Commotie om beelden Grote Kerk

Commotie om beelden Grote Kerk
Tijdens de stadsfeesten, juli 2007, werden onder grote publieke belangstelling vier beelden in de nissen van het Zuiderportaal van de Grote Kerk geplaatst. Het ging om kunstwerken van vier lokale kunstenaars die de Schepping, Gods Stem, Adam en Eva en de slang uitbeelden. Nu, bijna een jaar later, gaan er stemmen op om de beelden te verwijderen en een andere bestemming te zoeken. De kunstenaars hebben al aangegeven het hier niet mee eens te zijn. Ook de dominee is voorstander om de beelden te laten hangen. Kerkbestuurders vinden dat het een eenmalige, specifieke actie betreft in het kader van de stadsfeesten en dat het tijd wordt om de beelden te verwijderen.

Arie van Ginkel is als lid en bestuurder van de kerkgemeente nauw betrokken bij het wel en wee van de Grote Kerk. Hij heeft vragen gesteld over de plaatsing van de beelden. "Ik heb aangegeven dat het me niet gaat om de beelden, niet om mijn persoonlijke smaak, maar om de monumentale status van de kerk. Zonder toestemming, en die is er niet, kun je niet zomaar iets aan een monument veranderen. Ik geloof ook niet dat er aan de kunstenaars toezeggingen zijn gedaan omtrent de tijdspanne waarin de beelden zouden blijven staan. Volgens mij was het direct duidelijk dat het om iets tijdelijks ging."

Inspirerende beelden
Dominee Wijnsma denkt daar anders over. "In ons kerkmagazine Venster hebben we deze maand gevraagd wat de lezers vinden van 'de schepping' boven het Zuiderportaal. De resultaten worden in het juninummer gepubliceerd. Wat daarin opvalt is dat bijna alle reacties zeer negatief zijn over de beeldengroep. De soms harde woorden hebben mij verrast. Aan de andere kant is bekend dat opvallende kunst vaak op grote weerstand stuit. Het duurt soms een tijdje voordat kunstenaars in de harten van de mensen worden gesloten. Zelf vind ik de beeldengroep een fleurige verrijking, die maakt dat ik altijd geïnspireerd en vrolijk de kerk binnen loop. Ook toeristen lopen vaak met een glimlach op de mond naar de beelden toe. Jezus vertelde ooit het verhaal over onkruid en graan in één akker: mensen willen vaak meteen schoffelen, maar het getuigt van vertrouwen om zorgvuldig de tijd te nemen. Schoffelen beschadigt ook de goede planten. Laat ze samen opkomen tot de oogst. Dit verhaal is landbouwtechnisch niet erg sterk. Jezus doelt met deze metafoor dan ook niet op een echte akker, maar op de producten van de menselijke geest. Je hebt tijd nodig om de kwaliteit te kunnen beoordelen. Dat geldt zeker met Kunst. Zo werd de Mattheuspassion pas een succes nadat Bach al lang gestorven was. Mijn idee: heb dus een beetje vertrouwen in de kunstenaars uit Edam en Volendam. Verwijderen kan altijd nog. Bovendien is een snelle verwijdering niet aardig ten opzichte van de makers en de sponsors."

Schade
In het Venster komt ook Dick Bak aan het woord, architect en betrokkene. Hij vermoedt dat de beelden op termijn schade kunnen aanrichten aan de nissen en consoles. Monumentenwacht zou geadviseerd hebben om de beelden zo snel mogelijk te verwijderen. In hetzelfde magazine komt ook een van de kunstenaars aan het woord. Jans van Baarsen zegt daarin een schriftelijke bevestiging te hebben waarin de toezegging staat dat de beelden voor langere tijd mogen blijven staan. 'Je denkt toch niet dat ik akkoord ga met een verwijdering of verplaatsing."

Hoofdbrekens
Kortom hoofdbrekens voor de kerkenraad, de bevoegde instantie binnen de kerkgemeente om een beslissing te nemen. Arie van Ginkel: "Het manco is dat je voorafgaand aan deze actie toestemming had moeten vragen. Dat is niet gebeurd. Zie het als een vorm van enthousiasme in het feestjaar. Het feestjaar is nu toch echt afgesloten en ik denk dat het reëel is om nu een andere bestemming voor de beelden te zoeken."