De geschiedenis en hetbegin van de Volendammer kermis
De geschiedenis en hetbegin van de Volendammer kermis
In het museumjaarboek 2005 schenkt de werkgroep 'dokumentatie' uitgebreid aandacht aan de kermis in het hoofdstuk 'Ontstaan en historie van de kermis' vergezeld van een groot aantal passende unieke foto's. Vooral de historie van de Volendammer kermis is het lezen beslist waard.Historisch onderzoek in binnen- en buitenland van de werkgroep 'Documentatie van het Volendams Museum' ligt hieraan ten grondslag
Het dorp Volendam viert al sinds 1740 kermis
Waar precies het begin ligt van een of andere vorm van Volendammer kermis is uit de archieven moeilijk te achterhalen. Zeker is dat de twee kleine buurtschappen aan de Volendamse dijk en rond de Pieterman in 1648 het eind van de 80-jarige oorlog konden vieren in de herberg van Floris Janszoon te Volendam en in herberg De Boerendans die in 1652 in Katwoude te vinden was. Mogelijk bezochten de Volendammers kermissen in de buurt om er de potsenmakers aan het werk te zien en de lange meid uit Edam te bekijken. Het begin van de eigen Volendammer kermis ligt ongeveer halverwege de 18de eeuw toen er twee weken lang feest werd gevierd tot 2 uur ‘s middags waarbij de voormiddag vooral was voorbehouden aan de gezinnen met hun kinderen. Tussen 1750 en 1768 was licht bier te bekomen bij de scheijnverkopers Claas en Albert Veerman waarvan de laatste als flesziaan ook sterke drank verkocht terwijl tapper Jan Janszoon Schokker (alias Schokker Jan) en Sijmen Pronk een kleine herberg bezaten. In 1772 kreeg Hendrik Pieters een vergunning als tapper en Floris Gerritszoon Mol als flesziaan. In 1782 meldde de vroedschap van Edam aan de gewestelijke overheid van West-Friesland dat Volendam circa 700 inwoners telde en behalve over een vloot van 130 schepen beschikte over een kerk (uit 1658), prediker, schoolmeester, een eigen wapen (sinds ongeveer 1650) en een…kermis! Rond die kramenkermis zullen zoals overal elders behendigheidsspelen zijn georganiseerd terwijl er in de tenten en plaatselijke taveernen lustig zal zijn gedronken, gedanst en gezongen.
Franse overheid verbood in 1797 als sanctie de Volendammer kermis
Dat de Volendammers al vroeg aan hun kermis gehecht waren bleek in de Franse tijd. Nadat de Fransen in 1795 met hoge verwachtingen in ons land waren verwelkomd sloeg de stemming al spoedig om door de gedwongen inkwartiering van Franse soldaten en de spoedig ingetreden algemeen economische malaise. Voor de Volendammers was het een extra tegenvaller dat hun herhaaldelijke verzoeken om uitbreiding en uitdieping van de haven maar niet werden ingewilligd. Het liep zo hoog op dat een aantal schippers weigerde om nog langer hun havengeld af te dragen, waarop de Franse overheid in 1797 als sanctie de kermis verbood. Deze maatregel zette bij de Volendammers zoveel kwaad bloed dat alle honderd schippers het jaar daarop weigerden te betalen. Ondanks inzet van gendarmes bleven er schippers volharden zodat in 1799 alsnog tot het uitbaggeren van de haven werd besloten. Rond de kramen en tenten op de dijk zal het in die tijd zonder twijfel zeker gezellig zijn geweest en anders wel in de herbergen waarvan die van Jaap Schilder (Groothart) en Jan Kester aan de haven tegenover het weitje in de annalen van rond 1830 staan vermeld.
Het museumjaarboek 2005 met Foto is verkrijgbaar bij het Volendams Museum of geef even een tip aan Kees Tol Tel. 364789 of Wim Keizer Tel. 365186 en u wordt snel
eigenaar van het unieke historische museumjaarboek met premiefoto 2005. De kosten bedragen slechts € 5,-. Als begunstiger betaalt u € 12,- en dan mag u tevens het hele jaar alle exposities gratis bezoeken in het Volendams Museum.
Bestuur Volendams Museum en Oud Volendam