Lou Bakker (10) vindt bot van wolharige neushoorn in Edams natuurpark (foto)

Lou Bakker (10) vindt bot van wolharige neushoorn in Edams natuurpark
Graven naar bodemschatten doet de 10-jarige Lou Bakker al lang. Aangemoedigd door zijn buurman Willem Schnitger, archeoloog verbonden aan Naturalis in Leiden, speurt de jonge Edammer regelmatig naar archeologische vondsten in Edam-Volendam. Botten van koeien, katten of honden vindt Lou meermaals, vaak wel vele honderden jaren oud. Het bot dat hij onlangs in het natuurparkje in de Molenbuurt naar boven haalde is echter van een geheel andere orde. Na onderzoek bleek het zwaar aanvoelende bot het grote handwortel beentje te zijn van een minimaal 13.000 jaar geleden gestorven wolharige neushoorn. Een unieke vondst, want zelfs het Natuurhistorisch Museum in Leiden heeft hier maar twee exemplaren van!

Lou heeft met behulp van zijn buurman al snel heel veel informatie over de uitgestorven neushoorn verzameld. Ook is er een heus onderzoeksrapport gemaakt door Naturalis. Met al deze informatie houdt hij binnenkort een spreekbeurt in zijn klas. Het bot houdt hij tot die tijd. “Daarna schenk ik het aan het museum.” De Stadskrant mocht echter de primeur hebben, dus laten we Lou aan het woord.

Heel erg oud
“Een wolharige neushoorn (coelondonta antiquitatis) was zo’n drie meter lang en 1,65 meter hoog. Mannetjes waren nog iets groter. Hij kwam in hetzelfde gebied voor als de mammoet. Zij leefden vaak alleen of in kleine groepjes. In Nederland zijn resten gevonden vanaf zo’n 40.000 jaar geleden tot 13.000 jaar terug.”

Grotschilderingen
“De wolharige neushoorn was een echte grazer die hield van gras. Zijn kop was naar beneden gericht en dat betekent waarschijnlijk ook dat hij altijd liep te grazen op de grond. In grotten in Frankrijk zijn schilderingen gevonden. Daarom weten wij hoe de neushoorn er uit heeft gezien. In de Oekraïne en in Siberië zijn intacte skeletten gevonden met zelfs resten van huid en de hoorns, die meestal vergaan zijn.”

Noordzeegebied
Lou weet inmiddels ook dat het gebied waar de neushoorn leefde bestond uit een koude en droge steppe, die zich uitstrekte van de Britse eilanden in het westen tot en met Alaska en delen van Canada in het oosten. “Nee, in Edam kwamen er ruim 10.000 jaar geleden geen mammoeten of neushoorns voor. Het zand van het natuurpark komt zeer waarschijnlijk uit de Noordzee. Daar liepen ze in die tijd wel.”

Graseter
Zo’n 100 kilometer voor de kust van Nederland ligt de zogeheten Bruine Bank, een plek waar vissers graag komen vanwege het relatief lage water. Voor Nederlandse opspuitingen wordt hier vaak zand vandaan gehaald. Een andere plek waar zand gewonnen wordt is op de Maasvlakte. Nadat het ijs verdween en het water opkwam, ontstonden er in de huidige Noordzee eilandjes waar de grazers hun toevlucht zochten. De Bruine Bank is zo’n plek, maar uiteindelijk bleek de kracht van het water te groot…
Uit de resten van planten en dieren die gevonden en onderzocht zijn kan men opmaken dat in het (laatste) IJstijdperk het Noordzeegebied bedekt was met een gras- en kruidachtige vegetatie, hier en daar afgewisseld met bos. Ook paarden, muskus-ossen, edelherten, steppenwisenten en de wolharige neushoorn graasden op deze vlakten. Daarnaast leefden hier ook grottenberen, wolven en de grottenleeuw, echte jagers.

Naar Leiden
Lou hoopt natuurlijk dat hij nog meer botten vindt uit dit verre verleden. “Hij is afgelopen week direct weer met een aantal vriendjes wezen graven. Maar dat heeft verder nog niets opgeleverd”, vertelt een trotse vader Frank. Naturalis in Leiden heeft al aangegeven dat zij het gevonden bot heel graag in hun collectie willen opnemen.