Verslaafden hebben chronische hersenziekte

Verslaafden hebben chronische hersenziekte
Mensen die verslaafd zijn aan alcohol, drug, sigaretten of gokken hebben een chronische hersenziekte, “afkicken zonder medicatie heeft dan ook geen enkele zin”, meent de Amerikaanse psychiater en hoogleraar Charles O”Brien. In het Nederlandse tijdschrift Medisch Contact laat hij weten dat het afleren van verslavingsgedrag net zo moeilijk is als het afleren van fietsen of zwemmen.

Bij verslaving gaat het om verlies van controle op het gebruik van een middel. Dat loopt uit de hand en verwordt tot dwangmatig gebruik. Deze psychologische afhankelijkheid is volgens hem ook een vorm van fysieke afhankelijkheid.”Bij herhaald gebruik van bijvoorbeeld drugs treden er permanente veranderingen op in de hersenen. Je kunt dat zien als een vorm van geheugen”, aldus de Amerikaan. Als iemand eenmaal verslaafd is dan leidt dat tot het zogeheten “çraving”: hunkering of zucht naar het genotsmiddel zodra het verslavings-geheugen wordt geactiveerd door externe prikkels. Veel psychiaters behandelen de verslaving als het ware een fobie. Volgens O”Brien werkt dat niet.”In de echt wereld slaat de hunkering toch weer toe. Gedragstherapie moet altijd gecombineerd worden met medicijnen. Deze maken de structurele veranderingen in het brein niet ongedaan, maar schakelen wel het effect van die omgevingsprikkels uit, waardoor de hunkering wegvalt en het gevaar van terugval vermindert”. De Amerikaanse psychiater vindt dat verslaving nog veel te vaak wordt gezien en behandeld als een acute ziekte. “Dat is pure geldverspilling”.

De belangrijkste oorzaak voor verslaving is genetisch. Zo heeft 30 procent van de rokers genetische aanleg voor deze nicotineverslaving. “Om een verslaving te ontwikkelen gaat het om drie voorwaarden: de aard van de verdovende middelen, de genetische kenmerken van de persoon en de setting”, zegt O Brien, die er aan toevoegt dat verslaafd worden moeilijk is als de genetische componenten volledig ontbreekt. “Theoretisch is het misschien mogelijk als de omgevingsdruk maar groot genoeg is”.Wetenschappers uit Nijmegen hebben onlangs de mix van de drie voorwaarden bij proefdieren onderzocht. Volgens deze onderzoekers zijn erfelijke aanleg, vroeg postnataal trauma en stress tijden drugsgebruik bij ratten bepalende factoren voor verslaving. In aanleg nieuwsgierige ratten, die onder stressvolle omstandigheden voor de eerste keer drugs gebruiken, blijken gevoeliger voor verslaving dan ratten die geen stress ondervinden en voor de eerste keer drugs krijgen. En niet nieuwsgierige ratten kunnen toch gevoelig worden als ze vlak na de geboorte een traumatische ervaringen hebben.

Chemische verslavingen zijn goed te testen bij proefdieren. Bij niet-chemische vormen van verslaving als bijvoorbeeld gokken kan dat niet. Toch noemt hij gokken net als andere vormen van verslaving een chronische ziekte. Ook daar is immers sprake van dwangmatig hunkeren. “Met MRI scans is aangetoond dat gokken een sterke stressor is voor het motivationele systeem in de hersenen. En ook bij gokken kan dat leiden tot permanente veranderingen in de hersenen, althans dat vermoeden wij”, zegt O”Brien.