Ontvreemde Reiger landt in Gouwzee: Roestvrijstalen legende krijgt tweede leven (foto"s)
Ontvreemde Reiger landt in Gouwzee: Roestvrijstalen legende krijgt tweede leven
Vaart u wel eens op de Gouwzee? Ik zou het maar eens doen want het is een van de mooiste stukjes natuur in ons kikkerlandje. Maar als u het al eens hebt gedaan is de kans groot dat u ongemerkt bijna aan de grond bent gelopen. In ieder geval hebt u zich hardop afgevraagd waar dat piramidevormige betonblok daar midden in de Gouwzee nou ineens vandaan kwam....
In het begin van de negentiende eeuw kreeg de scheepvaart vanuit de Zuiderzee steeds meer problemen om goed in Amsterdam te komen. Men maakte gebruik van trekschuiten, de zogenaamde scheepskamelen, waar de schepen bovenop werden getrokken, om de zeeschepen de Amsterdamse haven binnen te krijgen. De regering bedacht toen het plan om een kanaal te graven van Marken naar Amsterdam. Zoiets is tegenwoordig ondenkbaar, maar volgens de kaarten van destijds zou het kanaal beginnen in de Zuiderzee buiten Marken en daarna dwars door het eiland Marken heen lopen, richting Zuiderwoude. De Gouwzee was in dat plan afgesloten door middel van een dijk.
Hoe onzinnig het plan tegenwoordig ook lijkt, men is er in 1828 wel degelijk aan begonnen. In de Gouwzee liggen de verzonken restanten van een stenen dijk van Marken naar de Jan Hagelhoek bij Monnickendam. In die dijk zit een onderbreking waar het kanaal doorheen zou gaan lopen. Met het afgraven van het kanaal is ook een start gemaakt: De restanten zijn nog zichtbaar in het landschap bij Zuiderwoude. Het meest herkenbare en bizarre overblijfsel van het plan is echter het piramidevormige betonblok in de Gouwzee op de lijn tussen Marken en Monnickendam. De piramide staat ook wel bekend als 'De Blinde Baak', omdat er geen licht op zit. Schipperslegendes vertellen van vele dergelijke piramides in het water rond Marken. De functie daarvan zou zijn geweest om het kruiende ijs tegen te houden.
De oude Reiger
Volgens sterke zeemansverhalen voer er rond 1970 een dekschuit uit Enkhuizen door de wateren van de Gouwzee. De schipper daarvan plaatste een roestvrijstalen kunstwerk van een reiger op de piramide. Of het waar is zullen we nooit weten. Wel weten we dat in de strenge winter van 1979/1980 de Gouwzee helemaal dichtvroor en er zelfs auto's op het ijs reden. Plotseling was de reiger gevlogen. Niemand wist waarheen. Tot hij korte tijd later landde op de schoorsteen van een huis aan het Noordeinde in Volendam.
Monnickendam 650 jaar stadsrechten
In het kader van de feestelijkheden in 2005 rond de stadsrechten van Monnickendam besloot de Watersportvereniging Monnickendam (WVM) zich niet onbetuigd te laten. Zij formeerden een werkgroep, bestaande uit de leden Gerard van Beusekom, Cor Jansen, Hans Rietkerk en Ted van de Sande die enthousiast aan de slag ging om leuke evenementen voor het feestjaar te bedenken. Omdat alle leden van de Watersportvereniging ooit langs de piramide zijn gevaren en vele oudere leden zich de reiger ook nog heel goed herinneren, werd al gauw het plan geboren om de reiger in ere te herstellen.
Nieuwe Reiger
Cor Jansen, die als eerste met het lumineuze idee kwam, vertelt: "Toen het idee gelanceerd werd, waren we gelijk allemaal enthousiast. We zijn begonnen bij beeldend kunstenaar Fred Roskam uit Broek in Waterland. Hij maakte een aantal tekeningen, waaruit we het ontwerp dat het dichtst in de buurt kwam van het origineel hebben uitgekozen. Vervolgens hebben we contact gezocht met de firma Hakvoort die ons toestemming heeft gegeven om roestvrij materiaal uit hun bakken te halen om het kunstwerk te vervaardigen. De vervaardiging doen we zelf, althans, de leden van onze vereniging die goed kunnen lassen. Voor het lassen mogen we gebruik maken van de apparatuur van de firma Gedo."
Op de kaart
Ted van der Sande: "Maar dan zijn we er nog niet. Het betonblok is een officieel baken voor de scheepsvaart en dat betekent dat je er niet zomaar iets bovenop mag zetten. Daarom hebben we contact gezocht met Rijkswaterstaat, die zo vriendelijk was om ons vergunning te verlenen het kunstwerk te plaatsen. Maar daar hebben we het niet bij gelaten. De volgende stap was de Hydrografische Dienst van de marine. Op alle zeekaarten staan de boeien en bakens aangegeven die men in het water tegenkomt. Het betonblok stond er dus al op, maar onder de benaming Bn (baken). De Hydrografische Dienst in Den Haag heeft nu toegezegd dat op de kaart van 2005 de naam 'De Reiger' zal worden afgedrukt. Dat is uniek. Boeien en bakens worden wel aangegeven met letters en nummers maar nooit met een naam." Cor Jansen: "De enige uitzondering is The Basket in Limmington bij het eiland White. En nu dan de Reiger, hier in onze eigen Gouwzee."
Feestelijkheden
Gerard van Beusekom: "Natuurlijk moeten we van dit evenement een groot feest maken, en we hopen dan ook dat we een hoogwaardigheidsbekleder en misschien een leuke entertainer kunnen strikken om het kunstwerk te onthullen. Dit zal ongeveer in juni of juli van 2005 jaar gaan plaatsvinden. Ook zijn we op zoek naar de man die de eerste reiger heeft gemaakt en geplaatst. We zijn razend benieuwd wie dat heeft gedaan en waarom. Wie het weet kan zich melden bij onze vereniging. Wij zijn bereikbaar via telefoonnummer 06-53688871."