Japans erfgoed in Gemeenlandshuis

Japans erfgoed in Gemeenlandshuis 
Een internationale uitwisseling tussen Japanse en Nederlandse kunstenaars is de basis voor een tentoonstelling van waaiers in het districtskantoor van het Hoogheemraadschap in Edam. De tentoonstelling Sensu II, werd gisteren officieel geopend door drs. Carel de Jong, conservator van het Westfries Museum in Hoorn. Grafici van de Nederlandse Vereniging voor Originele Grafiek (VOG) bedrukten speciale Japanse papieren op uitnodiging van hun Japanse collega's verenigd in Printsaurus (International Print Exchange Association in Japan).

,,We kregen dikke dubbele vellen papier uit Japan aangeleverd. De vorm van de uiteindelijke waaier was er al op aangegeven'', vertelt Joyce Ennik, kunstenaar uit De Rijp. ,,Vervolgens heb ik mijn vellen aan beide zijden bedrukt en weer teruggestuurd.'' Dat is kort samengevat. In werkelijkheid was het bedrukken van een waaier voor de meeste kunstenaars een wat langduriger, want níeuw project. ,,Een vel papier is iets heel anders dan een waaier. Ik heb het dan ook regelmatig gevouwen om te kijken wat de effecten van kleur, licht en donker waren. Het effect was verrassend, ook als je in het ontwerp geen rekening houdt met de uiteindelijke vorm'', vertelt ze.

Skelet van platte stokjes
Bij de vier eeuwen oude Japanse firma Ibasen in Kyoto toverden traditionele handwerklieden de stukken papier om tot waaiers. ,,Eerst uitsnijden, vouwen en dan brachten ze het skelet van platte stokjes aan tussen de vellen papier.'' Het waaierproject staat niet op zich zelf. Vanaf 1999 participeerden grafici uit België, Engeland, Portugal, Rusland en de Verenigde Staten in deze kunstuitwisseling. ,,De aanleiding was het tienjarig bestaan van Printsaurus in dat jaar. Printsaurus koos voor de waaier omdat dit voorwerp al eeuwen een geliefd gebruiksvoorwerp en voorbeeld van toegepaste kunst is in Japan. Buitenlandse kunstenaars laten kennismaken met dit Japanse erfgoed zou bijdragen aan het wederzijds begrip tussen verschillende landen.''

Voor Ennik was het een eerste kennismaking met de waaier, al gebruikte ze wel eerder elementen die aan waaiers deden denken. ,,Enkele jaren geleden zette ik eens koffie, en op de een of andere manier belandde het gebruikte filter niet in de prullenbak maar op het aanrecht. Toen viel me de waaierachtige vorm van het openliggende filterzakje op. Dat ben ik gaan gebruiken als beeldelement in mijn kunst. Echt een waaier maken was helemaal nieuw voor me.'' ,,Het viel daardoor op wat het verschil was tussen mij en sommige Japanse kunstenaars'', zegt Ennik. ,,Als onervaren waaiermaker laat je je ongewild leiden door de vorm van het ding. De Japanners doen dat minder.''

,,Een kunstenaar, Ichiro Hanashima, heeft de vorm van de waaier helemaal genegeerd. Daardoor krijg je echt een combinatie van twee kunstwerken. Het beeld, en de waaier als toegepaste kunst.'' Tot en met 16 juli hangen de waaiers van Japanse en Nederlandse kunstenaars aan de muren en plafonds van het (oude) Gemeenlandshuis, Schepenmakersdijk 16 in Edam.