Week van de Psychiatrie

Week van de Psychiatrie
Wie wel eens wakker is geworden uit een angstdroom, kan weten wat het is om een psychiatrische ziekte te hebben. Wie echter wakker wordt uit een angstdroom, realiseert zich dat het niet echt is. Dat is het verschil met iemand waarbij angst een onderdeel is van zijn psychiatrische ziekte. Die wordt niet ‘wakker’, die denkt dat de droom waarin hij leeft de echte wereld is. Daarom noemen we het in dat geval een ‘waan’ en niet een droom.

Iedereen wordt zonder uitzondering regelmatig door angsten geplaagd. In het dagelijkse leven beheersen we die angsten door ons gezond verstand. We vragen ons af of er wel reden is voor angst, we vragen ons af wat we kunnen doen aan de situatie die angst veroorzaakt, we kijken hoe andere mensen er mee omgaan, we gebruiken onze eerdere ervaringen; kortom, normaal beheersen we onze angsten en vreemde gedachten. Tot er een steekje los gaat zitten. Bij mij is dat ook een keer gebeurd, dus kan ik er over meepraten.

Sinds mij dat is overkomen, heb ik er misschien wel vijftig boeken over gelezen om te achterhalen wat een psychiatrische ziekte nu eigenlijk is. Hoe je het kunt verklaren. Van dat lezen ben ik beurtelings boos en verdrietig geworden. Natuurkundigen weten tien keer meer van het atoom dan psychiaters en neurologen van de werking van onze hersenen. Van die werking kennen ze fragmenten, maar het hele plaatje is nog op geen stukken na duidelijk. Bekend is dat er een zekere (genetische) aanleg moet zijn. Niet iedereen met een moeilijke jeugd krijgt een psychiatrische ziekte. Verder is het duidelijk dat chemische signaalstoffen (onder andere serotonine) een rol spelen. Echter hoe waanbeelden ons gezond verstand kunnen overmeesteren wordt nauwelijks begrepen. Als al het geld dat we ooit aan ruimtevaart hebben besteed in hersenonderzoek was gestopt, zouden we stukken verder zijn geweest in het voorkomen en genezen van psychiatrische ziekten.

Ik ben wel onder de indruk geraakt van wat onze hersens kunnen. Ga maar weer eens terug naar een angstdroom of nachtmerrie die u hebt meegemaakt. Hoe bizar die wereld in uw droom ook geweest is, hij was altijd compleet logisch en nauwkeurig tot in detail. Onze hersenen kunnen werelden dromen waarover we met gezond verstand nog niet eens een opstel over kunnen maken. Nogal wat mensen met een acute psychiatrische ziekte zien en horen dingen die in werkelijkheid niet bestaan maar door hun hersens worden voorgeschoteld.

Ooit zag ik bijvoorbeeld dat nieuwslezers op de televisie in werkelijkheid reptielen waren. Als u teruggrijpt naar uw angstdromen begrijpt u ook iets van de kracht die onze hersenen hebben om de werkelijkheid te vertekenen. Een psychiatrische patiënt lééft in zo’n droom omdat zijn hersenen het valse beeld niet meer corrigeren. Of je nu schizofreen bent, depressief of een andere psychiatrische ziekte hebt, het gaat telkens om een vals beeld dat als de werkelijkheid wordt beleefd. Sinds een jaar of vijftig zijn er medicijnen die goed helpen. Psychiatrische ziekenhuizen zijn nog alleen nodig voor de allerergste acute gevallen. Waarom die medicijnen helpen weet niemand precies, maar heel wat mensen kunnen met medicijnen weer een redelijk normaal leven hebben.

De grootste bedreiging voor mensen met een psychiatrische aandoening zijn zij zelf, ik zal dat verderop uitleggen. Maar ook u met uw ‘gezonde verstand’ kan een bedreiging vormen. Met je gezonde verstand kun je tegen mensen die depressief zijn bijvoorbeeld zeggen dat ze zich moeten vermannen of de gelukkige dingen in hun leven op een rijtje moeten zetten. Het helpt misschien bij mensen die eens een beetje somber zijn, bij een echte depressie laat u door dat soort opmerkingen alleen maar blijken dat u er helemaal niets van snapt.

Depressieve mensen raken er alleen maar geïsoleerder door. Zo’n ander teken van ‘gezond verstand’ is bijvoorbeeld mensen die zelfmoord plegen egoïstisch te noemen. Dat zou het kunnen zijn voor mensen met gezond verstand die zelfmoord plegen. Zelfmoordenaars handelen als regel echter in een waan die hen volkomen vervreemd heeft van de werkelijke wereld en van hun werkelijke gevoelens. Wilt u oordelen over mensen met een psychiatrische ziekte, denk dan vooral aan de trucs die uw hersenen met u uithaalde in een angstdroom.
Mensen met een psychiatrische ziekte zijn zelf echter ook niet mis. Ze willen niet naar de dokter, ze willen geen pillen, ze willen niet ‘gek’ zijn en ontkennen dat vaak. Ik snap het wel, zo ben ik ook geweest. Veel te lang denken dat alles met een paar weekjes rust wel weer goed komt. Maar het komt niet goed.

Hebt u last van slapeloosheid, bent u onrustig, denkt u dat u grieperig bent, terwijl u geen koorts heeft, hoort u stemmen of flitst er iets in uw oog, raakt u snel geïrriteerd, kunt u niet tegen drukte of kunt u zich niet concentreren bij het lezen; neem het serieus. Lijdt niet langer en voorkom dat het erger wordt. Ga naar de huisarts, juist en vooral als u denkt dat het met een paar weekjes rust wel weer goed komt.

En schaamt u zich vooral niet. Je kunt het aan je nieren hebben of aan je hart, dus waarom niet aan je hersenen?

Peter Louter