Doorbreek het isolement: 'Ont'moetingscentrum voor 'mensen met een vlekje'

Doorbreek het isolement: 'Ont'moetingscentrum voor 'mensen met een vlekje'
Het was onverwacht druk bij de bijeenkomst in 't Spoor in Volendam, waar, in het kader van de week van de Psychiatrie, onder het motto 'Doorbreek het Isolement' de belangstelling voor een ontmoetingscentrum voor mensen met een psychiatrische ziekte werd geïnventariseerd. Met het Zaans Praatcafé als voorbeeld liggen er plannen om ook in Volendam, waar ontegenzeggelijk een taboe rust op psychische problemen, een praatcafé en ontmoetingsplek voor lotgenoten te realiseren.

"Psychiatrische problemen zijn taboe in kleine gemeenschappen. Volendam is een hechte gemeenschap waarin het moeilijk is om met een psychische handicap een plekje te vinden". Jacob Pijl en Elly van der Zee leggen uit waarom er plannen zijn om in Volendam een Dag Activiteiten Centrum (DAC) voor 'mensen met een vlekje' te realiseren. "Bij het DAC in Purmerend kom je ze tegen in het zondagscafé in Buurthuis 't Noot. Daar ontmoeten cliënten van de geestelijke gezondheidszorg elkaar. Lotgenoten kunnen elkaar helpen om anders tegen het leven aan te kijken: Niet wat je allemaal niet meer kan, maar wat je allemaal wél kan. Een positieve beleving. We spreken daarom liever niet van patiënten of erger nog, gekken. Wij zijn heel normale mensen, maar met een heel klein vlekje", aldus Jacob. Elly: "In Edam-Volendam steunen de mensen vaak op hun familie, maar familieleden begrijpen de problemen van psychiatrische patiënten niet. Daarvoor moet je lotgenoten of professionele hulpverleners zoeken, want alleen die zitten op één lijn. Het vervelende is dat mensen je gelijk een sticker opplakken. Ze hebben maar een heel klein stukje van je gezien, net dat ene kleine rotstukje, en daar associëren ze je mee. Terwijl dat kleine stukje juist heel goed te behandelen is."

Sociaal contact
"Mensen met een vlekje zijn enorm gevoelig. Ze kunnen heel weinig hebben, dus daar moet heel voorzichtig mee worden omgegaan. En juist sociaal contact is zo ontzettend belangrijk. Daarom doen we dit onderzoek. Iedereen die binnenkomt mag een vragenlijst invullen waarin we ingaan op de behoefte voor een praatcafé of ontmoetingscentrum. Natuurlijk bereik je daarmee nog niet de mensen die thuis blijven, de zorgwekkende zorgmijders. Maar het opzetten van een ontmoetingscentrum verlaagt de drempel en verhoogt de kans dat iemand lotgenoten opzoekt en dus de weg van de genezing inslaat", vertelt Elly.

Contact
Een openingswoord bij de bijeenkomst in 't Spoor wordt gedaan door Peter Louter, bekend van zijn columns in de Nivo. Hij doet heel openhartig een boekje open over zijn eigen ervaringen met een hersenziekte. Door een flinke overwerktheid viel hij in een diep gat waaruit het heel moeilijk weer terugklimmen was. Manisch depressief was de diagnose, waarin hij langzaam van suïcidaal omhoogklom naar heel voorzichtig weer contact met mensen. "In die periode heb ik veel hulp gehad van mensen die iets voor me wilden betekenen in mijn moeilijke periode. Eerst wilde ik niet met ze praten, maar langzamerhand liet ik ze toe. Dat heeft een enorm belangrijke rol gespeeld in mijn herstel. Het vertellen van je verhaal is ontzettend belangrijk, maar dat doe je het beste aan ervaringsdeskundigen. Het herstel duurde zo'n drie jaar, maar genezen doe ik nooit meer. Ik ben hier omdat ik het belang van een ontmoetingscentrum ten volle onderschrijf. Ik was er destijds zeker naar toe gegaan", aldus Peter Louter.

10%
Peter: "10% van de Nederlandse bevolking is gek. Dan praten we over alle mensen met een psychische aandoening, hoe klein ook. Voor Edam-Volendam komt dat neer op 3000 mensen. Van die 10% heeft 5%, dus zo'n 80.000 mensen in Nederland, hulp nodig. Acceptatie speelt een heel belangrijke rol. Je zegt wel: 'Ik heb het aan mijn knie', maar niet 'Ik heb het aan mijn hersenen', terwijl dat nou precies is wat er loos is. Een hersenziekte is een chemische tekortkoming in het functioneren van je hersenen, en dus als zodanig ook gewoon als ziekte goed te behandelen. Heel belangrijk is dat je voor je ziekte uitkomt. Er is niks om je voor te schamen. Een ontmoetingscentrum is een belangrijk stap daarin, een plek waar je lotgenoten ontmoet, en waar je ook even gewoon niets 'moet', waar je kunt loslaten, 'ont'-moeten, dus.
Buddyproject
Tot slot gaf Peter de aanwezigen de tip mee om de mensen thuis op te zoeken. "In de herstelfase is het belangrijk dat mensen naar je toekomen. Denk eens na over een 'buddyproject'." Demissionair wethouder Dorus Luycks haakte hierop in: "Als je in dat hele diepe dal zit heb je hulp van buitenaf nodig om eruit te komen. Dus geef gestalte aan dat buddyproject en aan het ontmoetingcentrum. Het is heel belangrijk dat er een plek komt waar het isolement kan worden doorbroken."