Poolse Portretten: Daria

Poolse Portretten: Daria
Terwijl de politieke aardverschuivingen nog nadreunen en in achterkamertjes over een nieuwe coalitie wordt bedisseld, zegt mijn hoofd dat ik over Daria moet schrijven. Meestal heeft hoofd gelijk. Het is mijn makke dat ik daar niet altijd blind op durf te vertrouwen. Daria dus, het meisje dat bij toeval in ons leven kwam. Zij had daar ook weer zo maar voorgoed uit kunnen verdwijnen. Maar Daria is gebleven. Aan de hand van dit soort gebeurtenissen vraag ik me wel eens af hoeveel toeval er in toevalligheden zit.

We hadden uit een van de gezinnen die we in Jarocin kennen de vraag gehad of hun oudste dochter Marta bij wijze van vakantie een paar weken bij ons mocht logeren. Wat ons betreft was er maar een bezwaar. Marta sprak uitsluitend Pools en bij een logeerpartij van een paar weken wordt dat erg vermoeiend. Akkoord, zeiden we daarom, mits er een goed Engels of Duits sprekende vriendin meekomt. Die waren er niet en ook in onze kennissenkring was er niemand beschikbaar voor die periode. We legden onze vraag voor aan Peter Vogels, een Nederlander die daar woont en Engelse les geeft. Hij kwam met Daria aanzetten en na een kort kennismakingsgesprek leek het ons een goede oplossing.

Stelt u Daria voor: een stevige meid, enthousiast, vol humor en met een scherp verstand. Vanaf het eerste moment in Nederland vertaalde ze voor Marta consequent ieder woord en zucht. Voor ons deed ze, omgekeerd, hetzelfde. Al na een paar dagen haperde haar Engels niet meer en vormde ze een humorvol koppel met Marta. Twee jaar later kwam Daria alleen. Ze werd door ons, volkomen depressief, opgevist uit een teneergeslagen gezin dat, overweldigd door angst voor de toekomst, volledig verlamd was. Daria’s vader, wiens baan al een paar jaar op de tocht stond en die al menig reorganisatie had overleefd, was ontslagen. Van zijn soort, meester-timmerman, zijn er zo veel in Polen dat gezien zijn leeftijd en de heersende werkeloosheid een nieuwe baan een wonder zou vergen.

Een werkeloosheidsuitkering duurt in Polen een half jaar en bedraagt zo’n honderd euro per maand. Daar kun je niet van leven. Na een half jaar zouden ze niet méér hebben dan de inkomsten van haar moeder uit een kwartbaantje in een banketbakkerswinkel en het nog magerder pensioentje van haar inwonende oma. Voor Daria betekende het een streep door haar toekomst. Net geslaagd voor haar gymnasiumdiploma en na een zwaar toelatingsexamen toegelaten tot de universiteit van Poznan. Met het wegvallen van haar vaders baan was daar helemaal geen geld meer voor. We namen haar mee om haar te troosten en tijdens haar verblijf hier rijpte een plan dat spontaan reacties uitlokte. Met wat vrienden en kennissen hadden we snel een sponsorpot bij elkaar waarmee we het eerste studiejaar zouden kunnen overbruggen. Voor Daria een geschenk uit de hemel en vol overgave stortte ze zich een jaar op de studie van Engels en Japans.

Gedurende dat jaar kwam er geen nieuwe oplossing uit het gezin, maar Daria vond er zelf wel een. Met een baantje bij een restaurant, financierde ze zelf het tweede jaar. Zéér ongewoon in Polen, want een universitaire studie is daar buitengewoon veeleisend. Ze hield het dan ook niet vol. Het jaar daarna ging ze Engelse les geven op een soort VMBO en vervolgde haar studie op de weekeinduniversiteit. Het werd een zware opgave die haar ook weer uitputte. Van de enthousiaste en humorvolle Daria bleef steeds minder over. Ze maakte een nieuw plan. Ze zou de drie zomermaanden in Engeland gaan werken om een nieuw jaar voltijdsstudie bij elkaar te verdienen. Ze ging, vond werk en....bleef. Ongerust bestookten we haar met Sms’jes en dachten al weer aan een sponsorplan. Maar alles is goed gekomen. Ze werkt als weekendmanager van een klein hotel en studeert Engels en Politicologie aan de universiteit van Birmingham. Het gaat goed. De laatste keer dat we haar zagen, was de Poolse armoede van haar afgegleden en bloeide ze uitbundig als een bloem die te lang in de knop heeft moeten zitten.

Ook met haar vader is het goed gekomen. Hij werkt in Londen en is daar een gewaardeerd timmerman in restauratieprojecten. Thuis in Jarocin waar haar twee broertjes, haar moeder en Oma wonen is de angst verdwenen. Echt gelukkig zijn ze niet. Het gemis van twee dierbare familieleden is een hoge prijs voor de vlucht uit de armoede.

Ruim hebben ze het wel. Voorheen waren er van de twee slaapkamers er één bestemd voor Daria en de ander voor haar jongere broers. Vader, moeder en oma sliepen in de woonkamer. Dat is een vrij gewoon verschijnsel in Polen waar je van iedere zitbank in een handomdraai een bed kan maken. Daria’s moeder heeft nu een eigen slaapkamer die ze eens in de drie maanden een week met haar echtgenoot deelt. Oma wil niet anders dan in de woonkamer slapen, zoals ze heel haar leven al deed.

Peter Louter. (reacties zijn mogelijk op: www.louterlink.web-log.nl)