Palingonderzoek voor vijf jaar naar Volendam
Palingonderzoek voor vijf jaar naar Volendam
Als alles meezit is Volendam de komende vijf jaar het middelpunt van wereldwijd onderzoek naar de duurzame kweek van glasaal. Volendam kan daardoor uitgroeien tot een Wereldpalingdorp. Door het afhaken van diverse partijen heeft het gemeentebestuur besloten haar medewerking te geven door mogelijkheden te onderzoeken om in het pand aan de Haven 154-156 (de voormalige Wir War Bar) dit zeer belangrijke onderzoek voor de instandhouding van de Volendammer cultuur en bestaansrecht onder te brengen.
Omdat ook de belangenverenigingen akkoord zijn met deze nieuwe bestemming krijgt het pand wellicht in 2009 eindelijk een uitstraling waar het recht op heeft. Gelegen op een zeer centrale plaats, midden op de dijk en direct aan de haven, wordt dit een info-/ontmoetingscentrum, niet alleen voor de eigen inwoners maar juist ook voor vele biologen en wetenschappers uit de hele wereld. De verwachting is dat met de gekozen opzet dit ook een toeristische trekpleister wordt van jewelste. In het pand komen bassins te staan waarin palingen rondzwemmen. Middels videoschermen en webcams is niet alleen ter plaatse maar ook via het internet wereldwijd te zien wat de vorderingen zijn in het onderzoek naar de kweek van glasaal. Volendam wordt als palingdorp dus weer op de kaart gezet.
Businessplan opgezet
Er is een businessplan opgezet waarbij fase 1 tot doel heeft te komen tot een voldoende betrouwbare reproductie van larven en een voldoende betrouwbare kweek van larven tot glasaal. De gekweekte glasaal dient kwalitatief goede, voorconsumptie geschikte, aal op te leveren. In dit businessplan, dat is na te lezen op www.edam-volendam.nl (kopje glasaalproject), wordt ook aandacht besteed aan de financiële kant van de zaak. Inmiddels hebben diverse ondernemers en ook de vissers zich achter het plan geschaard en is er een subsidie aanvraag gedaan hij het ministerie van LNV. De verwachtingen zijn hoog gespannen omdat duurzaamheid hoog op de agenda staat bij deze regering. Van belang is te melden dat deelnemers een aandeel krijgen in de opgerichte BV. Mocht men in de toekomst komen tot reproductie van paling dan zal men evenredig aan de inleg mee kunnen profiteren van de opbrengst. Hierover zal het bedrijfsleven binnenkort nader geïnformeerd gaan worden.
Infocentrum over palingonderzoek aan de Haven
Met de toezegging van de gemeente om het pand eventueel te gebruiken voor het onderzoek is men verder aan de slag gegaan. Gedacht wordt om het onderzoek te concentreren in het onderste gedeelte van het pand (de voormalige Blokhut). De palingen mogen geen stress hebben en kunnen hier goed afgeschermd worden. Op de begane grond wordt gedacht aan een infocentrum gecombineerd met allerlei historische info over de ontstaan- en palinggeschiedenis van Volendam. Dit kan met foto's, films, etc., etc. Tevens zal via een zogenaamde videowal) het verloop in het onderzoek, dat beneden plaatsvindt, gevolgd kunnen worden. Het wordt ook een ontmoetingsplaats voor nationale en internationale biologen, wetenschappers en iedereen die maar iets met vis te maken heeft. Qua inrichting lopen er gesprekken met de directie van Burger's Zoo (www.burgerszoo.nl - kopje Ocean) om mogelijkheden te onderzoeken dat er in het pand aquariums komen en buizen waarin de zwemmende (exotische) vissen en palingen te zien zijn. Ook het gebruik van virtuele aquariums wordt onderzocht. Dit is dus een ware topattractie voor de toerist waarbij ook gedacht wordt aan (water)activiteiten waar de kinderen hij betrokken worden. Kortom, als alles volgens plan verloopt krijgt Edam-Volendam de komende vijf jaar sowieso een wereldattractie binnen haar grenzen. Een combinatie van behoud van de eigen (paling) cultuur, de reproductie van paling en daarmee wellicht de terugkeer ervan in het IJsselmeer en een geweldige attractie midden op de dijk geven Volendam een landelijke c.q. mondiale uitstraling.
Toelichting
Wie het over paling heeft denkt aan het IJsselmeer. In Nederland is paling een populaire vissoort die vooral op het IJsselmeer wordt gevangen. De palingvisserij en de aquacultuur in Nederland (maar ook die in andere Europese landen) hebben te kampen met een tekort aan glasaal (larven van de paling). Vooral sinds de jaren '80 is de intrek van glasaal aanzienlijk afgenomen. Dankzij het lnnoFisk-concept is de toekomst van Volendam op het gebied van paling desondanks veilig gesteld.
De paling is een bijzondere vis. Alle palingen die wij hier in de rivieren en meren in Europa en in Noord-Afrika aantreffen worden geboren op één plaats in de wereld en dat is de Sargasso Zee, vlak hij de Bermuda Eilanden, op een diepte van circa 300 meter. Uit de eitjes die daar gelegd worden door hun moeder komen zogenaamde wilgenbladlarven, die drijven met de warme golfstroom naar de Europese en Noord-Afrikaanse kust. Over deze tocht van ruim 5.500 kilometer doen ze wel 1 tot 3 jaar. Voor de kust veranderen de wilgenbladlarven tot glasalen die daarna de rivieren op zwemmen. De overgang van het zoute oceaanwater naar het zoete rivierwater is voor de glasaal geen probleem. De volwassen palingen (tussen de 5 en 50 jaar, de oudste in Nederland gevangen paling was 85 jaar) keren na lange tijd terug naar het zoute water en zwemmen dan ook nog eens, zonder onderweg te eten, in minder dan 6 maanden naar de Sargassozee om zich aldaar voort te planten.
De paling staat op het punt van uitsterven. Sinds begin jaren '80 loopt de aalstand sterk terug. De instroom van glasaal, jongbroed dat vanuit de oceaan de rivieren opzwemt, zit de laatste jaren al onder de 1% van het niveau van 1950. Er zijn steeds minder palingvissers. Opkweek van paling biedt maar een gedeeltelijke oplossing omdat de kern van het probleem ligt in het teruglopen van de glasaalstand en reproductie van de aal tot nu toe nog niet mogelijk is. Er komen steeds minder glasalen vanuit de Sargasso Zee terug naar Nederland en andere Europese landen. Grootschalige glasaalproductie zou voor een deel een oplossing kunnen zijn voor de huidige complexe palingproblematiek. Het is te verwachten dat er uiteindelijk wel een oplossing wordt gevonden voor de glasaalreproductie. Dit kan wel een aanzienlijke tijd duren, langer dan gewenst om de palingcultuur voor Volendam te behouden. Diverse onderzoeksgroepen zijn er in geslaagd om palingen met elkaar te laten paaien en larven te produceren. De reproductie is evenwel niet onder controle, eitjes komen meestal niet uit, en de larfjes eten niet en sterven binnen enkele dagen. Om te voorkomen dat de oplossing te laat komt, zijn er initiatieven genomen om ontwikkelingen te versnellen.
Unieke kansen
Het belang is helder: de toekomst van de paling, palingkweek, palingvissers en palingverwerkers staat op het spel, terwijl een mogelijke oplossing voorhanden is. Het InnoFisk-concept combineert een aantal unieke kansen. Het concept dateert van een aantal jaren geleden. Met een flinke hoeveelheid enkelwandige tankers, die toen uit de vaart werden genomen en in de Noorse fjorden lagen te wachten op de sloper, was het idee om vis te kweken op zee snel geboren. Volendammer vissers hebben contact met ons opgenomen om te kijken of een en ander haalbaar is in de haven van Volendam. Het concept richt zich nu op een echt duurzame kweek van glasaal.
Bundeling van krachten van Volendamse ondernemers, commerciële palingkwekers en Leidse wetenschappers moet binnen een aantal jaren leiden tot de reproductie van glasaal zonder de lange zwemtocht naar de Sargasso Zee. De glasaal kan gebruikt worden voor de commerciële kweek van paling en mogelijk kan een deel van de paling ook weer worden teruggezet in het IJsselmeer, zodat op die manier wordt meegewerkt aan het "Palingherstelplan". Nederland kan hiermee het voortouw nemen en palingkoploper bij uitstek worden. Iets wat Nederland in feite altijd al is geweest.
De prijs voor glasaal is de afgelopen jaren door de toenemende schaarste fors gestegen en pali
ng heeft ook het etiket 'niet duurzaam' gekregen. Dat alles zal veranderen als het InnoFisk-concept in die opzet slaagt. Voordat de eerste gekweekte glasaal is uitgegroeid tot een consumeerbare gerookte paling op een toastje is het nog even geduld oefenen. De bundeling van wetenschappelijke en commerciële expertise biedt een unieke uitgangspositie. Het maakt het werven van researchfondsen eenvoudiger en draagt hij aan het versnellen van wetenschappelijke doorbraken.
Het InnuFisk-concept
De kracht van het InnoFisk-concept ligt in de combinatie van kennis en expertise en de unieke synergie tussen de partners. Door samenwerking vergroten de partners hun kans op:
Het gemeentebestuur van Volendam ziet in het project een unieke kans om de haven van Volendam een impuls te geven. Zowel toeristisch als commercieel. Bovendien zal het wellicht aanvullende activiteiten kunnen genereren zoals het organiseren van congressen en alle daarmee samenhangende bedrijvigheid. De sterke verbondenheid tussen Volendam en de paling blijft behouden.
Voor het wetenschappelijk onderzoek is het project interessant omdat het door de exposure (aan de haven van Volendam met vele toeristen), de drempel met de "belanghebbende consument" en de congresbezoeker verlaagt. Hierdoor wordt een breder draagvlak voor het glasaalonderzoek gecreëerd. Door verandering van de onderzoeksomgeving, de toevoeging van kweekexpertise en `de geur van paling', wordt een aanvullende impuls gegeven aan het onderzoek.
Het InnoFisk-concept vergroot de toegang tot Europese onderzoekssubsidies (Craft, Eureka & Cost) naast de stimulerende rol die de Provincie Noord-Holland speelt in het aanjagen en faciliteren van aquacultuur. Voor ondernemers met een `hart voor paling en Volendam' biedt het project een unieke kans op een maatschappelijke relevante investering met grote wetenschappelijke uitdagingen en aantrekkelijke commerciële perspectieven. Een aantrekkelijk direct rendement komt in zicht als reproductie van glasaal haalbaar blijkt. De toekomst zal het uitwijzen.