Volendam kan weer verder
Volendam kan weer verder
Dorpsgemeenschappen manifesteren zich niet zelden als tamelijk gesloten bolwerken waarin burgers gewend zijn de zaken informeel af te handelen. Vaak met als gevolg dat de hand wordt gelicht met voor iedereen geldende regels, zoals de voorwaarden voor een bouwvergunning of de naleving van brandvoorschriften. Het was ook het eerste wat Volendam voor de voeten geworpen kreeg na de afschuwelijke cafébrand in de nieuwjaarsnacht van 2001, waarbij veertien jongeren om het leven kwamen en zo'n driehonderd gewonden vielen.
Diezelfde gemeenschap slaagde er gisteren na maandenlange onderhandelingen in een voor alle partijen bevredigende overeenkomst te treffen op grond waarvan aan de slachtoffers jarenlang nazorg geboden kan worden. Dat is opmerkelijk, omdat tegenwoordig na een rampzalige gebeurtenis onmiddellijk een genadeloos onderscheid wordt gemaakt tussen daders en slachtoffers, om vervolgens de daders aansprakelijk te stellen voor alle schade -materieel en immaterieel. In Volendam wezen de vingers daarom al gauw naar de gemeente, die het met de controle op de naleving van de brandvoorschriften kennelijk niet zo nauw had genomen. En naar de café-eigenaar, die bij een deel van het dorp vooral als harde ondernemer te boek stond.
Zo'n op zich begrijpelijke reflex levert zelden een vruchtbare basis op voor een bevredigende afwikkeling van de zaak. Zij nodigt partijen uit om de hakken in het zand te zetten en de schuldvraag zo lang mogelijk te ontlopen. Vele onderzoeken zijn nodig, er volgen verhitte debatten in de gemeenteraad, de commissaris van de koningin mag een woordje meespreken en ten slotte wachten vaak jarenlange procedures waarin de rechter het maar moet uitmaken. En al die tijd mag het slachtoffer zijn knopen tellen.
Ook Volendam was in die maalstroom terechtgekomen. Maar gelijktijdig manifesteerde zich het andere gezicht van een dorpsgemeenschap, één dat snapt dat men met elkaar verder moet en het daarom wel zo verstandig is samen een regeling te treffen. Dat die krachten het konden winnen, heeft Volendam ook te danken aan het oordeel van de Haarlemse rechter. Die gaf de café-eigenaar onder meer een voorwaardelijke celstraf, zodat hij gelegenheid had om de gevolgen van de brand af te wikkelen. Ook dat mag uniek heten.