Volendams ontzichtbare monster (foto's)

Volendams ontzichtbare monster
Volendam, dat lieflijk ogende vissersplaatsje aan het IJsselmeer, geniet al jaren een dubieuze reputatie. Volgens cijfers van politie en welzijnswerkers snuift 80% van de jongeren er lustig op los. Cocaïne als gemeengoed. Alle ellende is de laatste jaren dankbaar opgetekend door het journaille in dag- en weekbladen. Ongeruste moeders verenigden zich in de stichting Moedige Moeders, een unicum binnen deze gesloten gemeenschap. Vrolijke Vaders is het laatste antwoord. Verleden weekend was het kermis, het jaarlijkse hoogtepunt en belangrijk keerpunt voor instappers van harddrugs. Onze verslaggever boekte een kamer en beleefde de bizarre sfeer aan den lijve. Wat is waar en wat is niet waar? Over een geweldige bevolking en een onzichtbaar roofdier dat door de straten trekt. Wel volop bier op de beroemde kermis, maar waar zijn nou al die drugs? Terwijl Moedige Moeders jeugd van het snuiven af willen helpen, vieren Vrolijke Vaders feest.

Voor ons vertrek waren de voorspellingen niet rooskleurig. Volendam staat minimaal bekend als dé Noord-Hollandse pleisterplaats waar drugs en alcohol excessief door Jan en alleman worden ingenomen. „Daar is Amsterdam niets bij.” Of: „Je kunt cocaïne op iedere hoek van de straat, bij ieder wc-bezoek kopen. Je moet wel blind zijn als je dat niet ziet.” Ludieker was: „Het sneeuwt daar ook in de zomer.” Het leek wel alsof Volendam binnen tien jaar was omgedoopt tot het ultieme Sodom en Gomorra. Verhalen zijn verhalen. Feiten zijn niet altijd feiten. Hoe bepaal je een zuiver beeld? 


De Volendamse kermis oogt aan de ’oppervlakte’ als een onschuldig en geweldig volksfeest. FOTO: DAIMON XANTHOPOULOS

Die vraag leidde tijdens de jaarlijkse kermis tot een boeking bij hotel/restaurant Old Dutch op de beroemde dijk, daar waar het allemaal gebeurt. Door de telefoon werd ons verteld dat we rekening moesten houden met een borg van 100 euro tijdens de kermis. „Meneertje. U moest eens weten wat hier allemaal wordt gesloopt tijdens die periode.” Daar sta je dan. Vrijdagmiddag; de aftrap van vier dagen feest. Naam, paspoortnummer, adres en beroep invullen. ’Journalist’ leidt met het oog op alle berichtgeving ongetwijfeld tot de middeleeuwse scène waarin de vijand als een ’hyena’ met pek en veren de stad wordt uitgedragen. Dus daar maken we maar iets anders van. Zo over het IJsselmeer uitkijkend: zweminstructeur. Achteraf wat laf, want de lokale krant Nieuw Volendam waarschuwt onomwonden ouders van opgroeiende kinderen. ’Het risico dat ook uw kind tijdens de kermis drugs als cocaïne en xtc zal gaan gebruiken (of al gebruikt) is in Volendam heel groot…’ Verder: ’Een van de belangrijkste conclusies van het onderzoek was dat Volendamse jongeren, of zij nu willen of niet, zich niet kunnen onttrekken aan drugs. In de rest van Nederland zijn het meestal kleine geïsoleerde groepen van buitenbeentjes die harddrugs gebruiken. Anderen kunnen kiezen of zij daar wel of niet mee te maken willen hebben. In Volendam is dat veel moeilijker omdat je hier overal gebruikers aantreft die bovendien vrij openlijk gebruiken…’

Stichting
De ingezonden tekst komt uit de koker van de Moedige Moeders, een stichting die onder leiding staat van Gary Kok. Ze maakt een rustige, maar strijdbare indruk. Charmante verschijning. Haar 24-jarige zoon is nu in goede handen in het buitenland. „Bij gebrek aan juiste hulp in eigen land”, zegt ze in alle rust, een litanie over de gezondheidszorg volgt. „In Nederland is alles te vrijblijvend. De lokale hulpverlening, verantwoordelijk voor Noord-Holland? Slappe hap, hun werkwijze is niet effectief voor de nuchtere Volendammers. Als een verslaafde wordt opgenomen, mag hij weg wanneer hij wil. Hij mag zijn mobieltje houden. Alleen Parnassia in Den Haag is een goed instituut. Moedige Moeders, nu veertig ’man’ sterk, gaat met deze club samenwerken. We willen dat er binnenkort een speciale opvang voor drugsverslaafde kinderen in Volendam komt. Dit probleem moet binnen de muren van Volendam worden opgelost, op een Volendamse manier: recht door zee en effectief. Dat is nodig want er komt een hele nieuwe generatie met probleemgevallen aan. De leeftijd waarop ze beginnen te gebruiken, ligt soms op twaalf jaar.” Dan met ingehouden verdriet: „Mijn zoon was twaalf toen hij met drugs begon en ik heb het de eerste jaren nooit gemerkt. Wat me vooral zorgen baart, is de opkomst van de gebruikende meiden.”


Mevrouw Lant verkoopt al 30 jaar feestartikelen aan „die geweldige jeugd van ons”. FOTO: DAIMON XANTHOPOULOS

Op het dakterras, waar een zwoele wind de eerste feestgeluiden brengt en de Extreem Fun, een soort supersonisch reuzenrad, boven de huizen uitkomt, bespiegelt Gary Kok de gehele drugsproblematiek en pareert iedere verzachting van het probleem. „Volendammers zijn harde werkers met het hart op de goede plaats, maar ze doen alles extreem, ze gaan zoals ze dat hier noemen ’Voor Goud’. Als ze werken, werken ze hard, als ze drinken drinken ze veel en als er drugs in het spel zijn, zijn er geen grenzen. Bijkomend probleem hier is dat jongeren al jong beginnen te werken en dus vaak veel geld te besteden hebben. Ouders let op het gedrag van uw kinderen! Klinkt paradoxaal, maar als ze niet dronken thuiskomen ’s nachts is er meer aan de hand. Coke houdt mensen lang op de been. Houd hun uitgaven, de bankboekjes, in de gaten! Mijn zoon had bij drie banken een rekening afgesloten waar hij per bank duizend euro rood mocht staan. Ik spreek hier jongeren met een schuld van twintig- tot dertigduizend euro.”

Obstakel
Volgens de Jeanne d’Arc van de drugsjongeren ligt een groot obstakel bij de ouders zelf: „Als ze het probleem al zien, hebben ze moeite om er goed mee om te gaan. Ze blijven opdraaien voor de schulden en problemen van hun kinderen, waarmee de cirkel niet wordt doorbroken.” Ondertussen is het feest in het dorp losgebroken. Ogenschijnlijk voltrekt het scenario zich niet veel anders dan tijdens andere volksfeesten in ons land. Mannen zijn met drie biertjes in hun hand in gevecht met de zwaartekracht, vrouwen laten zich gewillig zoenen en kinderen kijken hoe ze zich in de toekomst moeten gedragen. Tieners, de kwetsbare groep waarover steeds wordt gesproken, zijn te vinden in de disco. De straten liggen vol lege plastic bekers en de snackbar, als enige voedseloase, draait overuren. En ’s ochtends is alles weer schoon en ijlt alleen een verschaalde bierlucht na. Vooral op de dijk en voor de beroemde dancing ’t Gat van Nederland is het vaak raak. Hier en daar een kotsende feestganger, die liefdevol door EHBO’ers wordt opgevangen. De politieverordening wil dat om drie uur de muziek stopt en een uur later schijnt iedereen in bed te liggen. 


Feestende jongeren die geen drugs gebruiken. FOTO: DAIMON XANTHOPOULOS

„Fout”, zegt de 23-jarige Stefan in bijna onnavolgbaar Nederlands. „Dan gaan de echte gebruikers pas goed aan de rol op privé-party’s, de zogenaamde ’nazitjes’. Je moet maar eens opletten wat erachter die dichtgespijkerde ramen gebeurt.” Maar die huizen komen vreemden niet in, zo blijkt. Drie dagen doen we ons best om, met gevaar voor uitlokking, cocaïne te scoren. Liefst niet versneden met vismeel. Plee in, plee uit. Steeg in, steeg uit. Disco in, disco uit. „Dan moet je niet hier zijn”, zegt een jongen aan de bar van ’t Gat van Nederland. „Uit angst voor undercoveragenten wordt er vooral voor de kermis ingeslagen.”

Sfeer
Eerlijk is eerlijk, zelden waren we getuige van zo’n goede sfeer. Bier wordt ook royaal uitgedeeld aan vreemden. Als je wordt aangestoten, volgt een excuus. Mannen en vrouwen begroeten en omhelzen elkaar liefdevol. Taferelen, die je zelden meer tegenkomt. Als cocaine dit doet met mensen, moet het spul direct verplicht worden gesteld. Alhoewel volgens Gary Kok juist de oude joviale sfeer wordt bedreigd. Hier en daar een T-shirt met daarop Vrolijke Vaders, als een knipoog naar de ongeruste Moedige Moeders. De dagen en duizenden liters bier trekken voorbij. Zo wordt het maandag, de moeder aller dagen, de apotheose van de kermis. Nu wordt in plaats van tien uur ’s ochtends de slokdarm al om zeven uur ’s ochtends opengezet. Iedereen is verkleed. Mevrouw Lant van ’t Fopwinkeltje spint er goed garen bij. Ook hier weer instemming en goedkeuring als de ter discussie staande jeugd ter sprake komt. Tussen de ijsberen-, leeuwen- en olifantenpakken zegt ze: „Ik zie honderden jongeren die hier hun kostuums kopen voor de laatste dag en ik zal u zeggen: we hebben een super jeugd. Er bestaat geen betere jeugd. Geven die onderzoekscijfers eigenlijk ook aan dat we hier bijna geen criminaliteit kennen in Volendam?” 

Aan de ontbijttafel van Old Dutch komen we een groep Limburgers uit Brunssum tegen, speciaal over voor de Volendamse kermis. Ene Jan met zachte G: „Geweldig hoe ze hier feest kunnen vieren. Daar is het Limburgse carnaval niets bij.” De semi-grappige opmerking ’Dan bent u met de neus in de cocaïne gevallen’, kan op weinig effect rekenen.’ Ook Jan is daarvan nog geen getuige geweest. Foto: Naar analogie van Loesje, strijden de Moedige Moeders tegen overmatig drugsgebruik onder jongeren. Dit is slechts één van hun affiches. FOTO: DAIMON XANTHOPOULOS

Verhalen
Nu we er zelf niet meer uitkomen en de hardnekkige verhalen willen dat je hier op iedere hoek van de straat de witte sloper kunt kopen, schakelen we de nachtburgemeester van Noord-Holland in. „Noem me maar Nightbird”, zegt de 44-jarige professionele stapper. Hij heeft een goede neus voor witte neuzen. Afgelopen maandag stonden we verdacht onopvallend opgesteld op de hoek bij Sjaakie’s en de dijk. Wijzend op zeven jongens, die wild staan te dansen. „Kijk dat clubje gebruikt geheid. Geen normaal mens heeft na drie dagen zuipen nog zo veel energie. Dan ben je een vaatdoek die amper overeind blijft.” Navraag leert dat de jongens clean als een pasgeboren baby zijn. Net als we willen vertrekken, bewijst hun buurman, drie hossende types in duikpak verder, het navrante tegendeel. Met grote holle ogen vraagt hij aan ons of we een ’sakkie’ hebben (een wikkel met 1 gram coke, RH). Hij heeft een vijftig euro biljet in zijn hand. We hebben afgelopen maandag in deze krant kunnen lezen dat de politie het kermisweekend zeker achttien man met drugs heeft opgepakt, dealers en gebruikers. Cocaïne: met recht de onzichtbare sloper.