Gemeente Edam-Volendam op de bres voor ruimer cultuurbereik

Gemeente Edam-Volendam op de bres voor ruimer cultuurbereik
Wie Volendam zegt denkt aan palingpop: BZN, The Cats, Jan Smit. Voetbal doet het ook goed en dan is er natuurlijk het traditionele beeld van de visserman en -vrouw in mooie kledij. En bij Edam ziet iedereen kaas en statige huizen voor zich! Genoeg cultuur derhalve? Neen, tijd voor een frisse wind, vindt PvdA-wethouder Martijn Smit. “Er mag hier best wat meer chaos komen.”

“Gemeente, doe eens wat!”
Edam-Volendam - één gemeente met 28.000 inwoners – heeft een actief verenigingsleven dat gerund wordt door een leger aan vrijwilligers. Maar daar ligt ook een probleem. Wethouder Martijn Smit – die behalve cultuur ook volksgezondheid, welzijn en sociaal beleid in zijn portefeuille heeft – licht toe: “Het bestand van vrijwilligers kalft langzaam af. Ouderen stoppen ermee en jongeren hebben er geen zin in. Het is een tendens die ons als gemeente met de neus op de feiten drukt. Tot nu toe hoefden we als gemeente niet echt een cultuurbeleid te voeren, want het liep allemaal. Nu kloppen verenigingen op onze deur en zeggen: ‘Hé gemeente, doe ook eens wat! We willen graag doorgaan, maar wat is júllie beleid?’ Ik moet toegeven: ze hebben een punt. Je mag terecht van gemeentebestuurders verwachten dat zij zich ook met cultuur bezighouden. Dus zijn we flink aan de slag gegaan om ons cultuurbeleid vorm te geven. Het is vanuit die achtergrond dat we ook graag van het Actieplan Cultuurbereik gebruik willen maken om in Edam-Volendam ruimte te scheppen voor nieuwe, frisse ideeën.”

Geen ‘gekozen kunstenaars’
“Cultuur,” benadrukt Martijn Smit, “moet iets revolutionairs hebben, iets dat de zaken op z´n kop zet.” Hij gruwelt bij het idee van de subsidieafhankelijke kunstenaar die elk jaar zijn hand ophoudt en al snel ingekapseld en verwend raakt. Smit spreekt hier van de ‘gekozen kunstenaar’ die door beleidsambtenaren welhaast wordt doodgeknuffeld. Hij gelooft meer in het concept van de culturele participatie, waarbij cultuurliefhebbers elkaar ontmoeten in een informele, misschien zelfs wel wat chaotische setting, en niet als representanten van een organisatie, maar als betrokken burgers met vernieuwende ideeën. Als gemeentebestuurder laat Smit zich graag verrassen door wat deze regisseurs te bieden hebben. De rol van de gemeente in dit proces is luisterend, niet initiërend. Zó zou Smit graag cultuur willen promoten en financieren. En dat het dan eens een keer mislukt, daar zit hij echt niet mee. Smit: “Durf moet je belonen. Het cultureel klimaat in Rotterdam spreekt me wat dit aangaat veel meer aan dan dat van Amsterdam dat
doorgaans meer op zeker speelt.”

Nieuwe accenten
Gaat alles in Edam-Volendam dan op de schop? Martijn Smit: “Natuurlijk niet. Initiatieven die al jarenlang goed draaien zoals het Singelfestival, de Muziekdag, het Speeltheater, het Edams Museum, de Jazzclub en de jongerenpodia, de Kunstroute en de projecten van Frank Groothof, om er maar eens een aantal te noemen, die willen we uiteraard behouden. Maar misschien kan er her en der wel eens een ander accent worden gegeven. Ik geef één voorbeeld. We hebben hier een Marokkaanse gemeenschap van ongeveer 450 mensen die cultureel gezien nauwelijks zichtbaar zijn, terwijl ze veel te bieden hebben. Dat vind ik een gemiste kans en ik daag iedereen uit, de Marokkanen incluis, daar wat aan te doen.”
“We zullen het cultureel aanbod waar nodig als gemeente financieel ondersteunen, maar nogmaals ik ben daar ook huiverig voor, omdat ik vind dat kunst onafhankelijk behoort te zijn. Aan de andere kant hebben wij ook een verantwoordelijkheid en bestaat er niet voor niets een Actieplan Cultuurbereik. De komende maanden hoop ik in verschillende sessies met zoveel mogelijk mensen te kunnen spreken over cultuur in Edam-Volendam en hoe we deze van nieuwe impulsen kunnen voorzien. De uitkomsten daarvan zijn voor ons als gemeente van groot belang bij het vaststellen van ons cultuurplan dat, nadat het door de
gemeenteraad is vastgesteld, in 2006 in werking treedt.”