Kaashandel floreerde na inzakken Edamse handelshaven Edam ging (bijna) ten onder aan prut
Kaashandel floreerde na inzakken Edamse handelshaven Edam ging (bijna) ten onder aan prut
Een editie over Edam zonder kaas is een onvolledig verhaal! Wie Edam zegt, spreekt over kaas! De naam die nooit degelijk is vastgelegd, waardoor de ronde 40+’er (40 procent vetgehalte) op alle delen van onze wereldbol geproduceerd kan worden, is samen met de uitstraling van Volendam een cadeau voor het toeristische product van de gemeente Edam-Volendam. Dit product wordt elke zomer op voortreffelijke wijze uitgedragen door vele tientallen vrijwilligers tijdens de zomerse kaasmarkten.
Toch had die geschiedenis heel anders kunnen lopen als Edam nu net niet was gelegen aan een van de meest moeilijke stukjes Zuiderzee. Niet moeilijk vanwege de toegankelijkheid vanuit zee, maar moeilijk omdat de haven van Edam telkenmale dichtslibde. Schepen konden de haven steeds moeizamer binnenkomen, want tegen soms wel tien voet bagger in één nacht kon niemand op. Zelfs heden ten dage, met een Afsluitdijk en moderne technieken, is het voor de kaasstad nog steeds een vervelend euvel; grote (plezier)jachten komen de haven lang niet altijd in.
Gouden tijden
Edam was geen kaasstad in de 17e eeuw al werden die ronde bollen ook toen al verhandeld. De stad stond bekend om haar scheepsbouw: 31 scheepswerven en 26 houtwallen telde de stad; Edam, beleefde gouden tijden. Maar zowel de scheepswerven als de houthandelaren trokken langzaam weg uit de stad, elders gingen de zaken een stuk gemakkelijker. William Pont was zo’n grote koopman. De man die zijn wortels had in Edam vertrok met zijn bedrijf naar de Zaan.
Edam ging dus bijna ten onder aan prut!
Wat na de recessie restte was een gaaf gebleven binnenstad, waarin zich zelfs boeren vestigden. Scheepsbouw maakte plaats voor kaashandel en –makerijen. Met name die handel floreerde met een eigen markt en tal van im- en exportbedrijven. Nog maar enkele jaren geleden vertrok het laatste kaasexportbedrijf De Gestam naar het Edamse industrieterrein, al staan er gelukkig nog wel kazen in de laatst overgebleven pakhuizen van dit bedrijf op de Voor- en Nieuwehaven. De overige kaaspakhuizen worden sinds kort bewoond.
Gemis voor huidig Edam
De kaas wordt sinds 1400 verhandeld uit de haven van Edam. In een groot deel van Noord-Holland werd kaas gemaakt, maar de naam ‘Edammer kaas’ is ontleend aan de stad waar deze kaas op de markt werd verhandeld. Kaas wordt er helaas al lang niet meer gemaakt in Edam. Het zou nog steeds een toeristische ‘hit’ kunnen zijn, maar tot op heden is het er niet van gekomen. In De Gestam kan men tegenwoordig op woensdag en vrijdag kaas proeven en kopen en in de zomer kunnen toeristen de handel nog een keer beleven. Maar dan de handel zoals die tot 1920 op de Kaasmarkt, rond de Kaaswaag, werd uitgevoerd.
Kaas en Edam zijn gelukkig ook anno 2007 een onlosmakelijk koppel!