Eind aan natte voeten in oude kom Volendam

Eind aan natte voeten in oude kom Volendam
Ongekend hevige regenval zorgde erin juni 1998 voordat de twee bestaande gemalen in Volendam de grote hoeveelheid water niet konden wegwerken. De oude kom van het dorp liep daardoor onder water. Die situatie kan zich niet meer herhalen omdat het nieuwe ges maal voor de Zuidpolder - en de oude kom - in werking is gesteld.

De officiële openingshandeling werd verricht door burgemeester W. van Beek van Edam-Volendam. Al in 2002 was duidelijk dat er een nieuw gemaal zou komen. Dat hield ook toen al verband met de bouw van zo'n duizend woningen in het laatste groene deel van de Zuidpolder. Het nieuwe gemaal loost sinds enkele dagen overtollig water op het Markermeer. Rijkswaterstaat gaf daar drie jaar geleden al toestemming voor. Ingenieursbureau oranjewoud werd door het toenmalige hoogheemraadschap Uitwaterende Sluizen gevraagd een ontwerp voor het nieuwe gemaal te maken. De bouwkosten werden toen geschat op ruim 2 miljoen euro. Het voormalige waterschap De Waterlanden, het voormalige hoogheemraadschap (USHN) en de gemeente Edam-Volendam tekenden op 23 december 2002 een convenant voor het uitvoeren van het waterplan Edam-Volendam. Het voorkomen van wateroverlast in de toekomst was doelstelling nummer één.

Het complete, waterplan (uitvloeisel van het nat structuurplan) waarvan het gemaal een onderdeel is, voorziet verder in het vergroten van het rioolgemaal Volendammermeer, de aanleg van natuurvriendelijke oevers over een lengte van elf kilometer en het inrichten van een natte zone tussen Edam en Volendam.

Noordse woelmuis
Even leek de noordse woelmuis roet in het eten te gooien. Bezwaarmakers tegen woningbouw in de Zuidpolder voerden aan dat de zeldzame muizensoort in het gebied zou bivakkeren. De bezwaarmakers hadden het niet zozeer op het gemaal gemunt, als wel op de bouwdrift van de gemeente in het gebied. De bezwaren tegen wijziging van het bestemmingsplan zorgden voor een vertraging van ongeveer een jaar. Zo begonnen de bouwwerkzaamheden niet in april 2003 maar in die maand in 2oo4. Het nieuwe gemaal staat in de Zuidpolder ter hoogte van de bocht van de Julianaweg die daar overgaat in Zeedijk(weg). Het nieuwe gemaal, waarvoor Vopo in De Rijp de pompen leverde, beschikt met honderd kubieke meter water per minuut over een aanzienlijk grotere capaciteit dan de twee bestaande ge-, malen gezamenlijk. De oude gemalen Kolfschoten en De Zuidpolder slaan maximaal 14 kubieke meter en 48 kubieke meter water per uur uit. Tijdens de officiele inwerkingstelling van het gemaal noemde dijkgraaf Made Vries het gebouw dat volledig door water wordt omgeven, een fort dat prachtig bij de Stelling van Amsterdam past. „Volendam heeft nu zijn eigen fort." Zij stelde voor op het torentje - daaraan dankt het gemaal zijn fortachtige uitstraling - een licht te plaatsen dat knippert als de pompen hun werk doen.

Burgemeester W. van Beek van Edam-Volendam vond dat een prima idee. „Het is een signaal dat aangeeft dat droge voeten niet vanzelf gaan." Overigens heeft het torentje geen wezenlijke functie. Het is een sierelement dat het gemaal zijn fortachtige uiterlijk geeft. Burgemeester Van Beek legde uit dat het dalen van het maaiveld in het laagsgelegen stukje van Volendam het sterkst wordt gevoeld. Er zijn al diverse maatregelen genomen. Zo loost het watergemaal in de oude bluskelder aan het Kofschotenplein op het Markermeer. Daarnaast is Edam-Volendam al langere tijd bezig met het afkoppelen van regenwater van het rioolstelsel. Regenwater wordt afgevoerd naar de sloten. Volgens de burgemeester heeft het nieuwe gemaal nogal wat voordelen. Zo wordt het water van de Zuidpolder niet meer geloosd op de Schermerboezem. Het water hoeft ook niet langer twee keer te worden opgemalen, eerst bij Edam en vervolgens in Den Helder of Zaandam.

Noodpompen
Daarnaast is de plek aanzienlijk gunstiger dan die van het oude gemaal. Indertijd stonden er ook de noodpompen opgesteld die Volendam weer droog moesten maken. Het gemaal loost het water via twee afvoerbuizen die door de. Markermeerdijk heen lopen. Er zitten schuiven in die de zaak automatisch afsluiten. Zodra er gemalen wordt, gaan de schuiven weer automatisch open. Aan de andere kant van de dijk wordt het overtollige water uit Volendam en de Zuidpolder geloosd. De uitmonding van de afvoerbuizen wordt beschermd tegen kruiend ijs door ijsbrekers. Soortgelijke constructies zijn ook bij Marken te vinden. In het verleden werden de ijsschotsen soms zo hoog opgestuwd, dat het ijs over de dijk heen ging. Op het dijklichaam verraden enkele grote metalen deksels wat er zich afspeelt. Dijkgraaf De Vries stelde voor er een bord te plaatsen zodat duidelijk wordt gemaakt dat op dat, punt overtollig water wordt afgevoerd. Burgemeester Van Beek heeft het gemaal vrijdagmiddag geopend door de naam te onthullen. Hij deed dat door meteen brandspuit een zwarte laag van het naambord weg te halen. Daarna werd in het gebouw een van de pompen met het omdraaien van een schakelaar in werking gezet. Alle gemalen worden overigens computergestuurd bediend.