Talent met plankenkoorts cruciaal voor Toneelvereniging d’Ye ‘OverDwars’ achter de schermen

Talent met plankenkoorts cruciaal voor Toneelvereniging d’Ye ‘OverDwars’ achter de schermen
Edam-Volendam heeft 650 jaar stadsrechten. De gemeente viert dat groots. Alle verenigingen zijn druk bezig om hun steentje bij te dragen aan de stadsfeesten. Net als bij die verenigingen zijn ook bij Toneelvereniging d’Ye de mensen achter de schermen onmisbaar.
De Grote Kerk in Edam is op 1, 2, 3 en 8, 9, 10 juni omgebouwd voor het theaterspektakel ‘OverDwars’ – u weet wel, over de geschiedenis van die dwarse Edammers. Nog een paar dagen. De voorbereiding is inmiddels in de hoogste versnelling geschakeld. De stille krachten achter ‘OverDwars’ hebben het er maar druk mee.

Hoogspanning
Hoe gaat het straks in de Grote Kerk? De mensen nemen plaats in het middenschip, bij de preekstoel, omringd door eeuwenoude pilaren. Ze kijken naar het 17^de eeuwse koor, dat deel uitmaakt van het decor. Door de luidsprekers klinkt muziek. Passend bij dat wat komen gaat. Klokslag acht uur. Het kerklicht wordt gedimd. Flinke spots belichten nu het toneel. Het stuk begint. In opperste concentratie voeren de acteurs het toneelstuk op. De toeschouwers. Ze lachen, kijken en luisteren gespannen. Ze leven mee met pastoor Paulus Pieter en de devote Guurt Jans, personages uit een zeer indringende scène ten tijde van de Reformatie. Later zet een hedendaagse slotscène in voor een daverend einde. De spelers houden het gaspedaal diep ingedrukt. Dan is het afgelopen. Het zaallicht gaat weer aan. De toeschouwers belonen de acteurs met een groot applaus, als ze het erg goed hebben misschien wel met een staande ovatie. Na de bloemen volgt het nakaarten. D’Ye heeft gespeeld. “Ja, daar doen we al dat werk voor. Om als stelletje gepassioneerde amateurs iets neer te zetten, waar het publiek van kan genieten. Daarna voeren we ‘OverDwars’ nog vijf keer op”, zegt Simone de Boer, voorzitter van d’Ye.

“Als je vanuit niets anders dan een script een toneelstuk het levenslicht laat zien, moet je wel even aan de bak”, aldus Simone. “Niet alleen een tekst in je hoofd stampen, maar vooral teamwork.” Naast de acteurs heb je een bestuur voor allerlei regelarij, de regisseur (Jacomine de Visser, red.), het productieteam, de decorploeg, de mensen voor de kleding, de grimeurs en de mensen voor licht en geluid. Alles en iedereen werkt toe naar dat ene moment – de première! Dan móét alles zijn pootjes staan. “Vluchten kan niet meer.” Teamwork onder hoogspanning.

Plankenkoorts
Toneelvereniging d’Ye is gezegend met veel talent. “Ook met talent buiten de schijnwerpers”, benadrukt Yvonne Kemper, secretaris van d’Ye. “Neem bijvoorbeeld onze mensen van het geluid en licht. Ze dragen altijd hun steentje bij, maar op het toneel staan ze nooit.”

Als je daags voor een première de zaal binnenkomt lijkt het wel of er een installateur bezig is. Overal liggen kabeltjes, kastjes, luidsprekers, lichtspots en mengtafels. Een normaal mens komt daar niet uit. Op z’n kniebollen werkt geluidman Maarten Groot al meer dan vijfentwintig jaar, sommigen beweren zelfs dertig, de kabeltjes zo weg dat niemand er nog over struikelt. Samen met Kees Runderkamp, sinds twee jaar de lichtman bij d’Ye, klimt hij trappetjes op en kruipruimtes in om dat ene microfoontje of spotje nog aan te sluiten. Thuis op de zolderkamer rommelt Maarten net zo lang tot hij het juiste geluid heeft. “Muziekfragmenten, fluitende vogeltjes en rinkelende telefoons zijn natuurlijk standaardrepertoire”, vertelt Maarten tijdens een van de laatste repetities. “Omvallende bomen, bonzende schoonmoeders, krassende naalden op ouwe langspeelplaten, galopperende circuspaarden of zingende zagen vragen wat meer creativiteit.”

Timing
Cruciaal voor Maarten en Kees is timing. Kees: “Op het juiste moment de goede lichtspot opendraaien, gericht op de juiste acteur, is mijn taak. Maarten draait op hetzelfde moment het volume voor die acteur omhoog en start het goede muziekje. Tegelijkertijd het geluid en licht wegdraaien van een afgaande acteur. Ook wij moeten het script goed in het hoofd hebben.” Opperste concentratie. Net als nu bezoeken Maarten en Kees geregeld de repetities ter voorbereiding. Daar vissen ze uit waar het toneelstuk over gaat. Voor het spektakel in de Grote Kerk hebben ze wel assistentie ingeschakeld. “Een kerk is toch wat anders als een theaterzaal qua geluid en licht. Er is een aparte constructie nodig voor de belichting, met sterkere spots”, aldus Kees. Maarten vervolgt: “En voor het geluid heb je te maken met de bijzondere kerkakoestiek.” En heren, wat denkt u van zelf acteren? Last van plankenkoorts? Maarten: “Ik ben blij dat we acteren aan de acteurs kunnen overlaten.” Kees grijnst instemmend. Ze concentreren zich verder op de repetitie – 1 juni is het namelijk première.

Toneelvereniging d’Ye bestaat sinds 1973, al bijna 35 jaar, en dankt haar naam aan het veenriviertje d’Ye, waaraan de oer-Edammers in de twaalfde eeuw eigenhandig hun eerste huisjes optrokken. De vereniging speelt voor kinderen en volwassenen, en beschikt over een breed repertoire. Tussen de gespeelde thrillers, kluchten en komedies zit de Shakespeare klassieker “Hamlet”, maar ook “Jan Rap en z’n maat” of het absurdistische “Welkom in het Bos” van Alex van Warmerdam.

Momenteel repeteert d’Ye volop voor ‘OverDwars’, een door de vereniging zelf geschreven toneelstuk. De voorstellingen zijn op 1, 2, 3 en 8, 9, 10 juni. Reserveren kan via www.toneelverenigingdye.nl of 0299 - 366 447. Kaartvoorverkoop is bij 'Hartje Edam' (de Primera).