Burgemeester Martijn Smit: ‘Fusie is op termijn onontkoombaar’

Burgemeester Martijn Smit: ‘Fusie is op termijn onontkoombaar’
Het besluit dat Graft-De Rijp en Schermer gaan fuseren, kwam voor hem niet als een verrassing. Martijn Smit is, zoals dat zo mooi heet, door voortschrijdend inzicht tot de conclusie gekomen dat Zeevang een zelfde toekomstbeeld wacht. Tenminste, als de burgers dat willen. „Zelf ben ik van mening dat een fusie met welke partner dan ook onontkoombaar is, maar als de inwoners van Zeevang daar anders over denken, leg ik mij daar bij neer."

De 44 jarige burgemeester van de poldergemeente wil de inwoners niet via een referendum raadplegen. „Want dat zou inhouden dat wij als gemeente de mensen zo dom vinden dat ze alleen ja of nee kunnen zeggen. Wij zien dat anders. Door gedurende een langere tijd met mensen te praten en te discussiëren over een bepaald onderwerp, krijgen wij niet alleen als gemeente een beter beeld van wat er in de gemeenschap leeft, maar kunnen de inwoners ook zelf een beter gefundeerde mening vormen. Het traject dat wij doorlopen hebben omtrent de toekomstvisie van Zeevang is daarvan een goed voorbeeld:' De gemeente Zeevang wil in de komende tijd eerst een bestuurskrachtmeting doen om erachter te komen welke sterke en zwakke punten de gemeente kent. Smit: „Aan de hand van de resultaten van dat onderzoek, nemen wij een standpunt in. Daarna willen we onderzoeken hoe de bevolking tegenover een schaalvergroting staat.'

Gevaarlijk scenario
Mochten de Zeevangers besluiten dat hun gemeente zelfstandig moet blijven, zal Smit dat respecteren. „Ik loop niet weg voor zo'n keuze, maar persoonlijk vind ik het wel een gevaarlijk scenario. Je moet namelijk dan een gemeente leiden die op termijn meer en meer wordt uitgekleed.' De Edammer doelt op de financiële positie van de gemeente. „Er worden steeds meer taken van de landelijke overheid over geheveld naar de gemeenten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de WMO. Ook de eisen die aan die ambtelijke organisatie worden gesteld. Als ze in Almere de wens uiten om een A30 naar de Noord-Hollandse kust aan te leggen, moeten wij instaat zijn een gefundeerd antwoord te geven. Alleen, zij zijn groot genoeg om specialisten in te kunnen huren. Op een afdeling zit al veertig man, dat aantal is onze totale organisatie.'

Zijn woorden zijn opvallend. Na zijn aanstelling in Oosthuizen tweeënhalf jaar geleden zei Smit immers dat Zeevang zijn eigen koers zou bepalen. Hij hekelde vervolgens ook de woorden van Harry Borghouts. De commissaris van de koningin in Noord-Holland zei dat gemeenten met minder dan dertigduizend inwoners moesten fuseren. Smit antwoordde daarop dat de provincie dit slechts kan doen als een gemeente zijn huishoudboekje niet op orde heeft. Smit nam daarna het voortouw in het gezamenlijke verzet van kleine gemeenten. Hij schreef een brief aan de kabinetsformateur, waarin hij zijn mening fulmineerde dat gemeenten zelf moeten bepalen of ze zelfstandig willen blijven of niet. Deze brief, die in april 2007 werd behandeld, is door 72 burgemeesters ondertekend. Martijn Smit geloofde in die periode nog dat een goede samenwerking tussen gemeenten een fusie zou voorkomen. „Daarbij dacht ik aan de pilot tussen Zeevang, Beemster, Graft-De Rijp en Schermer", vertelt de burgemeester.

„Dat was geen succes, maar het concept was goed. Bovendien, we boekten zoveel vooruitgang dat ik dacht dat Zeevang als zelfstandige gemeente toekomst had. Dan doel ik niet alleen op de toekomstvisie, maar ook het feit dat de ambtelijke organisatie is versterkt, de financiën op orde zijn gebracht en het bouwplan Waterrijk IV is opgestart. Dat geeft overigens ook aan dat gemeenten nog steeds zelf kunnen en moeten bepalen wat nodig is. Dus ook een fusie als dat noodzakelijk is."

De vraag is en blijft hoe er over zo'n fusie geoordeeld zal worden. In die discussie over de toekomstvisie van Zeevang werd niet duidelijk het onderscheid gemaakt tussen het gebied en de gemeente Zeevang. Met andere woorden, Smit kan vanuit de bevolking het verwijt krijgen dat hij de gemeente in 'de verkoop' heeft gedaan. Is die knusse en tegelijkertijd toch zo professionele sfeer, waarmee de discussie rondom de toekomstvisie werd gevoerd, nog wel mogelijk als Zeevang.in een groter verband opgaat?

Kun je niet stellen dat door het 'ons kent ons' gevoel die discussie rondom de toekomstvisie met een tevreden gevoel werd afgesloten: Immers, genoeg Zeevangers kennen het college persoonlijk, dat van Beemster zegt ze niets. Het zijn argumenten die bij Smit een frons op het voorhoofd doen verschijnen. „Ja, dat knusse leveren we waarschijnlijk in bij een fusie"' erkent hij. „De afstand tussen burger en gemeentebestuur wordt groter. Voor sommige mensen is emotie geen argument, voor mij wel. Het is een nadeel als je burgers de drempel als hoger ervaren om hun klachten kenbaar te maken. Maar hoewel je problemen in een kleine gemeente eerder signaleert, kun je ze in een grote gemeente daadkrachtiger aanpakken. Wat heb je er aan als je weet wat er onder de mensen speelt, maar er door financiële krapte geen beleid op kan uitvoeren?

Smit wil echter zijn mening toetsen bij de inwoners van Zeevang. „Wij hebben nu de kans om de eer aan onszelf te houden en zelf onze toekomst te bepalen. Het is net als bij het voetbal: voor het thuispubliek speel je beter. Ik hoop dat dit thuispubliek mijn standpunt begrijpt. Als we op deze voet doorgaan, komt ons voorzieningenniveau in gevaar. Omdat we steeds meer landelijke taken moeten vervullen, komt bijvoorbeeld het budget voor basisscholen steeds meer onder druk te staan.'

Groene gemeente
Het liefst zou Smit in de toekomst met Graft-De Rijp, Schermer en Beemster een groene gemeente vormen. „Maar het probleem is dat Beemster zelfstandig wil blijven. Als Zeevang aan Graft-De Rijp zou grenzen, had ik mij ingezet voor een fusie met die gemeente en Schermer. Nu is het afwachten. Koggenland heeft net een fusie achter de rug, met Edam Volendam werken we prima samen, maar dat is toch een verstedelijkt gebied. Ik hoop daarom dat Beemster tot inkeer komt.' Wat betreft zijn eigen positie na een fusie: Smit vindt dat van ondergeschikt belang. „Ik blijf liever wat korter, maar dat ik een Zeevang met perspectief achterlaat, dan dat ik langer blijf in een uitgeklede zelfstandige gemeente."