Historische visserij herleeft in ‘Kuilstrijd’ - Botterschouwspel op Markermeer

Historische visserij herleeft in ‘Kuilstrijd’ - Botterschouwspel op Markermeer
Op 24, 25, 26 augustus is Volendam de uitvalsbasis voor een kleine vloot authentieke, zeilende vissersschepen die op het Markermeer verschillende oude vangsttechnieken zullen beoefenen. Deze ontmoeting wordt jaarlijks georganiseerd door Vereniging De Zeilvisserij, die op deze wijze wil voorkomen dat eeuwenoude vismethodes voorgoed in de vergetelheid raken. De deelnemende schepen, merendeels botters en Volendammer kwakken (een groot model botter), zijn allemaal ingeschreven bij de Vereniging Botterbehoud. Ze zijn gerestaureerd in de staat waarin ze vroeger aan de beroepsvisserij op Zuiderzee en IJsselmeer deelnamen en voeren de status van ‘varend monument’. Naast het instandhouden van deze historische schepen wordt ook aan het levend houden van de in vroeger tijden beoefende vistechnieken groot belang gehecht.

Een belangrijke vismethode op de Zuiderzee en na 1932 op het IJsselmeer was eeuwenlang het vissen met een kuilnet. In het zoute water werd hiermee spiering, garnaal, haring, ansjovis en paling gevangen. Na de Afsluiting werd de kuil het belangrijkste vistuig voor de palingvangst. Met het verdwijnen van de laatste ‘broodvissers onder zeil’, begin jaren ’60 van de vorige eeuw, kwam ook een eind aan het zogenaamde ‘dwarskuilen’. Omdat onder de vissersbevolking al heel lang onenigheid bestond over het gebruik van kuilnetten, ontstond ooit de term ‘kuilstrijd’. Dit is ook de naam geworden van het huidige treffen, omdat de schippers hun uiterste best zullen doen om na afloop de beste ‘besomming’ te maken.

Sleepnetten
Bovendien is er dit jaar voor het eerst ontheffing verleend om één dag met zogenaamde ‘sleepnetten’ te vissen. Hierbij liggen twee botters op tegengestelde koers, terwijl zij tussen zich in een reeks van rechthoekige netten gespannen houden. Dit geheel verplaatst zich langzaam naar lij, dat wil zeggen in de richting waar de wind naartoe waait. Voor het in zee brengen en het weer binnenhalen van de sleepnetten is een aantal moeilijke manoeuvres nodig die van de bemanningen veel behendigheid vereisen.

Vrijdag in de loop van de morgen verzamelt een deel van de schepen zich in de Volendammer haven. Vroeg in de middag varen ze uit voor een eerste ‘trek’ om met daglicht alle handelingen nog eens door te nemen ter voorbereiding op het nachtelijk avontuur. Aan het eind van de middag meren de botters nog weer korte tijd af en omstreeks 20.00 uur zeilen ze opnieuw uit. Net als vroeger vissen ze dan de hele nacht door, omdat de nacht de beste tijd is om paling te vangen.