Volendam is een griezelige enclave
Volendam is een griezelige enclave
Recensie door Marian Buijs. Spartacus door Nieuw West. Tekst: Rob de Graaf. Concept en regie: Marien Jongewaard. Frascati, Amsterdam, 4 juni. Nog te zien t/m 12 juni.
Het is een engerd. Deze man in zwarte leren jas die 'zijn jongens' wil aanzetten tot geweld. Kees Veerman uit Volendam. Schrijver Rob de Graaf modelleerde hem naar de man die de jeugd de dood in dreef door een onvoorziene brand in zijn café. Hij is het centrale personage in Spartacus, De Graafs nieuwe stuk voor Nieuw West. Kees Hulst speelt hem vilein, vals, uit op eigenbelang. Acht jonge mannen in Volendammer broeken kijken hem naar de ogen. Ze dansen alsof hun leven ervan afhangt. Op lekkere soulmuziek. Eentje neemt het voortouw, verleidelijk zwaait hij met zijn armen en wiegt met zijn heupen. Maar dit zijn vechtersbazen uit de provincie. Ze wachten op bevelen van hun goeroe Veerman, en voeren die gretig uit.
Rob de Graaf schreef een lijvige tekst. Om beurten krijgen alle jongens de gelegenheid zich te uiten. Over hun dromen, hun frustraties. Daar, in dat middengedeelte loopt de spanning soms weg. Om aan het slot weer terug te keren. Het is geen vrolijke voorstelling die Nieuw West aflevert. De sfeer is desolaat, het vechten uitzichtloos. De goeroe wil zijn bende tot Spartaanse discipline drijven: geen vrouwen, het gaat om het ontwikkelen van pure lichaamskracht. Zijn intenties zijn bijna fascistoïde. Die desolate sfeer wordt nog versterkt door de pornofilms die op het achterdoek te zien zijn met mannen uit de leatherscene die zich openlijk proberen te bevredigen.
Gelukkig alleen op film. Op de vloer meppen de jongens in volle overgave een plastic terrasstoel in elkaar. En nog een. En nog een. Intussen zit de baas paling te eten . Maar zijn knechtjes krijgen geen opdrachten meer en weten niet waar ze het zoeken moeten. Zo willen De Graaf en regisseur Marien Jongewaard laten zien waar zinloos geweld vandaan komt. Jongens die met hun energie nergens heen kunnen en worden aangezet tot drinken en vechten door een gefrustreerd heerschap. Dit ongerichte volkje laat zich makkelijk mennen. Een commentaar op de tijd, deze Spartacus. Maar ook een kritiek op het kunstwereldje. De graffiti op de muren zegt genoeg: 'no wellmade play' en 'ivo kunstzwijn'.
Het is Nieuw West ten voeten uit: een dwarse parodie, maar wel zo gemeend dat dit alles niet als gevaarloos weggezet kan worden. Volendam is een griezelige enclave, een metafoor voor Nederland op dit moment, zich onderdompelend in geweld en genot. Gelukkig wel met de nodige humor. Want ruikt het na afloop niet doordringend naar paling?