Kop eraf voor feestjaar

Kop eraf voor feestjaar
900 mensen, waaronder enkele honderden in middeleeuws kostuum, beleefden afgelopen zondag in de Grote Kerk de aanvang van het feestjaar. Graaf Willem V (Nico Kemper) gaf de werkelijke aftrap met het voorlezen en overhandigen van de oorkonde die recht geeft op de stadsrechten. Burgemeester van Beek was de geëigende persoon om de overdacht te aanvaarden.

Met stemmige muziek uit Edam en Volendam, een mooie historische bijdrage van Piet Koning en een prikkelende moderne versie van het aloude 'Bestevaer en Pieternel', in de moderne versie "Neel en Bianca' geheten èn een ingetogen optreden van 'De Drie J's' is de toon gezet voor een bijzonder jaar, waar zowel Edammers als Volendammers veel plezier aan kunnen beleven.

Nadat burgemeester Van Beek, uiteraard in middeleeuws tenue, de oorkonde in ontvangst nam en hij het feestcomité en de vele genodigden, waaronder de commissaris van de Koningin in Noord-Holland, de heer Borghouts, een hartelijk welkom heette, was het de beurt aan het Vocaal Volendams Ensemble om muzikaal de middag in te wijden. Drie werken van Rogers, Strauss en Stolz volgden.

Housemuziek
Brigit Lang en Simone de Boer hadden maar heel kort de tijd gehad om zich voor te bereiden op de moderne versie van 'Bestevaer'. Door het uitvallen van Albert Hoekstra was de Edamse regisseur Hans Keijzer gevraagd om een satirische bijdrage te schrijven over het reilen en zeilen in Edam-Volendam. De toon was vanaf aanvang direct gezet met een pittige housedreun; een luidruchtige stem voor de veelgehoorde klacht dat het programma in dit feestjaar weinig voor jongeren te bieden heeft. 'Jongeren staan buitenspel', was de boodschap.

Kritiek op programma
Ook werd de gemeentepolitiek besproken en viel er kritiek te beluisteren op de manier waarop de organisatie tot stand is gekomen. "De voorbereidingen begonnen slecht. Noem het een financieel gevecht. Dat uiteindelijk werd beslecht door de Ridders van de Toren", verwezen Bianca en Neel naar een communicatiebureau, dat door een 'carte-blanche' van het gemeentebestuur, in de ogen van beide meiden, vrijspel had gekregen. Kritiek was er ook op het programma: 'Zo kunnen wij ons laven aan de geuren, tijdens het middeleeuws koeienkeuren. Een ander festijn dat ons niet zal spijten, is den dag van de schapen en geiten. Er is toch naast dit boerengedrag ook nog iets anders naar ik hopen mag? Wat jij niet in het programma zag, is een gezellige tractordag!'

En zo ging het twintig minuten door op rijm. Maar alles met een knipoog, eindigden de hippe meiden, die het 'vlaggetjesdrama' in de Roelof Bootstraat, tijdens het zomerse WK voetbal, aangrepen om te wijzen op de leukste buurtvereniging van Edam: 'De leukste die er bestaat, dat is buurtvereniging Den Herenstraat."

Gooise matras
De bijdrage van Piet Koning, Volendammer van geboorte, schrijver van 'Waarheid en Roddel' en 'Schipper op, schipper af' en sinds drie jaar, na ruim dertig jaar inwoner te zijn geweest van Wieringerwerf, thans woonachtig in Edam, ging terug naar de vroegste tijd van dit voorheen moerasachtige gebied. 'De wieg van de eerste Edammers en Volendammers heeft gestaan in het zuidelijk deel van Noord-Holland, we komen beide van een Goois matras."
Koning verhaalde op onderhoudende wijze dat Edammers en Volendammers genetisch dezelfde afkomst hebben. Over en weer werd er getrouwd en in later tijden gaf het files tussen beide kommen, waar handelaren en klanten de weg richting Edam of vice versa maakten.

Controverse
Hoewel Edam altijd de machtige stad was geweest, kwam er in de periode 1800-1900 een kentering: Edam was na de Franse bezetting stil blijven staan en het buurtschap Volendam kreeg een bloei door goede visvangsten en door een onverzadigbaar Amsterdam. De Volendamse vissersvloot groeide van 80 uit naar 300 botters.

"Het ging toen zoals zo vaak in gezinnen: het dorpse kind geloofde in eigen kunnen en wilde de vleugels uitslaan, maar moedertje Stad wilde doorgaan met bemoederen, en vooral regelen en beslissen." De kiem was gelegd voor een verwijdering tussen beide kernen en met name in de politiek groeide dit uit tot een flinke controverse.

Verschillen
Maar de strijd ging volgens Koning nooit tussen de burgers zelf. Die gingen al die eeuwen gewoon hartelijk met elkaar om. Wel kregen de Edammers en Volendammers in de loop der tijd hun eigen karakteristieke trekken. Edammers dwars en behoudend. Volendammers daarentegen laten zich juist niets uit het verleden opdringen en blijven voor de hun 'goede zaken' strijden. Met als gevolg veel succes, roem en bekendheid. Edammers daarentegen passen zich aan de omstandigheden aan: geen uitgebreid winkelbestand? Ach, de kleinschaligheid heeft ook zijn voordelen!

Koning sprak de wens uit dat over 50 jaar onze nazaten een 700-jaar stadsfeest vieren waarbij alle eigenheden van Edammers en Volendammers onverkort gehandhaafd zijn gebleven: geen smeltkroezen, geen uniformering, east is east, west is west, een LAT-relatie is zo gek nog niet!"

Indrukwekkend
Zang Edam maakt al 120 jaar onderdeel uit van het lokaal cultureel erfgoed. Met drie prachtig gezongen werken (Jean Racine Fauré en twee maal Händel, waaronder het indrukwekkende 'Hallelujah') kwam er nog meer diepte en emotie in het programma.

Joop van Overbeek nam tegen het einde van de middag namens Oud Edam de microfoon om de aanwezigen in te wijden in één van de vier boeken die dit jaar verschijnt: 'Edam, 1000 jaar geschiedenis van de stad'. Dit boek wordt een standaardwerk over de jarige stad en is op toegankelijke wijze geschreven. Op 3 maart wordt in de Grote Kerk het eerste exemplaar van het boek gepresenteerd, waarna de verkoop van start gaat.

Eigentijds
De middag eindigde na ruim twee uur met een akoestisch optreden van de steeds populairder wordende 'Drie J's' uit Volendam. Eigentijds en verfrissend, iets wat het komende jaar hopelijk de toon blijft voeren in Edam en Volendam.

Waar de Volendammers afsloten met het 'nieuwe' Volendammer volkslied, eindigde de historische middag met een kort woordje van wethouder Dorus Luijckx en het Edamse Volkslied. Rond half zes kon het glas geheven worden op een hopelijk onvergetelijk 2007.