Jan Bouwes komt met foto- en verhalenboek over Edam - “Mijn vrouw is getrouwd met een ansichtkaart”

Jan Bouwes komt met foto- en verhalenboek over Edam - “Mijn vrouw is getrouwd met een ansichtkaart”
Ook al ben je geboren en getogen in Edam, hij is niet altijd even gemakkelijk bij te houden, fotoverzamelaar Jan Bouwes, als we hem vragen zijn nieuwe fotoboek ‘Edam van Eeuw tot Eeuw’, dat een dezer dagen verschijnt, toe te lichten. “Kijk hier mijn laatste aanwinst een foto van een vrachtschuit voor het café van Thomas Groot”. Hij pakt de foto van de kast waar hij zijn nieuwe oude foto’s altijd een tijdje laat staan en begint te vertellen. “De schipper was die en die, hij woonde op de hoek van dat straatje, je weet wel, hij was getrouwd met die van de kruidenier aan de Voorhaven bij dat pakhuis daar. Edamse namen vliegen door de kamer van Jan Bouwes alsof het niks is.

Het boekwerk dat binnenkort in de winkel ligt is een keuze uit zijn enorme verzameling ansichten en foto’s van Edam. Het is zijn vierde ‘ding’ zoals hij zegt. “Ik had al in eigen beheer een kalender en een Edamse fotoboekje gemaakt en leverde de foto’s voor een boekje over Volendam.” En nu komt er een boek met foto’s en verhalen uit de serie in de Stadskrant, waarin huizen en straten met hun bewoners van toen en nu met elkaar vergeleken worden, aangevuld met diverse interviews met Edammers over hun ‘woonpaleizen’.

Verteller
“Mijn foto’s krijg ik van particulieren, soms willen mensen wat meer aanspraak en krijg ik foto’s als ik langs kom om over vroeger te praten. Dan kom ik wel eens tien keer achter elkaar en krijg steeds een klein aantal.” Veel krijgt hij ook uit verzamelingen van andere hobbyisten zoals de verzameling van de Heer Würst. Geen beroepsfotograaf zoals Schotsman en Siebers, nee deze excentrieke Oud Edammer maakte zelf foto's. “Weet je nog, hij woonde boven Bloemenweelde aan de Voorhaven, als je de trap opging begonnen er lampjes te branden. En had je wat voor hem dat liet hij een mandje uit het raam zakken”, vertelt Jan er in geuren en kleuren bij.

Naar de Meermin
Als hij eens wat meer over een foto wil weten gaat hij naar bejaardencentrum De Meermin waar hij weer van alles krijgt. “Kijk, hier een foto van de kleuterschool met 80 leerlingen, ik ken er 78 van, weet je nog de kleuterschool bij het Kattesteegje, die had zo’n mooie gevelsteen aan de westkant, 1880 stond er op. Als ik naar school ging kwam ik er langs en zo weet ik wanneer die school gesticht is en in welk jaar het Mauritspad en de Eilandsgracht gedempt werden, dat was 1878. Vroeger was daar nog een sluisje en meerdere bruggetjes.
Op tafel ligt zijn schrift met de handgeschreven tekst voor de laatste aflevering ‘van Eeuw tot Eeuw’ voor de komende Stadskrant. “Kijk op deze kaart staat nog bestelkantoor en dan de letters ‘hek’. Dat was van de tekst Hekelveld. Op het Hekelveld in Amsterdam moet dit bestelkantoor van Piet Ernsting een depot gehad hebben, later was hier kapper Siegers en daarvoor nog was er de kruidenier Rijbroek”.

Smalle weg
Zo is Jan weer bij een verhaal beland en van het ene komt het andere. Van de besteldienst komt hij op de busdienst van Spreeuw en Middelbeek en op de slechte toestand van de weg naar Amsterdam. Zo komt er weer een foto te voorschijn van de watersnood in 1916. “Moet je kijken hoe een smal padje de Jaagweg toen was, en daarnaast zie je de tramrails.”

Edam opgeknapt
Uit herinneringen van zijn vader en leeftijdgenoten put hij, nadat hij met de loep de foto’s heeft onderzocht, op teksten of data. Jan bezoekt dagelijks huizen, Edammers en nieuwe bewoners om zijn serie te kunnen vervolmaken. “Mensen die belangstelling voor hun woning hebben, dat trekt me. In de zestiger jaren begonnen mensen zoals de schilder Royaards en vele anderen te restaureren, maar nog zijn veel mensen geïnteresseerd in de geschiedenis van hun huis, zoals de familie Karhof op de hoek Gravenstraat-Voorhaven, voorheen Aberkrom. Ze vroegen mij of ik wist of er een trapgevel voor dit huis had gestaan. Ik zei: je kunt beter een erkend restaurateur vragen, maar ik zou naar de balken kijken, zie je roestvlekken van muurankers in de vorm van een trapgevel dan weet je het; maar ik heb alleen maar foto’s van een lijstgevel”, vertelde Jan de bewoners van dit beeldbepalende pand aan de Voorhaven.

Passie
“Ja, ik ben blij dat ook over deze nieuwe bewoners iets in het boekje is gekomen. En weet je hoe ze zo’n gevel met twee blinde ramen en een echt raam in het midden noemden? ‘Het schortje van De Jong’, vernoemd naar een toenmalige stadsarchitect, vertelde Jan Besseling senior me. Zijn oudste foto is uit 1865, hij weet niet zeker of die in het boekje komt, maar dan vast in het vervolg, want dat dit er moet komen weet hij nu al. “ Mijn vrouw zegt wel eens ik ben getrouwd met een ansichtkaart, maar ja ik kan het niet laten, het is zo mooi kijk maar eens wat meer omhoog als je door Edam loopt dan weet je waarom.”


‘Van eeuw tot eeuw, een wandeling met Jan Bouwes’, verschijnt vrijdag 1 december in uw lokale boekhandel. Het boek telt 96 pagina’s en kost 14,95. Het bevat naast de oude foto’s een kleurenkatern met interviews met huidige bewoners. Opmaak: PK 144, uitgegeven door Uitgeverij de Stad (315 370).