastische koren en strijkers. Later is het ook voor BZN gaan gelden en is het zelfs nog breder getrokken.” Maar misschien speelt zijn persoonlijke voorkeur ook wel mee in die omschrijving. “Ik heb ook alles van BZN in huis, maar met The Cats ga je toch verder. Tot en met persingen uit Chili, Japan, Argentinië, Maleisië en Venezuela aan toe.

Eind jaren zestig werd de palingsound geboren, legt Tol uit. “Het begon in 1965 met jukebox van The Cats. En met Harten Twee, twee dames die in 1965 een singeltje uitbrachten, dat 'SOS, hart in nood' heette. In 1967 kwam Left Side met 'Confusion in my mind' en in 1968 brak BZN'66 door.” En er waren er meer. Tol somt ze moeiteloos op. “Mad Dog, Next One en later Canyon, Jaap Buys en Trijntje Sier. En dan hebben we nog het operakoor, dat begon in 1973 met Maribelle. En dan had je nog allerlei eendagsvliegen.” De term palingsound danken we volgens Tol aan Willem van Kooten. “Dat was gewoon een kreet van Willem. The Cats werden vroegen bij Veronica veel gedraaid. Dus nam Jan Buys wat pondjes paling mee naar de studio. En hij legde er, dus ook eentje op het mengpaneel van Willem van Kooten. En die begon toen over palingsound, zo is het ontstaan.”

Pluk haar
Dat bosje paling ontbreekt in de verzameling van Tol. Maar die bevat genoeg andere zaken. Bizarre zaken, ook. “Ik heb een pluk haar van Piet Veerman”, bekent hij, haast met schaamrood op de kaken. “Dat kreeg ik van iemand, op een bedrijfsfeestje. Een collega is buurman van Piet Veerman en gaf presentjes weg. Voor mij heeft hij toen een pluk haar, compleet met tekstje, van Piet geregeld. Nee, dat had ik zelf nooit gevraagd.” Het is een van de circa tweeduizend items - het is een voorzichtige schatting vaan Tol zelf - in zijn verzameling. “Daar zitten alleen al honderden singles tussen. The Cats hebben alleen in Nederland al zeventig singles uitgebracht, BZN zestig. En wat dacht je van het buitenland. In 48 landen zijn platen van The Cats uitgebracht.” Behalve muziek bezit hij echter ook originele filmbanden van de NOS en oorspronkelijke liedteksten. “Sommige dingen zijn echt uniek. Daar kun je bij verzamelaars veel geld voor vragen. Maar daar verzamel ik het niet voor. Ik ben verzamelaar, geen handelaar. Ik vind veel van mijn spullen via internet. Ik snuffel zo'n beetje overal waar je op marktplaatsen vinyl kunt kopen. Momenteel heb ik een bod lopen bij ebay op een boekje van BZN, maar, k ben overboden. Vaak zeggen mensen tegen mij: 'jij hebt toch al alles'. Maar er is zoveel, je kunt het zo gek niet opnoemen.”

Museum
Die spullen zouden eigenlijk in een palingsoundmuseum moeten worden tentoongesteld, in plaats van in een zolderkamertje. Tol legt uit dat daar een initiatief voor is geweest. Maar hij stelt zijn spullen niet zomaar ter beschikking. “Ik heb hier twintig jaar tijd en geld in gestopt. Ik ga niet voor een ander mijn spullen neerzetten, dat hij verdient aan de koffie die hij er bij verkoopt, terwijl ik mijn eigen vitrines moet betalen. Het zou anders zijn als ik een eigen pand had. Of als de gemeente iets beschikbaar stelt. Dat wil ik best wat inrichten voor de toeristen als ik daar ook het magazine mag promoten.” Want het blijft mooi de verzameling te delen. “Natuurlijk vind ik dat mooi, anders had jij hier niet gezeten. Maar dit is wel mijn woonhuis, het is een stukje privé. Als hier een wildvreemde uit pak 'm beet Oosterblokker aanklopt, laat ik hem echt niet binnen.” Eigenlijk, zo filosofeert Tol, is het vreemd dat er nog geen museum over palingsound is. “Er zijn een paar zaken die Volendam groot hebben gemaakt. De visserij, die krijgt luid en duidelijk aandacht in het Volendams museum, voetbal en de muziek. In de muziek is verhoudingsgewijs geen plaats zo,succesvol als Volendam. “De BZN is nog altijd de meest succesvolle groep in Nederland. “Je kunt de hele straat hier bij wijze van spreken beleggen met gouden platen. Zo'n palingsoundmuseum zou een mooie trekpleister voor toeristen zijn.”

Gitaar
Maar voorlopig richt Tol zich op zijn magazine en het uitbreiden van zijn verzameling.; “Wat daar nog aan ontbreekt? Een Instrument. Een gitaar van Piet, dat zou echt het einde zijn. Hoe persoonlijker hoe mooier; net als dat handdoekie.” En wat anderen er van vinden? “De meeste mensen vinden het leuk. Of ik nooit heb getwijfeld of ik er wel mee door moest gaan? Mijn vrouw wel, ik niet. Waar die drive vandaan komt kan ik niet zeggen. Tien jaar terug liet ik bijvoorbeeld een cassettebandje liggen als ik een singeltje kocht. Totdat je er eentje koopt, dan wil je ze allemaal. Het is een fascinatie en geeft een kick als je wat nieuws vindt.”

“Als een bod op internet afloopt, krijgt hij de kriebels”, maakt zijn vrouw Anita dan maar duidelijk. “Hoe fanatiek hij is, wil je weten? Hij leert z'n kinderen 'One way wind'. Dat zingen ze al als ze nog geen drie woorden kunnen spreken. Maar Piet Veerman komt niet in de slaapkamer. Schrijf dat ook maar op.”