Waarom afgekickten terugvallen

Waarom afgekickten terugvallen.
De geschiedenis van de drugsverslaving, heeft één ding duidelijk gemaakt. Wie eenmaal verslaafd is geraakt, komt daar niet zo gemakkelijk meer van af. De succesverhalen over mensen die hun verslaving achter zich hebben gelaten, worden overschaduwd door verhalen over mensen die weer in hun verslaving zijn teruggevallen.

De stuurlui aan wal maken daar vaak korte metten mee. Zulke mensen deugen niet, hebben een zwakke wil, de verkeerde vrienden of een ander gemakkelijk oordeel dat in hen opkomt. Jammer, want ze realiseren zich niet hoe verslaving tot stand komt en waarom het zo moeilijk is om er weer van af te komen.

Wie zijn leven op orde heeft zal niet snel verslaafd raken. Zelfs niet als hij af en toe drugs gebruikt. Verslaafd raken mensen die drugs nodig hebben om zich lekker en ontspannen te voelen en drugs gebruiken omdat hun leven dat gevoel niet of nauwelijks kent. Mensen die zich niet echt tegen het leven opgewassen voelen, zullen eerder verslaafd raken dan mensen die lekker in hun vel zitten.

De stuurlui aan wal hebben daar ook wel een oplossing voor. Wie niet lekker in zijn vel zit, doet het niet goed. Ze ventileren hun moralistische mening alsof voor ieder de mogelijkheid open zou staan om lekker in je vel te zitten. Wie nadenkt weet dat hier de plank volledig wordt mis geslagen. Niet iedereen komt ter wereld met een kant en klare gereedschapsset om lekker in zijn vel te zitten.

In de verslavingszorg begint langzamerhand het besef door te dringen dat er met verslaafden wel meer aan de hand is dan alleen maar een verslaving. En anders dan de stuurlui aan wal beginnen ze oog te krijgen voor de problematiek die achter de verslaving zit. Afkicken is eigenlijk pas de eerste stap, denkt men nu. Daarna moet er worden gewerkt aan de problematiek die de verslaving heeft opgeroepen.

Als regel is die problematiek van psychiatrische aard. En anders dan de stuurlui aan wal vaak menen, wordt die problematiek niet veroorzaakt omdat mensen een puinhoop van hun leven maken. Psychiatrische problematiek heeft te maken met de sterke en zwakke kanten van de grijze massa in de schedel. De kwaliteit daarvan wordt in belangrijke mate bepaald door genetische erfenis en door aanlegfouten tijdens de zwangerschap. Mentale weerbaarheid en sociale vaardigheid zijn in hoge mate erfelijk bepaald. Psychiatrische problematiek heeft eenvoudig te maken met het feit dat sommigen vooraan stonden en anderen achteraan toen het zenuwstelsel werd uitgedeeld. Een zenuwstelsel dat snel overbelast raakt is een belangrijke oorzaak van verslaving.

Met drugs kun je de hersenen voor de gek houden. Het signaal dat het eigenlijk niet zo lekker gaat kun je met drugs gemakkelijk onderdrukken. Net zo gemakkelijk als je pijn met een aspirientje onderdrukt. Maar blowen, snuiven, slikken en prikken zijn het slechtst denkbare medicijn. Op den duur versterken ze de psychiatrische aandoening of lokken een acute fase daarvan uit..

Wie begint te ontdekken dat drugs helpen om je lekker te voelen, heeft nog een keus. Wie op maandag drugs nodig heeft staat voor een T-splitsing. Linksaf naar de dealer of rechtsaf naar de huisarts. Beide hebben middelen in de aanbieding die je helpen je beter te voelen.
Dat de afslag naar links wordt genomen , heeft vaak te maken met de cultuur waar je in opgroeit. Als dat een cultuur is van ‘aanpakken, flink zijn, kiezen op elkaar en niet zeuren’ , wordt de afslag naar rechts, naar de huisarts, moeilijk. Dat betekent immers dat je moet toegeven dat er iets aan de hand is, dat je je zwak voelt, dat je al een tijdje niet lekker in je vel zit. Als dat binnen de cultuur niet wordt toegestaan is het verleidelijk om het te verbergen met drugsgebruik. En hoe jonger je bent, des te groter is het risico dat je je gedrag door die cultuur laat bepalen.

Iedere jongere zou moeten worden geleerd dat als je in een hele of halve depressie zit, als je tegen een burn-out aan zit, als je de aansluiting bij je omgeving dreigt te verliezen of als levensproblemen groot worden, je beter rechtsaf kunt gaan dan linksaf. Dat geldt al helemaal voor jongeren waar psychiatrische aandoeningen in de familie zitten of die geboren zijn met een aandoening die invloed op het gedrag heeft. Die jongeren zou eigenlijk moeten worden geleerd om er helemaal van af te blijven omdat het risico te groot is.

De angst om je zwakheid te erkennen en de verkeerde vluchtheuvel te zoeken, wordt mede bepaald door de cultuur. En dat is iets om over na te denken.

Peter Louter