Een 'enorm geluid' beiert over Edam

Een 'enorm geluid' beiert over Edam
,,Het is een enorm geluid'', bevestigt Dick Bak. De klokkenluiders Theo Buijten en Simon Vreeling knikken. Met pretlichtjes in de ogen. Want Edam gaat merken dat er weer twee klokken in de Grote Kerk hangen. En het kakelverse klokkenluidergilde gaat daar voor zorgen.  Zeventien man (en vrouw) heeft Dick Bak inmiddels verzameld in het klokkenluidergilde. Zij moeten straks zorgen voor het luiden van de grote Samuël en de kleine Moos. Respectievelijk een 2.900 kilogram en 1.650 kilo zwaar. Het heeft 140 jaar geduurd. In 1864 brak immers de grootste van de twee luidklokken in de Edamse kerk. Sindsdien moest het kaasstadje het slechts met één klok doen en de afgelopen jaren zelfs zonder. Met Pasen werd de kleine Mozes, na een grondige renovatie van de kerktoren, weer in gebruik genomen. Morgen voegt Samuël zich daar officieel bij. Het luiden van de klokken en het vormen van een klokkenluidergilde schept echter ook verplichtingen. ,,Er moet een luidsysteem komen. Wanneer luidt de grote en wanneer de kleine? En wanneer allebei? En er moet ook een reglement komen voor het klokkenluidergilde'', legt Bak uit.

Balans
De klepel is inmiddels binnen en dus kunnen de touwen aan de klokken worden gekoppeld - een aan de kleine, twee aan de grote - want een klok behoort met de hand te worden geluid. En klokkenluiden is niet zo eenvoudig als het lijkt. En dus hebben de klokkenluiders uitgebreid instructie gekregen van Sjoerd van Geuns, medeoprichter van het gilde van de Utrechtse Domkerk. ,,Het touw mag niet de vloer raken. En tegenwerken, het touw te vroeg terugtrekken, kost heel veel energie'', somt Bak op. ,,En de grote moet je met twee man luiden. Dan moet je een balans zoeken'', vult Buijten aan. Het luiden gebeurt vanaf de eerste torenzolder. Een flink eind van de klokken af. ,,Anders verga je. Het is een enorm geluid'', verzekert Bak. Hoe hard? ,,Dat merken we zondag wel'', zegt Bak. ,,We verheugen ons erop'', lacht Buijten.

Het gilde moet zich binnenkort gaan buigen over het luidsysteem. ,,Nu luidt de kleine klok bij alle gelegenheden. Straks kun je de kleine klok luiden bij begrafenissen, maar ook drie minuten als er iemand is overleden. Net als in Volendam. De grote klok kun je voor zondag gebruiken en bij geboortes. En beide klokken bij feestdagen en bijzondere gebeurtenissen. Daar moeten afspraken over worden gemaakt. In overleg met de dominee en de kerkenraad'', aldus Bak.  Het gilde moet ook een homogene groep mensen (behalve dertien mannen zijn ook Nel Eijk, Voufke Bij 't Vuur en haar dochters Jitske en José van de partij) worden, meent Bak. Hij stelt voor dat ze op een vaste dag in het jaar bij elkaar komen om een half uur lang beide klokken te luiden. ,,Een soort clubdag.'' Vreeling ziet dat wel zitten. ,,Morgen is de doop van Samuël. We nemen de doopdag.''

Ludiek
En wat de klokkenluiders, die ook rondleidingen in de kerktoren gaan geven, drijft? Vreeling ziet er vooral een vervolg op de kerk van kaas in, de actie waarmee geld voor de renovatie werd opgehaald. ,,Dat heeft zoveel losgemaakt, er waren zelfs vrijwilligers van katholieke en joodse huize, daar moet je mee verder. Het streven is zo veel mogelijk aan dat touw te hangen'', lacht Buijten. Want ook elektrisch luiden is mogelijk. ,,Het is mooi om een traditie, een oud gebruik in ere te herstellen en je kunt er op een ludieke manier de gemeenschap mee informeren. En dat trekken aan een touw? Natuurlijk is dat mooi. Dan gaat er boven je zo'n jongen tekeer. We brengen met z'n tweeën wel bijna drieduizend kilo in beweging. Prachtig als ze dat tot in Monnickendam kunnen horen.''