De spoorlijn Volendam-Kwadijk (foto)

De spoorlijn Volendam-Kwadijk
In 1888 werd het interlokale stoomtrammetje Amsterdam-Monnickendam-Edam geopend. De vissersvloot van Volendam was in die tijd de grootste van de Zuiderzee. De vis werd behalve in Volendam zelf gelost in Enkhuizen, Monnickendam en Amsterdam, maar vooral in het legendarisch ansjovisjaar 1890 zou het al met al gemakkelijker zijn geweest wanneer de ingelegde ansjovis in Volendam op de trein had kunnen worden gezet. 


De stoomtram Volendam-Kwadijk bij het station Kwadijk.

Van stoom tot stroom
Nadat in 1900 plannen waren ingediend om Volendam aan te sluiten op het spoorwegnet werd in 1905 begonnen met de aanleg van de normaalspoorlijn Volendam-Edam-Kwadijk. Het baanlichaam en de bijbehorende kunstwerken ofwel bruggen over de Purmerringvaart (o.a bij Kwadijk) en het Westerbuiten bij Edam werden aangelegd door de in 1905 opgerichte Amsterdamsche Ballast Maatschappij, nu deel uitmakend van het Ballast-Nedam concern. De openstelling van de lijn werd voorafgegaan door een belastingproef met drie locomotieven die met hun totale gewicht van 67 ton de bruggen beproefden. Op dinsdagmorgen 1 mei 1906 stoomde een van die locomotieven gevolgd door enkele wagons Volendam binnen. Veel belangstelling was er niet, want de mannen waren op zee en er zou maar een treinstel gaan rijden op het baanvak.

STOOMTREIN VOLENDAM – KWADIJK WAS FINANCIEEL GROOT SUCCES
 De diensten werden echter al gauw uitgebreid tot zes, het goederenvervoer werd met name door het nachtelijk vervoer van vis een succes en daarbij hebben honderdduizenden toeristen van de lijn gebruik gemaakt, zodat de trekschuiten het voortaan vooral van de liefhebbers moesten hebben. In 1911 werden 1.162.400 reizigers vervoerd met een recette van 212.657 gulden terwijl het goederenvervoer nog eens 64.215 gulden opbracht. Met een bedrag aan exploitatiekosten van 185.427 kon 7% dividend worden uitgekeerd en 12 gulden per oprichtersaandeel. Tijdens een van de excursietrips met toeristen verloor een gids het leven, toen hij tijdens de stoomtramrit van Volendam naar Edam op het volgende rijtuig wilde overstappen, daarbij zijn evenwicht verloor en onder de wielen werd vermorzeld. Door de watersnood raakte de lijn tussen Kwadijk en Edam gestremd van 13 januari tot 12 mei 1916 terwijl het baanvak naar Volendam pas weer op 1 november in gebruik kwam. Hoewel er zo’n 1000 Volendammers in De Streek verbleven  maakten de trekschuiten in die maanden overuren. In de crisisjaren van 1929 tot 1932 liep het aantal reizigers terug van 100.000 tot 65.000 en daarmee de opbrengsten 17 tot 9 duizend gulden. Door de aanleg van de Afsluitdijk verviel in 1932 ook het vervoer van haring en ansjovis, zodat er wat moest gebeuren.

STOOMTRAMLIJN AMSTERDAM – MONNICKENDAM – EDAM (1888 – 1932) ALTIJD ONRENDABEL GEWEEST
Dat laatste gold eveneens voor de smalspoorlijn Amsterdam-Monnickendam-Edam, die steeds meer concurrentie ondervond van het in de jaren 1920 opkomende auto- en busverkeer. Na onderhandelingen werd de Noord-Zuid Hollandsche Tramweg Maatschappij (de latere NZH) eigenaar van de Tweede Noord-Hollandsche Tramweg Maatschappij (TNHT) om vervolgens de trage en onrendabele stoomtramlijn te gaan vervangen door een snellere electrische tramlijn. De eerste electrische trams reden vervolgens op 1 december 1932 van Amsterdam naar Volendam terwijl het reizigersvervoer per stoomtram tussen Volendam en Edam tegelijkertijd ophield te bestaan.

VEEL MUSEUMBEZOEK EN AANWAS NIEUWE DONATEURS OUD VOLENDAM
Het bestuur en medewerkers zijn tevreden over het bezoek aan de nieuwe expositie in het Volendams Museum. De complimenten in het gastenboek van bezoekers uit alle delen van de wereld bewijzen dat het Volendams Museum een van de grote trekpleisters zijn bij een bezoek aan Volendam. U kunt over het transport naar en vanuit Volendam nog steeds een bezoek brengen aan het Volendams Museum. U kunt in HET JAARBOEK BIJ DE PREMIEFOTO 2004 uitgebreid de geschiedenis van de stoom- en de elektrische tram tussen Amsterdam en Volendam lezen. De rondbrengers zijn momenteel bezig de ingeschreven donateurs van de vereniging Oud Volendam te bezoeken om tegen betaling van 5 euro de prachtige premiefoto en jaarboek 2004 te overhandigen. Als u ook donateur wil worden kunt u zich opgegeven bij het Volendams Museum Tel. 369258 of geef een tip aan Wim Keizer Tel. 365186 of Hein Tol Tel. 364792 en u bent zo spoedig mogelijk in bezit van deze waardevolle historische documenten. De foto komt uit de collectie van Het Volendams Museum. De opname voor de Premiefoto 2004 dateert van begin 1900 en aan de aanschaf en het bezit van de foto met jaarboek kunnen geen rechten worden ontleend.

Wordt vervolgd en vriendelijke groeten van
Het bestuur van het Volendam Museum en Oud Volendam