Bij ramp en oefening gaan altijd dezelfde dingen mis
Bij ramp en oefening gaan altijd dezelfde dingen mis
Nederland is goed voorbereid op aanslagen zoals in Londen, zeggen deskundigen. Toch lopen bij iedere ramp of oefening dezelfde dingen mis. Bij uitzondering begaf koningin Elizabeth zich gisteren onder de getroffenen, in het Royal London Hospital. Op Tavistock Square werden nog lijken geborgen uit de bus. Voor voorbijgangers werd dat door een scherm aan het zicht onttrokken.
Veilligheidsdeskundige drs. Michiel de Weger van de Universiteit Tilburg en Capgemini denkt dat Nederland wat betreft organisatie en apparatuur net zo goed voorbereid is op een terreuraanslag als Groot-Brittannië. ,, Het is echter bekend dat hier te weinig wordt geoefend met grootschalige rampen” Hoe belangrijk dat oefenen is, bleek bij Bonfire in de Amsterdam Arena. Die simulatie van een bomaanslag en gijzeling bracht klassieke gebreken aan het licht. Zo verliep de communicatie tussen verschillende hulpverleningsinstanties en de rampenstaf problematisch. Ook communiceerden hulpdiensten onderling moeizaam.
Het bleek dat vooraf bedachte plannen in de praktijk lang niet altijd gevolgd worden. Sleutelfiguren keken niet eerst naar een organogram, maar zochten onderling contact. Goed voor de snelheid, maar daardoor was geen moment sprake van structurele informatie-uitwisseling. Droogkomisch staat in de evaluatie: ” Door de tijdsdruk wisten de sleutelfunctionarissen vaak niet wat ze niet wisten en konden er daarom niet over spreken” Dat terwijl het publiek juist gebaat is bij volledige en accurate informatie. Oefenen, oefenen, oefenen, benadrukten de ministers Remkes en Donner dan ook na Bonfire. Toch gebeurt dit volgens het brandweerinstituut Nibra nog te weinig. De Weger kan dat verklaren. ,, Je moet als burgemeester sterk zijn om de helft van je brandweerauto's vrij te maken. En oefenen kost veel geld, dat je dan niet in beter materiaal kunt steken” In Londen was volgens Lex Schruijer van het Nibra onlangs grootschalig geoefend. Dat betaalde zich donderdag terug. ”
De betrokkenen kennen elkaar” Hij wijst er wel op dat de aanslag in Londen een statisch gebeuren was. ” Er waren explosies, maar er volgden geen grote branden. De gewonden werden grotendeels verzorgd op ondergrondse stations. Dat draagt bij aan het rustige beeld” Bob Hoogeboom, veiligheidsprofessor op de universiteit Nyenrode, is niettemin onder de indruk van de professionele aanpak van de hulpverleners in Londen. Hij denkt dat Nederland ook op zijn taak berekend is. Natuurlijk heerst na een grote aanslag of ongeval in eerste instantie chaos en paniek, hoe goed of slecht het rampenplan ook functioneert. ,, Na de crash van het El Altoestel in de Bijlmer heb ik met eigen ogen gezien hoe gedreven en effectief hulp werd geboden. Het improvisatievermogen is indrukwekkend” , zegt Hoogeboom.
Volgens hem maakt het voor de hulpverlening ter plekke niet zoveel uit dat zaken op hoger niveau, bijvoorbeeld in Den Haag, misgaan. ” Ach, dat is de bovenbouw. Op de werkvloer evalueert men keer op keer. Door die aandacht voor de zwakke punten wordt het steeds beter” Bovendien doen hulpverleners waarvoor ze opgeleid zijn, zo bleek in Volendam. Terwijl ambulances vaststonden op de dijk, waren het vlak na de cafébrand vooral brandweerlieden die hun EHBO-vaardigheden inzetten om de slachtoffers te helpen. Cruciaal in het eerste uur, omdat levensreddende acties dan nog zin hebben. Waar het ook in Volendam vooral aan schortte, was de gebrekkige communicatie onderling. Pas na anderhalf uur werd de hulpverlening enigzins gestroomlijnd en hadden de verschillende diensten structureel contact.
Ondanks de vele kinderziektes heeft De Weger daarom hoge verwachtingen van het communicatiesysteem C2000. De Weger: ,, Politie, ambulances en brandweer kunnen dan op weg naar een ramp al met elkaar communiceren. Dat is winst” Die modernisering moet verder worden doorgezet, vindt De Weger, bijvoorbeeld met ' mobiele data-informatie', waarmee men snel relevante gegevens over het rampterrein kan opvragen. ,, Daar kun je zien waar trappen zijn in een metro, waar een nooduitgang zit of waar de ambulances af en aan kunnen rijden”