Politiek vanaf de zijlijn - Een afrit bij Wullempie: Bezint eer ge begint!
Politiek vanaf de zijlijn - Een afrit bij Wullempie: Bezint eer ge begint!
Het is alweer bijna twee jaar geleden. Het nieuwe college van Burgemeester en Wethouders, gevormd door VD'80, Recht door Zee en de PvdA, trad aan en beloofde in paginagrote interviews o.a. een snelle oplossing voor het "dijkprobleem". De eerste maatregel die volgde was uitbreiding van de kermisvariant, het heen en weer rijden van auto's en bussen op het Noordeinde. Vervolgens werd het aanleggen van een afrit bij Wullempie gepresenteerd als het voorlopige Ei van Columbus. Er zou sprake zijn van de al tijden felbegeerde wandelboulevard en de aanleg zou snel geschieden. Nu, na bijna twee jaar, gaat het plan in procedure. Maar is deze "oplossing" nu wel zo'n verstandige? Een analyse.
Is de afrit bij Wullempie een nieuwe idee?
Nee, dat is het niet. Reeds in 2002 had de VVD de afrit bij Wullempie in het verkiezingsprogramma staan. Het idee is destijds echter niet in het raadsprogramma van CDA, PvdA en VVD opgenomen, omdat het CDA constant heen en weer rijden van bussen en auto's over het Noordeinde voor de bewoners aldaar onacceptabel vond. Er werd gekozen voor een lange termijn optie, waarbij het Noordeinde uiteindelijk helemaal autovrij zou moeten worden door aanleg van een weg onderlangs het Noordeinde. Deze weg zou dan zodanig uitgevoerd moeten worden, dat het aanzicht van de dijk zo min mogelijk zou worden geschaad. Zoals onderaan bij de haven dus: geen asfaltweg, maar plaveisel dat recht doet aan de dijk zelf. De aantasting van het originele stuk Volendamse dijk, inclusief strandje, is het grote probleem van de tegenstanders van de weg onderlangs.
Dijkprobleem is niet van gisteren
Met het toenemen van het aantal toeristen en de bijbehorende auto's en bussen kwamen ook de irritaties met betrekking tot het verkeer op de dijk. Dat leidde zo'n 30 jaar geleden al tot een busverbod op het Zuideinde. Daarna volgden andere maatregelen zoals het eenrichtingsverkeer, de gesloten dagen, de kermisvariant en het "mannetje" bij Henk Kras.
De laatste jaren klinkt echter vanuit de bevolking steeds luider de roep om de dijk auto- en busvrij te maken. En daar begint het politieke probleem.
Elk nieuw gemeentebestuur ziet zich namelijk geplaatst voor de vraag: "Betekent het afsluiten van de dijk voor auto en bus niet de doodsteek voor het dagjestoerisme en voor de nog kortere bezoekjes van touroperators?" Met name de bereikbaarheid van Spaander, de icoon van het Volendamse toerisme, speelt hierbij een grote rol. Daarnaast is ook de capaciteit van de parkeerterreinen bij Spaander en de d'Ouwe Helling van belang. Als je meer toeristen naar je dorp wilt halen, en dat is het beleid van deze gemeente, dan moet je meer parkeergelegenheid scheppen. Het sluiten van twee parkeerterreinen zonder goed alternatief zal elders in het dorp grote problemen veroorzaken.
Hoe zit dit nou politiek?
Het besluit om te komen tot een afritje bij Wullempie is politiek makkelijk te verklaren. De PvdA had de maatregel in het verkiezingsprogramma staan. VD'80 schreef in het verkiezingsprogramma dat er iets moest gebeuren maar dat het niet ten koste mag gaan van de ondernemers. Recht door Zee heeft de kiezers een auto- en bus-vrije dijk beloofd. Bekijk je dit politiek, dan kunnen VD'80 en RdZ met het PvdA- voorstel redelijk door de bocht. Een compromis is dan snel gevonden. Maar is dat politieke compromis ook de juiste oplossing voor de lange termijn?
Wat lost een afrit bij Wullempie nou eigenlijk op?
Uitgaande van de kermisvariant, die nu al in het hoogseizoen wordt gehanteerd, is het voordeel van een afrit bij Wullempie dat er tussen Brasserie Cathrien en het strandje geen auto's en bussen meer rijden. Immers, door de kermisvariant (heen en weer rijden over het Noordeinde vanaf parkeerterrein Spaander) was de rest van de dijk tussen Cathrien en café de Molen al auto- en busvrij. Hoewel het op het stuk dijk tussen Wullempie en Cathrien zeker rust zal geven, win je dus maar een relatief klein stuk.
Wat zijn de nadelen van een afrit bij Wullempie?
- Vernietiging van een origineel stukje Oud-Volendam
Hiervoor krijg je relatief weinig terug. In dit geval wordt er "ter bevordering van het toerisme" iets vernietigd waar die toerist nou juist voor komt. Als daar niet een volledig auto- en busvrije wandelboulevard tegenover staat lijkt deze maatregel nauwelijks te verdedigen. Met een weg onderlangs kun je de burger en de toerist een wandelboulevard teruggeven. Dan weegt verlies van het strandje en de forse investering op tegen een auto- en busvrij Noordeinde in combinatie met optimale bereikbaarheid onderlangs. Met een afrit heb je bijna geen wisselgeld. Het strandje bij Wullempie werd en wordt door kunstenaars steevast uitgekozen als plek om te schilderen. Ook de afgelopen jaren kozen de door Spaander naar Volendam gehaalde hedendaagse kunstenaars weer voor het strandje. Dat is geen toeval. - Hoge kosten
Een afrit bij Wullempie kan bij lange na niet worden aangelegd voor de € 200.000,- die door het college wordt genoemd, zeker niet op een esthetisch verantwoorde manier. Als de ondernemers om een bijdrage zal worden gevraagd, dan zullen die ook garanties eisen van de gemeente met betrekking tot de bereikbaarheid in de toekomst. Daarmee maakt de gemeente zich vleugellam ten aanzien van eventuele toekomstige maatregelen om de dijk helemaal auto- en busvrij te maken. Tevens versnoept de gemeente en eventueel het bedrijfsleven met deze investering de centen die voor een betere oplossing nodig kunnen zijn. - Een definitieve en goede oplossing gaat op de lange baan
Door een afrit te maken als een soort "dan doen we dat alvast maar" oplossing zal een echt auto- en busvrije dijk er voorlopig niet meer van komen. Sterker nog, het mooiste stukje dijk, het Noordeinde, wordt meer dan ooit met heen en weer rijdende auto's en bussen belast. Er is dan geen sprake van een wandelboulevard op een origineel stukje dijk, maar van een moderne verkeersader voorzien van stoplichten, uitwijkbordessen voor op elkaar wachtende bussen en een wandelpad voor de ramen van de Noordeindebewoners langs, terwijl het juist zo mooi is om aan de kant van het water te wandelen. - De maatregel is onomkeerbaar
Tot nu toe zijn alle maatregelen die genomen zijn in het kader van de verkeersdrukte op de dijk omkeerbaar. De maatregelen waren relatief goedkoop en hadden geen grote impact op het dorpsgezicht. Met het realiseren van een afrit bij Wullempie wordt iets in gang gezet dat grote gevolgen heeft voor een historisch stukje Volendam en niet terug te draaien is. Voordat je zoiets doet, zou je voor het gehele "dijkprobleem" een duidelijke toekomstvisie moeten hebben. Met andere woorden: je moet je einddoel in beeld hebben en dat op tafel leggen, voordat je een "tussenmaatregel" als een afrit gaat realiseren. Echter, zowel VD'80 als RdZ geven in hun publicaties geen duidelijkheid over verdere plannen. Men werkt hard aan een politieke belofte en daarom moet er alvast een afrit komen, zo lijkt de redenatie. De omgekeerde weg dus. - Bij de afritplannen is te weinig geluisterd naar de Noordeindebewoners
Dit is misschien wel het belangrijkste nadeel. Voor de Noordeindebewoners, onze eigen burgers, hebben deze plannen voor toeristisch verkeer een enorme impact. Het ligt niet in de verwachting dat de drukte in de toekomst zal afnemen. De bewoners zijn de grootste ervaringsdeskundigen en hun dossierkennis is groot. De Vereniging tot Behoud van het Noordeinde heeft al diverse colleges van Burgemeester en Wethouders zien gaan en komen. Zij weten meer dan de pas aangetreden en onervaren wethouders. Goed overleg en overeenstemming met de bewoners is cruciaal voor de planvorming. Hoe belangrijk dat is blijkt uit het voorval dat eind jaren zeventig plaatsvond op het Zuideinde. Een woedende en tot op het bot gefrustreerde Zuideindebewoner sloeg met een koevoet het voorruit van een bus aan diggelen. Met één klap maakte hij daarmee onmiddellijk een einde aan het busverkeer op het Zuideinde. Een slecht onderbouwde investering in een afrit kan dus ook leiden tot een groot debacle.
Even pas op de plaats kan geen kwaad
Voordat begonnen wordt met de uitvoering van ingrijpende plannen, zou je toch op z'n minst verwachten dat ook het einddoel goed omschreven is en ook de weg waarlangs men dat doel wil bereiken. Een dergelijke marsroute naar een auto- en busvrije dijk moet een samenspel zijn van gemeente, bewoners en ondernemers.
Hierin spelen de plannen van Hotel Spaander als grote investeerder een belangrijke rol. Alleen met volledige openheid van zaken betreffende deze plannen, een lange termijnvisie met een duidelijk omschreven doel, veelvuldig overleg tussen de verschillende belanghebbenden en subsidiestromen vanuit hogere overheden, kan er iets goeds op tafel komen. In de vorige collegeperiode is hard gewerkt aan een totaalvisie voor het Volendamse waterfront, het Integraal Ontwikkelings Plan Waterfront Volendam (TOP). Het plan was klaar voor bespreking met bewoners en ondernemers en er is veel energie in gestoken door politiek, ondernemers en belanghebbende burgers.
Drie jaar geleden hebben CDA-Europarlementariërs hier in Spaander gezegd dat er Europese subsidie mogelijk is voor een doortimmerd totaalplan. Deze mensen zitten nog steeds in het Europarlement. Het TOP- plan is door de huidige coalitie in een la gelegd, maar met hapsnapbeleid kom je nergens.
Een afrit bij Wullempie?
Bezint eer ge begint!
Peter Veerman D. Steurhof 179