Bevolkingsonderzoek borstkanker in Edam van 5 t/m 25 juli

Bevolkingsonderzoek borstkanker in Edam van 5 t/m 25 juli
Vanaf woensdag 5 juli 2006 wordt in Edam een speciaal daartoe ingerichte verplaatsbare onderzoekswagen geplaatst bij het parkeerterrein voor de bibliotheek aan de Dijkgraaf Poschlaan te Edam. Tot en met 25 juli zal hierin het tweejaarlijkse bevolkingsonderzoek borstkanker worden uitgevoerd bij vrouwen die in dit jaar 50 zijn of worden tot en met vrouwen die dit jaar 75 zijn of worden. Alle vrouwen uit Edam die in aanmerking komen om röntgenfoto’s van de borsten te laten maken, krijgen tenminste twee weken vóór de datum van het voor hen geplande onderzoek persoonlijk een schriftelijke uitnodiging thuisgestuurd. Niet alle uitnodigingen worden tegelijkertijd verstuurd. Deelname aan het bevolkings-onderzoek is kosteloos.

Waarom dit borstonderzoek?
Borstkanker is in Nederland een van de meest voorkomende vormen van kanker bij vrouwen. Landelijk wordt deze ziekte bij ongeveer 1 op de 9 vrouwen ooit in haar leven vastgesteld, in de laatste jaren komen er in Noord-Holland jaarlijks circa 2000 vrouwen bij met deze diagnose. De oorzaak van borstkanker is onbekend. Wel is bekend dat, door borsttumoren met behulp van röntgenfoto’s in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen, de kans op genezing bij de meeste vormen van borstkanker aanmerkelijk toeneemt. Bij vroege opsporing is vaker een minder ingrijpende behandeling nodig. Een goed georganiseerd bevolkings-onderzoek onder vrouwen zonder klachten is momenteel nog de meest voor de hand liggende manier om de sterfte door borstkanker terug te dringen.

Het onderzoek vindt elke twee jaar plaats. Het is belangrijk iedere keer deel te nemen aan het onderzoek, omdat uit de praktijk is gebleken dat een elke twee jaar terugkerend onderzoek voldoende regelmatig is om de meeste afwijkingen vroegtijdig op te sporen. Ook als men bij een eerdere uitnodiging niet heeft deelgenomen of als een vorige keer geen afwijkingen zijn gevonden geeft juist een (herhaling van het) onderzoek eens in de twee jaar meer zekerheid. Echter een eenmalige deelname met een goede uitslag geeft geen garantie voor jaren. Gegevens over eventuele behandeling voor borstkanker zijn niet bekend bij de organisatie. Het kan dus zijn dat ook borstkankerpatiënten worden geconfronteerd met deze uitnodiging.

Leeftijdsgrenzen
Het onderzoek richt zich speciaal op vrouwen tussen de 50 en de 75 jaar. Hiervoor is gekozen omdat in deze leeftijdsgroep borstkanker het meeste voorkomt, namelijk ongeveer tweederde van alle nieuwe borstkankergevallen per jaar. Vrouwen jonger dan 50 jaar komen niet in aanmerking voor het bevolkingsonderzoek. Borstkanker komt in deze groep minder vaak voor, maar bovendien staat het borstweefsel bij jongere (menstruerende) vrouwen onder hormonale invloeden. Kleinere afwijkingen, die (nog) geen klachten geven, zijn dan met alleen röntgenfoto’s preventief niet zo goed op te sporen als bij oudere vrouwen. Er is gerichter onderzoek nodig, met name als een vrouw klachten heeft.

Uitnodiging per post
De uitnodigingen worden steeds per wijk en/ of per straat aan de hand van de postcode verstuurd. U wordt dus meestal gelijktijdig met vrouwen uit uw buurt uitgenodigd. Iedere vrouw ontvangt de uitnodiging per post, tenminste twee weken voordat zij aan de beurt is voor het onderzoek. In de uitnodigingsbrief staan datum, tijdstip en de standplaats vermeld waarop de vrouw voor het onderzoek wordt verwacht. Tevens wordt in deze brief verwezen naar het informatienummer dat men kan bellen voor vragen, afmeldingen en/ of het verzetten van de afspraak.

Gang van zaken
De onderzoekswagen is ingericht met een wachtkamer, drie kleedkamers en een onderzoeksruimte. Het onderzoek duurt ongeveer twintig minuten vanaf moment van inschrijving tot de mededeling dat de foto's technisch geslaagd zijn. De wagen is geopend vanaf 08.45 uur tot 16.15 uur met tussen de middag een sluitingsperiode van drie kwartier in verband met de lunch. Iedere vrouw krijgt een afspraaktijd toegewezen, daarmee wordt rekening gehouden. Op andere tijden komen heeft geen zin als u "even tussendoor" geholpen wilt worden.

In de onderzoekswagen zijn uitsluitend vrouwelijke röntgenlaboranten werkzaam, die een speciale opleiding hebben gevolgd voor het bevolkingsonderzoek. Met een röntgenapparaat (mammograaf) worden van beide borsten foto's gemaakt. Bij vrouwen die voor de eerste keer deelnemen zijn dit altijd foto's in twee richtingen per borst. Bij vrouwen, die vaker mee hebben gedaan en voor een vervolgonderzoek komen, volstaat het soms foto's in een richting te maken. Ook daarbij zijn regelmatig foto's in twee richtingen noodzakelijk om voldoende informatie te verzamelen over het borstweefsel. De laborante bekijkt of de foto's technisch goed gelukt zijn: volledige afbeelding van het weefsel met een juiste belichting. Het kan gebeuren dat foto's om technische redenen opnieuw gemaakt moeten worden, of aanvullend erbij gemaakt moeten worden.

Sommige vrouwen ervaren het onderzoek als vervelend, gevoelig of pijnlijk. Dit is vooral te wijten aan de methode van onderzoek en de gevoeligheid van de borsten. De borst wordt namelijk bij elke foto tussen twee platen aangedrukt. Dit duurt per foto een paar seconden. Het is van belang tegen de laborante te zeggen wanneer de druk te vervelend of te pijnlijk wordt. De redenen voor het aandrukken van de borst zijnde volgende:

• het borstweefsel wordt gefixeerd om bewogen foto's tegen te gaan;
• het borstweefsel wordt gespreid waardoor meer en kleinere details daarin zichtbaar worden;
• het volume van het borstweefsel wordt (tijdelijk) beperkt, waardoor maar weinig röntgenstraling nodig is om de foto's te maken. De mogelijkheid om met deze geringe hoeveelheid straling kleine afwijkingen te ontdekken weegt ruimschoots op tegen de
  risico's die het gebruik van straling met zich meebrengt.

Binnen 14 dagen de uitslag
Natuurlijk willen de deelneemsters zo snel mogelijk de uitslag van het onderzoek weten. De laborante kan en mag hierover niets zeggen. De foto's moeten worden beoordeeld door twee radiologen. Dit zijn artsen, gespecialiseerd in röntgenonderzoek. Uiterlijk 10 werkdagen na deelname aan het onderzoek krijgt men de uitslag thuisgestuurd. De meeste vrouwen (98%) krijgen bericht dat alles in orde is. Vrouwen bij wie een afwijking wordt gezien op de foto's, krijgen het verzoek contact op te nemen met de eigen huisarts. Deze is ingelicht over de uitslag en kan deze met de vrouw bespreken. Meestal zal verder onderzoek in het ziekenhuis nodig zijn om na te gaan wat precies de aard van de afwijking is. Bij ongeveer de helft van de vrouwen die voor nader onderzoek wordt verwezen blijkt uiteindelijk sprake te zijn van borstkanker.

Betrouwbaarheid onderzoek
Op röntgenfoto’s zijn vaak (heel) kleine afwijkingen te zien die nog niet voelbaar zijn. Daardoor kan met röntgenfoto’s een afwijking worden opgespoord lang voordat een vrouw zelf veranderingen in haar borst bemerkt. Toch kan het onderzoek geen volledige zekerheid garanderen. Hoewel een gezwel in de borst gewoonlijk langzaam groeit, kan het een enkele maal wel snel groeien en tussen twee deelnames aan het bevolkingsonderzoek ontstaan.
Soms is een gezwel niet goed zichtbaar op de foto of onderscheidt zich daarop niet van het normale borstweefsel. Soms ook zijn kleine veranderingen in het borstweefsel te zien die op dat moment geen aanleiding geven om nader onderzoek uit te voeren. Daarom is het verstandig om de borsten zelf regelmatig te controleren. Men kan letten op een knobbeltje of een verdikt plekje, eczeem aan of vocht uit de tepel of een deukje of kuiltje in de huid. Bij de GGD en bij de meeste huisartsen ligt een folder die uitlegt hoe het borstzelfonderzoek te doen.

Organisatie en informatie
Het bevolkingsonderzoek borstkanker wordt georganiseerd door de Stichting Kankerpreventie IKA, een onderdeel van het Integraal Kankercentrum in Amsterdam, met vestigingen in Amsterdam, Alkmaar en Laren. Hebt u vragen of wilt u nadere informatie dan kunt u van maandag tot en met vrijdag van 09.00 - 12.00 uur en van 13.30- 16.00 uur telefonisch terecht op nummer 072-5128183.