Waar bleef Gerad van Westerloo

Waar bleef Gerad van Westerloo
Gerard van Westerloo (61 jaar) is op dit moment hoofdredacteur ad interim van Vrij Nederland. In de tijd dat hij in Edam woonde, van 1974 tot 1998, was hij redacteur van dat weekblad. Ook was Van Westerloo een tijd lang hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer en heeft hij een aantal indrukwekkende (Roosje –over zijn gestorven moeder) en vermakelijke (Voetreiziger – verslag van een vijf maanden durende voettocht door Nederland) boeken op zijn naam staan. In 2002 verscheen Prinsendrama, een bundeling van de stukjes die rondom de verkiezingen verschenen in Vrij Nederland. Dit boekje is voorzien van een in- en uitleiding. Tezamen vormt het een haarscherp beeld van de dramatische maanden waarin Nederland voorgoed veranderde.
Zelf zegt hij dat tachtig procent van hem altijd Amsterdammer is gebleven, de stad waar hij zijn jeugd doorgebracht heeft en waar hij nu weer woont. Maar dat de twintig procent Edammer in hem niet zijn minst dierbare deel is.

Waarom bent u dan uit Edam vertrokken? 'Uit liefde', zegt hij. 'De vrouw op wie ik verliefd werd wilde tot mijn verrassing met mij samen gaan wonen. Dat wilde ik ook, dolgraag zelfs. Ze had maar een voorwaarde: niet in Edam. Ze haat dorpen. En al beweerde ik bij hoog, bij laag en naar waarheid dat Edam toch echt een stadje is - het kon haar niet vermurwen.'

Als je het hem op de man af vraagt zegt hij pesterig dat hij het allerleukste van Edam altijd gevonden heeft dat je binnen een half uurtje in Amsterdam bent. 'Nieuw Sloten en zelfs Osdorp', zegt hij, liggen meer reistijd weg van het Rembrandtsplein dan de Voorhaven'.

Nee, hij komt niet vaak meer in Edam - zo nu en dan nog, om bij vrienden te gaan eten. Laatst is hij weer eens over het Oorgat gewandeld, dat hobbelige dijkje waarlangs hij zijn meeste Edams dagen gewoond heeft. 'Ik was eerlijk gezegd blij', zegt hij, 'dat ik daar niet meer woonde.' Het aangename rotzootje dat het Oorgat altijd geweest is bleek omgeklust tot een burgerstraatje dat niet meer door zeilen, touw en bootrompen gedomineerd wordt, maar door subtropische koophuizen met insteekparkeerhavens.

Gelukkig bleek het Strandbad nog steeds de kruising tussen een café en een kantine, met vrij uitzicht op het klotsende IJsselmeerwater. 'Daar heb ik al die jaren zitten lezen en aan mijn boeken en artikelen zitten schrijven als was ik een Parijse stadsdenker'.

De beste herinneringen bewaart hij aan de tijd dat de Nieuwe School, nog altijd een van de leukste onderwijsinstellingen in Nederland, van de grond kwam. Gerard van Westerloo hoorde bij de oprichters en hij was de eerste bestuursvoorzitter. 'In die dagen gonsde het te Edam van een opwindend soort idealisme waar ik met heimwee op terugkijk'.

'Echt een Edammer', zegt hij, 'ben ik eigenlijk nooit geworden. Behalve op de dag dat Sinterklaas aankwam en op de zondagmiddag van de kermis. Bij de eerste gelegenheid liep ik met mijn zoontje op mijn nek en met al mijn neefjes en nichtjes om me heen luid vals zingend met de boot mee langs het water. En op Kermiszondag gingen we met mijn hele familie voor oma een nieuw horloge ophengelen - er zijn jaren geweest dat mijn moeder met twaalf of dertien van die krengen naar huis ging'.

Natuurlijk, zegt hij, heeft de komst van zoveel stedelingen als hij het leven in Edam veranderd. Hij herinnert zich de begrafenis van zijn buurman aan het Oorgat. 'Jammer, he, zei bij de koffie met cake zijn andere buurman. 'Dat we hem niet zelf naar zijn graf hebben gedragen'. Dat deden ze vroeger op het Oorgat, ze hadden daar een eigen dragersverenging. Van Westerloo: 'Op dat moment begreep ik dat wij nieuwkomers zonder het te weten zijn vanouds intieme dorpswereld om zeep hebben geholpen.'