Volendam met de electrische tram naar Amsterdam (1932 – 1956)

Volendam met de electrische tram naar Amsterdam (1932 – 1956)
In het jaarboek bij de schitterende beschreven premiefoto 2004 wordt n.a.v. de huidige expositie over transport over water en land vanuit Volendam het vervoer per elektrische tram beschreven, De vorige keer hebben we het gehad over de stoomtrein van Volendam naar Kwadijk. Vele positieve reacties kwamen bij het bestuur en medewerkers van Oud Volendam binnen. Veel intensief historisch speurwerk is hier vooraf gegaan. In de toekomst worden meerdere historisch onderwerpen uitgediept en beschreven.

REIS VOLENDAM – AMSTERDAM DUURDE 50 MINUTEN (EXCLUSIEF BOOTJE NAAR CENTRAAL STATION)
De NZH is een groot tramwegbedrijf geweest dat tot 1960 elektrische tramlijnen heeft geëxploiteerd. Na de overname van de Waterlandse lijnen beschikte de onderneming over een interlokaal lijnennet van in totaal 155 kilometer. Het tramwegnet strekte zich uit van Volendam tot Scheveningen en de eerste jaren werd gereden met de oude motorwagens van de tramlijn Amsterdam-Zandvoort op een normaal- of meterspoor van 1000 millimeter. Niet alleen voor de bewoners van Waterland en Amsterdam, maar ook voor de tienduizenden toeristen bracht de elektrische tram vanaf 1932 een hogere rijsnelheid, een betere dienstregeling (halfuurdienst) en lagere tarieven. Vanaf het Noord-Hollandsch Koffiehuis tegenover het Centraal Station vertrokken vanaf 1933 drie nieuwe motorboten, die de overtocht van 900 meter over het IJ naar het station in Amsterdam-Noord in zes minuten konden afleggen. Elk half uur vertrokken de trams vanuit Volendam en Purmerend en Amsterdam. De reis van Volendam verliep per tram tot aan het station in Amsterdam-Noord waar werd overgestapt in een van de trambootjes die na een reis van in totaal 50 minuten aanlegden tegenover het Centraal Station. Vanaf 1949 kwamen de trambootjes van rederij Bergmann met de benaming Heen en Weer I tot en met IV en de reclametekst ‘Scheepjeswol, u vaart er wel bij’ in de vaart. Wanneer de Volendamse verkeersagent Japie Guyt bij het Victoriahotel haastige mensen zag zette hij altijd iets vlotter zijn verkeersbord om. Op het Damrak en het Stationsplein trokken reizigers destijds nogal eens een sprintje om het bootje – soms op het nippertje – nog te halen.  In de winter van 1940 kwam het tramverkeer op een gegeven moment helemaal stil te liggen en in 1947 moesten de passagiers soms onderweg helpen om met de aan boord liggende schoppen de baan weer sneeuwvrij te maken. Soms maakten sneeuw en ijs het tramverkeer onmogelijk zodat er tijd was voor schaatstochten naar Oosthuizen, Warder en Broek of op De Gouwzee waar de ijsschuiten in luttele minuten naar Marken scheerden. Eind mei 1944 kwam van geallieerde zijde de waarschuwing om het verkeer in Nederland stil te leggen om de Duitsers zoveel mogelijk te belemmeren in hun transporten.

4 doden bij beschieting door een geallieerd vliegtuig
 De NZH-trams moesten echter doorrijden maar op donderdag 29 juni 1944 werd een tussen Edam en Volendam rijdende tram door een geallieerd vliegtuig beschoten waarbij 4 doden en 7 gewonden vielen. Na de algehele spoorwegstaking van 17 september legde de NZH de tramdienst praktisch helemaal stil. Na de bevrijding werd hard gewerkt aan het herstel van de trambaan waarvan bijna alle dwarsliggers tijdens de hongerwinter in de kachels waren verdwenen. Begin juli 1945 reden de trams weer net als voor de oorlog. In 1956 zegde de gemeente in verband met de tunnelplannen de erfpacht op van de grond waarop het station in Amsterdam-Noord was gebouwd. Er is nog even sprake geweest om de trambaan te verleggen, maar op zaterdagavond 29 september 1956 vertrok de laatste tram van de populaire en bijzondere route vanuit Volendam naar Amsterdam. In Monnickendam werd die avond nog een keer gestopt en bij restaurant Stuttenburgh had een plaatselijk comité een afscheidsbijeenkomst georganiseerd met toespraken, bloemen en geschenken voor het afscheid nemende personeel.

Wordt vervolgt en vriendelijke groeten van bestuur en medewerkers van Oud Volendam en het Volendams Museum