Nieuwe havenplannen voor Volendam in 1892 van tafel geveegd door gemeenteraad (foto)
Nieuwe havenplannen voor Volendam in 1892 van tafel geveegd door gemeenteraad
(uit Volendams Verleden)
In het verleden hebben de Volendammers met de grootste vissersvloot van de Zuiderzee verschillende pogingen gedaan om de haven te vergroten. In 1892 had de vissersvloot een noodzakelijke uitbreiding van de haven nodig om de schepen te herbergen. In de besloten gemeenteraadsvergaderingen kwam men in het jaar 1892 zestien keer bij elkaar om te spreken over het onderhoud en de uitbreiding van de Volendammer haven. Pieter Keuken, gemeenteraadslid van Volendam in de gemeente Edam, had reeds eerder voorgesteld de haven van Volendam te verbeteren. Zo moesten de remmingen zowel aan de kant van de Dijk als aan de havenhoofden hersteld worden. Bij de haven diende een bestrating te worden aangelegd en de gehele haven moest worden uitgediept.
Al geruime tijd waren er stemmen opgegaan om een belangrijke uitbreiding van de Volendammer haven tot stand te brengen. Er moest een tweede haven worden aangelegd, waarin de botters uit Volendam ondergebracht konden worden en die tevens kon dienen als vluchthaven voor de vissersschepen uit andere plaatsen. Er werden plannen ingediend en bij het Rijk en Provincie werd subsidie aangevraagd.
Plan voor uitbreiding der haven te Volendam in 1892 (zie tekening)
Op deze tekening van 1892 ziet men beneden rechts het Havendijkje dat in 1868 was aangelegd en de oude haven in tweeën verdeelde. Het linker gedeelte, dat ieder jaar meer en meer dichtslibde, werd zo afgesloten van de haven. Na die tijd deed dit gedeelte dienst als opslagplaats voor de klei die uit de haven werd gebaggerd. Vandaar de naam “Kleipark”. Al gauw werden hierop woningen gebouwd, zowel aan de kant van de dijk als op het havendijkje. In 1883 werd de haven vergroot. De Zuiderhaven werd aangelegd waardoor de haven 225 botters kon bergen. Na enkele jaren blek de haven weer te klein, zodat dit nieuwe havenplan werd ontworpen in het verlengde van het havendijkje achter het Noorderhavenhoofd dat met een haakse bocht werd verlengd. Aan de zuidkant was er plaats ingeruimd voor de opslag van viskaren. Tot drie maal toe heeft men dit havenplan ingediend nl. in 1892, 1907 en in 1913. Helaas is het bij plannen gebleven ondanks het feit dat burgemeester Calkoen (1901 – 1918) 4% van de afslagopbrengst bij de vissers in rekening bracht terwijl dat elders 2% bedroeg. De 4% opbrengst is echter nooit ten dienst van de Volendammer gemeenschap terecht gekomen en kwam terecht op de persoonlijke rekening van burgemeester Calkoen waaraan de mooiste gracht in Volendam werd vernoemd.
Waar het geld uiteindelijk is terecht gekomen wordt nog uitgezocht.
PROVINCIE WILDE SUBSIDIE GEVEN VOOR NIEUWE HAVEN
Na het indienen van de nieuwe havenplannen deelde Gedeputeerde Staten van Noord-Holland mede, dat door hen kennis was genomen van de gewijzigde plannen tot verbetering van de haven van Volendam, waarvan de kosten geraamd werden op fl. 19.750,-. Het maken van een tweede haven te Volendam vergde een bedrag van fl. 113.200,-. Dat kwam op een totaal van fl. 132.950,-. Gedeputeerde Staten konden zich met deze plannen verenigen, maar de gemeente Edam moest zelf fl.30.000,- bijdragen en verder zorgen voor het onderhoud van de haven.
EDAM WILDE GEEN BIJDRAGE LEVEREN
De gemeente Edam, waarin de raadsleden uit Volendam een minderheid vormde, wilde echte niets betalen aan de haven van Volendam. Men had uitgerekend dat in het jaar 1891 de ontvangsten vanuit Volendam fl. 13.800,- bedroegen terwijl de uitgaven fl. 15.000,- waren; een verlies van jaarlijks fl. 1.800,- dat door de inwoners van de stad Edam moest worden opgebracht. Daarbij kwam nog dat in de periode van 1883 tot 1892 grote sommen geld besteed waren ten gerieve van Volendam, zoals bijvoorbeeld voor een nieuwe school, de vergroting en verbetering van de haven, een loopbrug, telefoonkantoor, nieuwe brandspuit, invoering van straatreiniging, bestrating van het “Landje” (tegenwoordige Doolhof) en een wachthuisje voor de booters.
PIETER KEUKEN LIET ZICH NIET AFSCHEPEN MAAR VISTE TOCH ACHTER HET NET TOEN HET OP STEMMEN AANKWAM
Het Volendammer raadslid Pieter Keuken antwoordde hierop dat de gemeente Edam in 1883 niets had betaald aan de uitbreiding van de haven. De openbare te Volendam had evenmin een cent gekost aan de gemeente Edam. Deze uitgaven waren volledig voor rekening van het Rijk gekomen. Raadslid Keuken pleitte ervoor om in ieder geval fl. 10.000,- bij te dragen. En als de gemeente fl. 10.000,- uittrok, dan zou dat nog maar geld zijn dat de gemeente de afgelopen jaren in feite al had moeten betalen aan achterstallig onderhoud. Het voorstel werd afgestemd door de raadsleden uit Edam en er ging een brief de deur uit waarin stond dat Edam niet in staat was iets te betalen aan de Volendammer haven. (archiefstuk Nieuw-Edam nr 46) De uitbreiding van de Volendammer haven heeft tot op de dag van vandaag nooit plaatsgevonden nooit plaats gevonden en is momenteel verwezen naar de Pieterman.
(Wordt vervolgd)
VERSPREIDING PREMIEFOTO MET JAARBOEK BIJNA ROND
De rondbrengers van de premiefoto 2004 met het bijbehorende jaarboek zijn bijna klaar met hun werk. Slechts enkele museummedewerkerkers moeten de ingeschreven donateurs in hun wijk nog aflopen en tegen betaling van 5 euro de historische foto met jaarboek afleveren. Begunstigers betalen 12 euro maar die mogen dan ook het hele jaar alle exposities in het Volendans Museum gratis bezoeken. Het bestuur hoopt dat de laatste rondbrengers hun werkzaanheden afmaken zodat met de naloop begonnen kan worden. U kunt zich laten inschrijven bij het Volendams Museum of geef een tip aan Wim Keizer Tel. 365186, Kees Tol Tel. 364769 of Hein Tol Tel. 364792. Het Volendams Museum is tijdens de kermis gesloten.
Tot de volgende keer en een gezellige kermis toegewenst voor heel onze gemeenschap.
Het bestuur van het Volendams Museum en Oud Volendam