Martijn Smit, burgemeester Zeevang: “Aantal inwoners niet relevant voor herindeling”

Martijn Smit, burgemeester Zeevang: “Aantal inwoners niet relevant voor herindeling”
Minister Remkes heeft de knuppel maar weer eens in het hoenderhok gegooid. Gemeenten met minder dan 20.000 inwoners moeten binnen twee jaar vrijwillig fuseren. Zo niet heeft de provincie de opdracht om de regie in handen te nemen. De timing van deze uitspraak is niet sterk. Het zou geloofwaardiger geweest zijn om deze uitspraak twee maanden na aantreden te doen in plaats van twee maanden voor vertrek, maar dat terzijde.

Vraag is waarom het aantal inwoners maatgevend is. Er zijn veel kleine gemeenten die uitstekend in staat zijn hun taken en verantwoordelijkheden vorm te geven. Misschien wel net zoveel als grote gemeenten (20.000+) die dat niet kunnen. Dat hangt af van veel factoren zoals de kwaliteit van de organisatie, de sociale kaart van de gemeente en de ontwikkelingsmogelijkheden. Ook de bestuurscultuur binnen een gemeente speelt een belangrijke rol. Wil je klein zijn en die kleine schaal benutten of wil je groeien om anders niet te bereiken wensen te vervullen?

Naar mijn stellige overtuiging zijn gemeentebesturen zelf uitstekend in staat om een afweging te maken of schaalvergroting noodzakelijk is. Bij deze afweging zijn er slechts drie aspecten die de ondergrens vormen. Allereerst betreft dit de veiligheid. De lokale overheid heeft een belangrijke rol in het waarborgen van wettelijke regels op het gebied van veiligheid. De taken en verantwoordelijkheden op dit gebied zijn met name de laatste jaren enorm toegenomen. De veiligheidsregio speelt hierin een belangrijke rol. Van de deelnemers binnen die regio mag (moet) een eenduidig en gewaarborgd niveau van veiligheid worden verwacht.

Dienstverlening
Een tweede aspect is de dienstverlening aan inwoners. Juist in kleine gemeenten worden bestuurders direct aangesproken op straat. Wanneer wordt onze straat opgeknapt? Wat doen jullie aan die hangjongeren? Krijgt onze vereniging nog eens een kunstgrasveld? Wanneer krijg ik mijn bouwvergunning? Op het moment dat inwoners aangeven dat de dienstverlening niet meer voldoet, kom je bij de vraag of zelfstandig doorgaan wel mogelijk is. Immers een kleine gemeente heeft minder ruimte voor nieuw beleid laat staan voor grote projecten of innovatieve projecten. Zolang inwoners de kleine schaal koesteren en het voorzieningenniveau goed vinden, is er geen enkele noodzaak om die schaal aan de orde te stellen.

Tenslotte moet een gemeente een financieel gezonde positie hebben en houden. Als dat niet het geval is keert de wal het schip. Dat behoeft verder geen betoog. Iedere gemeente kan zich de vraag stellen of aan deze drie criteria wordt voldaan. Hebben we een veilige gemeente, een dienstverlening en voorzieningenniveau waar onze inwoners tevreden over zijn en zijn we financieel gezond? Drie keer ja, betekent drie keer hoera. De gemeente doet het goed. Als er een nee in de beantwoording voorkomt kan worden onderzocht of dit een relatie heeft met de schaalgrootte. Fusie kan dan wel eens een goede uitkomst zijn. Of het nu om 10.000 of 30.000 inwoners gaat. Andersom geredeneerd zouden grotere gemeenten ook op (bestuurlijke) schaalverkleining kunnen uitkomen.

Ik ben geen verwoed tegenstander van schaalvergroting. Zeker niet. Maar de afweging of de schaal voldoet is een afweging van de gemeente zelf. Veel vragen zullen bi die afweging moeten worden beantwoord. Het aantal inwoners is daarbij het minst relevant.

Martijn Smit Burgemeester Zeevang (6.300 inwoners)