Bedevaart in eigen land (foto)

Bedevaart in eigen land
De verschijning van de Heilige Maagd of een hostie die het vuur weerstaat. De kerkbanken raken leger, maar de bede- vaartscultuur leeft op.

Een Mariabeeld in Volendam plengde in 1997 plots rode tranen. Foto: Archief Dagbladunie
Zaterdagnacht vindt de jaarlijkse Stille Omgang plaats in Amsterdam.

Geloof. Hoop. Liefde. Intrige. Moord. Martelaarschap. Het zijn ingrediënten van Bonifatius, de musical die in reprise gaat in het Duitse Fulda waar de heilige ligt begraven. In Dokkum, de plaats waar de missionaris tijdens zijn bekeringstocht met 52 metgezellen werd vermoord, is Bonifatiuswijn een frivole devotionalia. In rood en wit: een Franse Côtes du Roussillion Village of een Zuid Afrikaanse Chenin Blanc.

De kerkbanken raken sinds de jaren 60 steeds leger, maar toch worden zelfs vergeten heiligdommen worden nieuw leven ingeblazen. Zo zijn er plannen om het Mariaputje, een gedempte geneeskrachtige bron in het Zeeuwse 's-Heer Arendskerke, weer in ere te herstellen. Vroeger kwamen er duizenden mensen naar de geneeskrachtige bron. Het water zou een remedie zijn tegen huidziekten en reumatiek.

In een databank van het Meertens Instituut, dat onderzoek doet naar de Nederlandse taal en cultuur, staan zo'n 658 bedevaartsplaatsen in Nederland geregistreerd. De meeste liggen in Brabant en Limburg, want bedevaarten zijn een katholieke aangelegenheid. De 100 onderzoekers belichtten plekken met een rijke historie, maar ook hedendaagse devotie. Zo is het particuliere heiligdom in het Limburgse Brunssum opgenomen waar in 1995 'bloedtranen' verschenen op een Mariabeeldje. Ook medium Jomanda staat in de databank. In een voormalige kloosterkapel in Valkenburg zoeken mensen via haar genezing bij Maria. In de kapel staan afbeeldingen van Maria uit de hele wereld.

,,Nederland wordt niet gezien als een katholiek land. Het beeld is ook dat Nederland niet veel op heeft met wonderen'', zegt Peter Jan Magry, projectleider bedevaartsplaatsen van het Meertens Instituut. ,,Omdat de openbare uitoefening van de katholieke godsdienst lang verboden is geweest, bleven bedevaartsplaatsen lang in het verborgene. Er is weinig bekendheid aan gegeven. Alleen Limburg was altijd een buitenbeentje.'' De bedevaartscultuur kent een heropleving sinds de jaren 80 van de vorige eeuw ondanks de secularisering. ,,Bedevaart moet je los zien van het instituut kerk. De kerk doet ook geen oproep tot bedevaart'', zegt Magry ,,Ontkerkelijking staat los van spiritualiteit. Daar blijft een grote behoefte aan bestaan. Mensen hechten ook aan rituelen.''