Een rondje Edam met de ‘bomenburgemeester van Amsterdam’

Een rondje Edam met de ‘bomenburgemeester van Amsterdam’
Als opwarmer voor de voorstelling over Niels Holgersson in het Speeltheater konden bezoekers afgelopen woensdagmiddag een wandeling maken met een stadsbioloog. Geteisterd door file werd het een kort rondje, maar dat maakte het er niet minder interessant op. De aanwezige kinderen luisteren met grote interesse naar Hans Kaljee, hoofdstedelijk bomenconsulent, ofwel de bomenburgemeester van Amsterdam. Verslag van een leerzaam half uurtje in de luwte van de bekendste reigerskolonie van Edam.

In het stadsparkje aan de Voorhaven staat een grote boom. Welke boom? Een kastanje! Maar hoe oud is die boom wel niet? “16 jaar en 7 maanden”, weet een blond jongetje heel stellig. Een ander dacht dat hij wel 1.000 jaar is. Maar nee, de boom is zo’n 120 jaar oud, af te lezen aan de dikte van de stam. “En hoe oud kan zo’n kastanje dan wel worden”, vraagt de boomexpert. 500 jaar is het antwoord en dat had niemand gedacht.
En de oudste bomen van de wereld dan. “Die groeien in Mexico, de moerascipres, en die kan wel 6000 jaar worden!”

Saai
Een uurtje met een bomenexpert geeft je kennis voor het leven. Zo leer je dat het wel makkelijk is om in een stad uitheemse soorten als platanen te planten, want zij hebben in deze vreemde omgeving weinig aantrekkingskracht op insecten, schimmels of bacteriën. “Dat vinden sommige mensen prettig want dan blijft bijvoorbeeld hun auto gevrijwaard van luis of andere ellende. Maar als bioloog vind ik het maar saai. Nederlandse bomen zoals de eik, iep of linde trekken een enorme variëteit aan insecten en andere levende wezens. Dat is veel boeiender en natuurlijker.”

Bloedende kastanjes
De bomenburgemeester liet zien dat de door reigers bevolkte kastanje (ooit afkomstig uit Turkije, maar nu niet meer weg te denken) een beetje ziek is. “Sinds 2002 hebben veel Nederlandse kastanjes last van een bacterie. De boom probeert die uit zijn 'lijf’ te krijgen door te gaan bloeden”, legt hij uit, terwijl hij via korstjes op de bast het bloed naar buiten drukt. Gelukkig is er nog hoop op herstel en geven de vruchten weer nieuw leven door. “Kijk, in deze kastanje zit al een klein nieuw boompje”, laat Kaljee zien, terwijl hij een bruine vrucht open peutert.

Beschadigde knie
Bij de lindes langs de Voorhaven is goed te zien dat een auto ooit een toen nog jonge boom heeft geraakt. “Een boom kan de wond niet zelf genezen. Wel kan het een nieuwe bast aanmaken rond de wond. Kijk maar, het lijken wel spierbundels! Al duurt het jaren voordat het hout weer beschermd wordt door een schors.”
Yorrick legt zijn beschadigde knie er eens naast en moet toegeven dat zijn wond (“ik ben tegen een boom aan gevallen”, fantaseert hij) al weer aardig herstelt.

Lekkerder dan knoflook
De voorstelling begint bijna, maar we lopen nog even naar een plant in de stadstuin. “Kijk dit is daslook, de groenteboer verkoopt het niet, maar het plantje is lekkerder dan bieslook, ui of knoflook.” En inderdaad iedereen vindt het blad heerlijk smaken! Teruglopend naar de Dam leren we nog dat lindes wel 2000 jaar kunnen worden. Al zullen de meeste bomen hier die leeftijd niet halen, is het oordeel van de bomenexpert, gevolg van te weinig ruimte, te veel auto’s en andere milieufactoren in de stad.