Tips voor aanverwanten van druggebruikers

Tips voor aanverwanten van druggebruikers
In dit artikel vindt u een overzicht van uiterlijke signalen die kunnen duiden op een verslaving. Zekerheid op dit punt hebt u pas wanneer iemand zelf toegeeft in de problemen te zitten. Iemands `gedrag' geeft hierover overigens meer zekerheid, dan uiterlijkheden zoals verwijde of vernauwde pupillen.

'Verslaafdengedrag' hangt af van hoe lang en hoe zwaar iemand verslaafd is en ook aan welk middel. Het meest extreem komt het tot uiting bij verslaafden aan illegale hard-drugs; niet zozeer door de stof zelf, maar door de illegaliteit ervan. De meeste mensen met verslavingsproblemen zullen dit gedrag niet zo extreem vertonen, omdat ze verslaafd zijn aan minder dure en maatschappelijk meer geaccepteerde middelen als alcohol, medicijnen en de gokkast. Maar elementen van dit syndroom komen bij iedere verslaafde terug.

Kenmerken zijn: Liegen, stelen, manipuleren (vooral bij familie en hulpverleners) en tenslotte het zich onttrekken van elke verantwoordelijkheid (voor zover die niet direct te maken heeft met het verkrijgen van het verslavende middel of geld daarvoor). Dat klinkt vrij ernstig. Terecht wordt dan ook regelmatig gezegd, dat het ware kenmerk van een verslaafde is, dat niet hij, maar het middel dat hij gebruikt bepaalt wat hij doet en wat niet; alles is geoorloofd, zolang het maar drugs of alcohol oplevert.

Manipuleren

• Veel verslaafden kunnen indringend op het medelijden van ouders en therapeuten werken. Leugens en verhalen worden verteld om geld, gratis eten en onderdak te krijgen. Men huilt, vertelt trieste verhalen en dreigt soms zelfs met zelfmoord om zijn zin te krijgen.


• Hulpverleners (maar dat kan ook een familielid zijn, meestal geen ouder) worden nogal eens aangesproken op hun ijdelheid: 'Sinds u mij helpt gaat het veel beter met me'. Deze gewiekste aanpak van de verslaafde kan een rookgordijn veroorzaken, waardoor de controlerende hulpverlener niet ziet dat de verslaafde (om maar een voorbeeld te geven) rustig urine van een ander op de methadonpost laat onderzoeken en tegelijkertijd `vrolijk' doorgebruikt.


• Je houdt niet meer van me; 'Je hebt nooit van me gehouden`; -'Ik pleeg zelfmoord`, zijn uitroepen die worden gezegd om op uw (schuld)gevoel te werken en de verantwoordelijkheid op u af te schuiven. Vooral voor ouders is dat erg pijnlijk.


• Over het algemeen heeft een verslaafde alle tijd, terwijl u nog vaak andere afspraken heeft. De verslaafde kan geen `nee' horen en begint zijn verhaal steeds weer opnieuw. Net zolang tot u toegeeft om ervan af te zijn.


• Sommige verslaafden dreigen met geweld. Hoe eerder hiervoor een oplossing wordt gevonden hoe beter, anders is men aan de heidenen overgeleverd. Wanneer een verslaafde ziet dat hij zijn zin krijgt door angst rond te zaaien , dan zal hij daar -in zijn algemeenheid- mee doorgaan.

Tips
Wat moet u weten? Hoe moet u handelen? Een aantal tips zijn we al tegengekomen. Voor de overzichtelijkheid hieronder nog eens alles op een rijtje. 

1. Eerlijkheid
   Het is belangrijk om mensen in hun waarde te laten. De beste manier om dat te doen is, uw mond niet te houden als u het vermoeden hebt dat er problemen zijn (wat voor problemen dan ook). Maar wees dan ook eerlijk, ga niet vissen, maar zeg gewoon: `Ik heb gehoord dat...' Of beter: `Ik maak me zorgen om je, want...' Het is aan uw zoon of dochter om daar al dan niet op in te gaan. 


2. Kennis
   Is het belangrijk om iets van drugs af te weten? Aan de ene kant wel. Een mens wil niet beduveld worden en wil weten wat drugs doen. Het is eigenlijk voldoende te weten dat gebruik van drugs het karakter van iemand (tijdelijk) kan veranderen. Drugs maken dat kinderen en die gaan, lijkt het, steeds jonger gebruiken geen zin meer hebben in school en werk. Uw kind is uw kind niet wanneer het drugs gebruikt! Dit moet u weten, dan bent u misschien minder kwetsbaar. Aan de andere kant is kennis op dit gebied ook weer niet van wezenlijk belang. Er komen steeds nieuwe drugs in omloop. Voor iemand die niet in het vak zit is het nauwelijks bij te houden. En: maakt het werkelijk iets uit of iemand niet luistert omdat hij dronken of stoned is of om een andere reden? Is het werkelijk belangrijk om te weten of iemand een fiets steelt omdat hij geld nodig heeft voor drugs? Eigenlijk hoeft u van de werking van alcohol en drugs niets te weten. U accepteert toch überhaupt niet dat iemand u beduveld of als een vod behandeld? 


3. Specialisten
   Hulpverlenen is specialistenwerk. Zeker in geval van verslaving. Doe niet mee aan afkickpogingen. Laat mensen zelf contacten leggen met hulpverleners en zoveel mogelijk hun eigen problemen oplossen. Zij hebben er immers een rotzooi van gemaakt en een belangrijk onderdeel van de weg terug, is het opruimen daarvan. Ze weten vaak beter dan u welke hulpverlening er is en hoe ze daar terecht kunnen. Een verslaafde die zegt dat voor hem geen passende hulpverlening bestaat, liegt net zo hard als iemand die beweerd dat er te weinig keus is in wasmiddelen.


4. Blijf uzelf
   Blijf wie u bent, dat is goed genoeg. Word niet extra terughoudend of toegeeflijk, om het zo voor de ander makkelijk te maken. Behandel een verslaafde zoals u ieder ander zou behandelen. Wees hem niet terwille omdat u hem zielig vindt of omdat u op die manier hoopt een goed contact op te bouwen. Alleen door uzelf te blijven en uw eigen grenzen aan te geven, hoe moeilijk dat soms ook is, krijgt u uiteindelijk het respect van de ander. 


5. En houdt er rekening mee
   dat veel verslaafden meesters zijn in het manipuleren en toneelspelen en dus ook met hun lichaam kunnen `liegen'. Soms zult u achteraf merken dat u, ondanks alles, voor de gek bent gehouden. 


6. Verslaafd aan hulp
   Sommige mensen zijn niet zozeer verslaafd aan middelen, als wel aan de hulpverlening. Het is vaak moeilijk grip op hen te krijgen. Ze kenmerken zich o.a. door een grote hoeveelheid verschillende problemen, de onmogelijkheid om die op te lossen en het feit dat al die problemen onder één noemer gebracht worden: `verslaving.
   Sommige mensen verzamelen een heel regiment aan hulpverleners om zich heen of hebben er heel wat versleten. Hoewel hulpverleners niet heilig zijn en zeker wel eens fouten maken, zou u zich af kunnen vragen hoe het toch komt dat al die mensen niet in staat waren iemand te helpen.


7. Navragen
   Soms vertellen mensen iets over problemen of over afspraken die ze hebben met de hulpverlening of met instanties. Wilt u daar iets mee doen, dan is er niets tegen om na te vragen of dat wat u gehoord hebt ook werkelijk waar is. Het is soms goed om twee kanten van het verhaal te horen. Vraag wel altijd toestemming voordat u navraag gaat doen, doe het niet achter iemands rug om. Wordt die vraag uitgelegd als een motie van wantrouwen:`Dus je gelooft me niet?', dan is dat meestal een aanwijzing dat er meer aan de hand is, dan u tot nu toe gehoord hebt. Overigens is het in de meeste gevallen pas mogelijk om oplossingen te vinden wanneer er openheid is. 


8. Reageer niet direct
   Ga niet klakkeloos in op hulpvragen. Laat iemand precies formuleren wat hij wil en waarom. Beoordeel daarna in alle rust - het liefst na een gesprek, zodat u wat afstand kunt nemen - of u daar op in wilt en kunt gaan. Die rust heeft twee voordelen: u kunt zelf nagaan of u niet gemanipuleerd bent en bovendien blijkt dan of de ander werkelijk gemotiveerd is. Maar al te vaak gebeurt het dat verslaafden de ene dag willen stoppen en de andere dag al hun goede voornemens weer vergeten zijn. Wanneer u dan al vol goede moed op zoek bent geweest naar een plaats in een kliniek, is dat zonde van uw tijd en moeite. Veel hulpverleningsinstellingen werken niet voor niets met drempels en wachttijden. Voor ouders is het veel moeilijker om afstand te scheppen, maar niet minder belangrijk. Laat u niet intimideren. 


9. Nuchter
   Weiger een gesprek met iemand die onder invloed is. Als hij nuchter is kunt u verder praten. Gaat u zo'n gesprek toch aan, dan zult u achteraf vaak merken dat de ander er zich weinig of niets meer van kan of wil herinneren of eenmaal nuchter, er heel anders over denkt. 


10. Niet aandringen
    Dring niet aan op stoppen met gebruik of opname in een kliniek. Verslaafden weten dondersgoed dat ze zouden moeten stoppen en dat er hulpverlening is. Ze hebben ook al vaak genoeg gehoord dat ze op moeten houden. Stoppen heeft alleen zin, als iemand dat zelf wil. Niet als u hem ertoe overhaalt. Natuurlijk kunt u iemand steunen en de weg wijzen als hij werkelijk wil stoppen, maar laat hem die keus eerst zelf maken. 


11. Ziekte
    Verslaving is een ziekte. Natuurlijk, veel verslaafden tonen psychiatrische ziektebeelden, maar de meesten zijn vooral slim en creatief. De manier waarop ze in hun onderhoud voorzien getuigt van intelligentie en inzicht. 


12. Accepteren
    Als iemand niet wil stoppen, zijn leven niet wil veranderen, geen zelfstandig leven kan of wil leiden, dan zult u dat moeten aanvaarden. Dat is moeilijk, maar wel duidelijk. En natuurlijk kunt u zelf bepalen wat dat betekent voor de relatie die u met hem heeft.
    Overigens, wie zegt dat u er de volgende keer nog bent om te helpen? 


13. Geen geld
    Geef geen geld. Nooit. Als er echt iets moet komen (eten, kleren, sigaretten noem maar op) regel dat dan zelf. Als u aanbiedt samen eten te gaan kopen en hij weigert of sputtert tegen, dan is de kans levensgroot dat het niet om eten, maar om geld voor drugs te doen was. 


14. Zorgen
    Tot slot, en dat is het moeilijkst: Maak de problemen van een ander niet tot uw eigen zorgen. Daar helpt u niemand mee. U bent veel beter in staat om te helpen als u de problemen van een ander ook werkelijk die van een ander laat. Doe niets voor iemand wat hij niet zelf kan doen.

Wil je meer weten, kom of bel naar MOEDIGE MOEDERS. Als dat niet mogelijk is, willen wij ook bij u langskomen,laat het ons weten. Het telefoonnummer is 363837