Schoonheid op z’n Volendams: Geluk zit in een lekker sopje

Schoonheid op z’n Volendams: Geluk zit in een lekker sopje
Nergens zijn de stoepjes zo schoon als in Volendam. Ramen die glimmen als spiegels, alle huizen kraakhelder. Volgens traditie klopt deftig Amsterdam in het vissersdorp aan, voor huishoudelijke hulp. Dus waar kun je het beste terecht voor adviezen bij de grote voorjaarsschoonmaak? In Volendam natuurlijk. Bij Gaar en Griet, schoonheidskoninginnen met emmer en dweil.

Een net huis betekent aanzien, leggen ze uit. „Als de boel bij je thuis schoon is kan de buitenwereld zien dat je niet te beroerd bent om aan te pakken. En je hebt er zelf ook zo'n plezier van." Vandaar die glimmende deurknop en die glad geboende drempel. Alles in huis blinkt. Hier wonen Gaar Smit en haar man. Gaar is 71 jaar. De jongste van een gezin met negen kinderen. Inmiddels moeder en grootmoeder. Vanaf haar dertiende jaar had ze 'werkhuisjes'. Poetsen bij een weduwe met een batterij kinderen, strijken bij een buurvrouw die het werk niet aankon en schoonmaken bij grote gezinnen. „Dan werkte je van 's morgens acht tot 's avonds zeven, voor drie gulden vijftig per dag. Vijf dagen per week. Je leerde het door het elke dag te doen."

Haar vriendin Griet Swildens is er ook. Griet is 62 jaar. Opgegroeid in een gezin met twaalf kinderen. Inmiddels zelf moeder en bijna oma. Griet leerde schoonmaken in een slagerij. Vleeshaken met spiritus laten glimmen en de toonbank uitsoppen. Daarna werkte ze bij een professor, thuis in Amsterdam. Elke dag in klederdracht met de tram. „In Amsterdam betaalden ze goed. En die grote huizen waren zo lekker om bij te houden." Gaar heeft de grote voorjaarsschoonmaak net achter de rug. Drie weken is ze bezig geweest. „Niet de hele week, hoor. Want op zaterdag en zondag krijg ik visite, op vrijdag bak ik vis en op maandag hou ik wasdag."

Matrassen
Hoe je zo'n klus aanpakt? Samen geven ze tekst en uitleg. Begin boven met de slaapkamers. “Want het stof gaat van boven naar beneden. Klop de matrassen buiten uit, haal een dweiltje langs de ledikanten en ga met een natte doek over het behang. De vensterbanken goed dweilen en daarna de vloer. Dekens en dekbedden buiten uitkloppen en een dagje over de waslijn laten hangen." Dan de overloop, de trap en de gang. „Ook hier weer lekker met de dweil over de vloer. Ga flink met een stoffer langs de kapstok. En vergeet de trapleuning niet, want die kan nogal vettig worden. Dus goed stevig met de dweil er langs. Dat helpt."

Verder in de keuken. „Alle spullen uit de kastjes halen en afwassen. Daarna de kastjes en de laden soppen met groene zeep. Als het droog is nog even nadweilen met water en azijn. De vloer flink onder handen nemen met een dweil en groene zeep. En daarna wrijven met glans. Ga maar op je knieën zitten, dan krijg je het zeil het beste aan het glimmen." Tenslotte de kamer. „Alle schilderijen van de wand halen en het behang afnemen met een vochtige doek. Ook het plafond en de schilderijen stuk voor stuk met een dweiltje afnemen. Heb je tapijt, moet je dat goed zuigen. Maar (neem liever zeil, parket of tegels. Veel schoner de karpetten die erop liggen, kun je buiten uitkloppen. En daarna op knietjes de vloer dweilen en opwrijven. Haal alle spullen uit de kasten. Serviesgoed lekker afwassen, beeldjes en andere pronkspullen netjes afdweilen: Vaste kasten met een natte doek uitdweilen, het dressoir doe je met een droge doek. De hoekjes waar je moeilijk bij kan, loop je even na met een kwastje. Let vooral op de hoekjes, het midden komt vanzelf wel."

“Als je klaar bent, mag je jezelf op een lekkere tompoes trakteren. Zo'n grote zoete roze. Zó zoet dat je tanden erin blijven staan." De bakkers in Volendam weten het: in de schoonmaakt maken die altijd een extra voorraadje. Dus de bompoes is de beloning? Ja, zeggen ze, maar de ware beloning zit hem in de voldoening. Griet: „Die geur van zeep die door het hele huis hangt, maakt me blij van binnen. Net als het idee in mijn hoofd, dat alles weer zo lekker fris is. Maar het leukste is natuurlijk als je meteen na de schoonmaak visite krijgt. Liefst iemand die dan ziet hoe netjes alles weer is geworden." Gaar. „Jonge meiden kennen dat gevoel niet meer. Jammer, denk ik vaak. Want jongelui leren niet meer om te werken zoals wij dat leerden. Daarom weten ze ook niet meer hoe lekker het is om een huis door te werken. Ze moesten eens weten hoe ik daarvan kan genieten. En hoeveel energie het geeft. Wie dat gevoel kent, pakt meteen een dweil. Heerlijk." Gelukkig is het gauw weer september. Tijd van de najaarschoonmaak.

Volendammer tips voor de schoonmaak

• Zorg voor goed materiaal. „Dus een lekker ingewerkte zeemleren lap en handzame dweilen."
• Werk met een dik vet soppie. „Dat betekent dat je een flinke scheut groene zeep in het sop gooit. En een scheutje soda erbij. Dan gaat de vettigheid makkelijk weg."
• Neem tussendoor de tijd voor een kop koffie. „Want liet lijf kan niet zonder nieuwe energie."
• Zet de radio aan en zing zelf mee. „Het liefst Nederlandstalig. Dan hou je de moed erin. En de maat."
• Werk in je eigen tempo. “Natuurlijk mag je je buurvrouw of je vriendin erbij vragen als de karpetten uitgeklopt moeten worden, maar laat geen tijd verloren gaan met praten."