Ontdekkingsreis door kunsthistorie Edam

Ontdekkingsreis door kunsthistorie Edam
'Verbonden Eeuwen' is de toepasselijke titel van het boek over vijfhonderd jaar kunstgeschiedenis in Edam. Het naslagwerk, dat wordt gepresenteerd in het jaar dat de gemeente Edam/Volendam het 650 jarig bestaan viert, laat zien dat de historie van het Noord-Hollandse stadje meer te bieden heeft dan alleen kaas en scheepsbouw. De uitdaging die de schrijfsters Martha Dirkmaat-Planting, Corrie Boschma-Aarnoudse en Eveline de Boer een kleine twee jaar geleden gedrieën aangingen, was er eentje van formaat. De rijke kunstgeschiedenis van het stadje Edam in kaart brengen was immers nog niet eerder geprobeerd. De Edamse kunstenaar Gea Karhof gaf reeds in 2002 de aanzet. Zij maakte een ets getiteld 'Verbonden eeuwen' en stelde de opbrengst beschikbaar voor de realisatie van een boek, dat ten tijde van het 65ojarig bestaan van de stad zou moeten verschijnen. Boschma en Dirkmaat werden benaderd om het boek, dat dezelfde titel als de ets zal dragen, te schrijven. Het duo strikte zelf Eveline de Boer als derde auteur. „Eveline is Edamse, doctorandus in de kunstgeschiedenis en bovendien nauw betrokken bij het Edams museum. Zo werkte ze ondermeer aan de digitalisering van de collectie", verklaart Martha Dirkmaat die keuze.

De drie dames besloten elk een periode uit de Edamse kunstgeschiedenis op zich te nemen. De reis door de tijd leverde een aantal verrassende vondsten op. „Het schrijfproces is voor ons allemaal een soort ontdekkingsreis geworden", zegt Corrie Boschma, die zich ontfermde over de periode vóór 1850. De Edamse loste hoogstpersoonlijk het 'mysterie' van de drie grote portretschilderijen - waaronder die van Trijntje Keever - in het Edams museum op. „Niemand wist wie de schilder van deze portretten was. Aangezien wij met die boek zo volledig mogelijk wilden zijn, ben ik op onderzoek uitgegaan. Ik kwam in contact met een expert op het gebied van 17e-eeuwse portretschilderkunst, en die kwam tot de conclusie dat de doeken zijn gemaakt door Herman Mijnerts Doncker (1620-1656, red.). Dat was een grote vondst in ons onderzoek."

Eveline de Boer (periode 1850-1950 kwam tot de ontdekking dat de bekende portretschilder Thérèse Schwartze (1851-1918) gedurende een lange periode in Edam werkzaam is geweest. Dirkmaat en Boschma stellen: „Het was al bekend dat Velendam in de achttiende en negen
tiende eeuw populair was onder kunstenaars, maar Edam was eveneens in trek. Vanwege de folkloristische uitstraling, de Zuiderzee en de lichtval. Voor veel kunstenaars was deze stad een inspirerende omgeving. Het belang van Edam als kunststad is altijd onderbelicht gebleven.

Martha Dirkmaat onderzocht de periode van 1950 tot nu. De freelance journaliste nam het leeuwendeel van het boek voor haar rekening. Ze sprak schilders, beeldhouwers, grafici, ontwerpers, illustratoren en fotografen die een speciale band met Edam hebben. “Onvoorstelbaar hoeveel bekende kunstenaars in Edam hebben gewoond of nog steeds wonen. Ik kwam er achter hoe belangrijk de stad voor deze mensen is geweest. Schilder Toon Verhoef, een internationale bekendheid, zegt bijvoorbeeld dat Edam zijn manier van denken en werken voor een groot gedeelte heeft bepaald. En dat geldt voor veel meer kunstenaars die ik voor dit boek heb gesproken."

Het boek 'Verbonden Eeuwen' over 500 jaar kunst in Edam wordt op zaterdag 7 april gepresenteerd in de Lutherse kerk. Burgemeester Van Beek van Edam/Volendam zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen, De boekpresentatie vormt tevens het startsein voor een op het boek gebaseerde kunstroute langs elf locaties in Edam. Voor informatie en voorinschrijving www.stadskrant.net/destad.