De geschiedenis en het ontstaan van de Louw-Louwviering in Volendam
Nieuws van het Volendams Museum
Vele Positieve reacties op schitterende LOVE-uitzending over ‘Volendammer sieraden, kleding en interieuren’ uit het Volendams Museum.
De LOVE-uitzending van afgelopen zondag en die de hele week om 12.00 en 21.00 uur wordt uitgezonden (na de prachtige 55 minuten durende 25-jarig jubileumreportage van het Petruskoor) heeft bij het bestuur en de medewerk(st)ers van het Volendams Museum een ongekend aantal positieve reacties opgeleverd. Vooral van de kant van meestal oudere inwoners werd de uitzending zeer gewaardeerd. LOVE-vrijwilliger Jaap Mooijer is er met de medewerking van museumvrijwilligster Yoka van Braker in geslaagd onze schitterende, kleurrijke en gevarieerde Volendammer klederdracht aan de kijkers met toelichting te laten zien.
Het is de bedoeling dat meerdere onderdelen in het Volendams Museum betreffende de kleding, sieraden, interieuren, schilderijen, typische Volendammer historische verhalen, Sigarenbandjeshuisje en wat er allemaal in het Volendams Museum te zien is (teveel om op te noemen!).
Het initiatief vanuit de LOVE-medewerkers wordt door zeer velen op prijs gesteld. Vooral voor de mensen die niet in staat zijn een bezoek te brengen aan het Volendams Museum waren vol lof over ‘het kijkje in het Volendams Museum’. Het vervolg op deze uitzending wordt met genoegen tegemoet gezien.
De geschiedenis en het ontstaan van de Louw-Louwviering in Volendam
In vroeger dagen was de jaarlijkse kermis een belangrijk volksfeest dat op veel plaatsen in Noord-Holland een week tevoren werd ingeluid door de Louw-Louwviering. Zowel herkomst als benaming van de viering roepen nog altijd vragen op. In 1929 wees de folklorist D. J. van der Ven op een mogelijk verband met de oud-Germaanse spiraal- of serpentinedans als symbool van de vegetatieve groeikracht van de natuur. In het wisselend refrein van een heel oud kermislied wordt een onbekende “Louw, Louw, lieve de Louw’ opgevoerd en verder zou in een boerendialect ‘louwen’ de betekenis hebben van trekken. Het wordt er allemaal niet duidelijker op. Op de beginregels na zijn de Louw-Louwliedjes plaatselijk zeer verschillend. Zo trokken de kinderen van Oostzaan de schepen met kermisspullen binnen onder het zingen van:
‘Louw-Louw, trek en ’t touw’
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Spaar je centjes in je broek,
Koop een lekkere oliekoek.
In boerendorpen trok de jeugd takken of blikken voort aan koetouwen waarbij rond 1933 in Warder de volgende regels klonken:
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Morgen over een week is ’t kermis,
Gooi een centje in de bus,
Voor een mooie kermismu(t)s!
Kievit, kievit, kermis komt er toch niet!
Liegebel, liegebel, kermis komt er toch wel!
Zodra de tjalken met de kermisspullen waren afgemeerd langs het Volendamse Havendijkje werden vreugdevuren ontstoken en trokken de schoolkinderen van Volendam in groepjes aan een touw langs de huizen om wat lekkers en centen op te halen. Dit gebeurde op zaterdag totdat de kermis in 1946 begon op woensdag en de louw-louwviering werd verplaatst naar de vrije woensdagmiddag De jongens van de hoogste klas gingen er toen ook wel eens tijdens het speelkwartier vandoor en net als bij luilak maakte zo’n stoet kinderen een leven als een oordeel door het meegesleepte blikwerk en de luidkeels gezongen teksten.
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Vandaag over ’n week is ’t kermis,
Dan komen de rijke heren,
Die zullen de kermis keren,
Dan komen de rijke vrouwen,
Die zullen de kermis houwen.
Volendamse jeugd herdachten timmerlui die de kermis in elkaar spijkerden
Volgens een krantenartikel herdacht de Volendamse jeugd in een liedje uit 1922 de twee timmerlui die de kermis in vroeger jaren in elkaar spijkerden.
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Vandaag ’n week is ’t kermis,
Gerrit Vastwijk en z’n kip,
Jan Heitman z’n haan,
Die moeten er op de draaimolen staan.
Als de kinderen niets kregen werden er regels gezongen als: “Louw, Louw, kievit, de kermis komt bij jou niet!” of “Louw, Louw, gierige vrouw, de kermis komt niet bij jou!”. Tot kort na de tweede wereldoorlog trokken de kinderen vanuit Edam en Volendam de Purmer in waar ze door de boeren op de van de bomen gevallen appels en peren werden getrakteerd. Als de kinderen geen goed onthaal kregen klonken de volgende regels:
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Dan komen de rijke heren,
Die gooien met rottige peren,
Louw, Louw, trekken,
De boeren kunnen verrekken
Ter afwisseling zong men ook de volgende plagerige tekst:
Louw, Louw, trek aan ’t touw,
Vandaag over ’n week is ’t kermis,
Louw, Louw, piede-wiede-wiet,
De kermis komt nog lang niet.
Museumjaarboek met foto nog steeds verkrijgbaar in het Volendams Museum
Net zoals de 5 artikelen in de afgelopen weken over de geschiedenis en het ontstaan van de Volendammer kermis is het artikel over Louw-Louw overgenomen uit het Museumjaarboek 2005. Honderden uren historisch onderzoek en speurwerk in binnen- en buitenland, verricht door de museumwerkgroep ‘Documentatie en Folklore’, liggen hieraan ten grondslag. Het museumjaarboek is verkrijgbaar in het Volendams Museum. De kosten bedragen € 5,-. Als begunstiger van het Volendams Museum betaalt u € 12,-. U ontvangt dan behalve het 70 pagina’s tellende museumjaarboek 2005 met foto tevens een bewijs dat u het hele jaar door het museum gratis mag bezoeken. Zodoende steunt u de instandhouding van het Volendams Museum extra. U kunt ook een tip geven aan de bestuursleden Wim Keizer (Tel. 0299 365186) of Kees Tol (Tel. 0299 364769) en het museumjaarboek 2005 met foto wordt bij u aan huis gebracht.
Het Volendams Museum is tot eind oktober 2005 iedere dag open van 10.00 – 17.00 uur. U kunt zich vanaf heden opgeven voor de amateurkunstexpositie die vanaf zaterdag 12 t/m zondag 27 november 2005 plaats zal vinden in het Volendams Museum.
U bent allen van harte welkom.
Het bestuur van het Volendams Museum en Oud Volendam.