Het Jaar van Calvijn en Darwin
Het Jaar van Calvijn en Darwin
Het jaar van Calvijn zal in onze gemeente wel een typisch Edamse aangelegenheid worden. In Volendam zal men de schouders ophalen. Van de calvinistische trits: soberheid, spaarzaamheid en hard werken, heeft Volendam alleen de laatste overgenomen. Daar hebben ze dus geen tijd om zich druk te maken om geschiedenis.
Over Calvijn heb ik inmiddels zo veel gelezen dat ik al lang niet meer weet wat voor een man dat nu eigenlijk was en wat zijn precieze rol was in de geschiedenis. Iedere schrijver schetst een beeld van zijn eigen Calvijn. Mij resten slechts een naam, een paar jaartallen en de overtuiging dat hij ooit, heel lang geleden populair was in noordelijk Nederland.
Persoonlijk houd ik Calvijn verantwoordelijk voor de kredietcrisis. Al die soberheid en spaarzaamheid heeft wereldwijd geleid tot een zo omvangrijk spaarbedrag dat niemand meer wist hoe je dat verstandig kon gebruiken. Dus gaven ze de armen maar een flinke hypotheek. Heel christelijk. Ze hadden het beter gewoon kunnen weggeven. Kwijt zijn we het toch.
Calvinistisch in Volendam is dat men vindt dat de overheid zo weinig mogelijk moet uitgeven.
Het klein houden van de overheid is een typisch calvinistische gedachte. De Volendamse bijdrage aan de kredietcrisis dient dan ook te bestaan uit het verhogen van de belastingen om het spaaroverschot uit de markt te nemen. Met dat geld kunnen zinvolle dingen worden gedaan die weer werkgelegenheid opleveren en zo krijg je de economie weer op gang.
Darwin vind ik sympathieker dan Calvijn. Alleen al die bootreis die hij heeft gemaakt en zo’n bezoek aan de Galapos-eilanden. Dat spreekt toch tot de verbeelding. Het is jammer dat ze Don Bosco niet het ‘Darwin College’ hebben genoemd. De Volendamse reislust en drang om de wereld te verkennen is nog geen soaponderwerp geworden, maar zou dat wel moeten zijn. Er zijn meer redenen waarom Darwin op Volendam een prominente plaats verdient. Sinds Volendam een eigen middelbare school heeft gekregen, is de evolutie hier pas goed op gang gekomen. Eindelijk begint het te dagen dat mensen die denkwerk verzetten niet de minderen zijn van mensen die hun handjes laten wapperen.
Darwin was een man die met heel veel geduld, je kunt het vergelijken met netten breien, uit kleine stukjes een puzzel in elkaar paste en een heel andere ontstaansgeschiedenis van de mens ontdekte dan die welke religies vertelden. Die schok is nog lang niet uitgewerkt. Vanuit allerlei religies zijn nog steeds veel mensen bezig om te bewijzen dat hij geen gelijk kan hebben. Alleen al daarom zou ik het een sterke zet vinden als er in uitgerekend het als katholiek bekend staande Volendam een Darwin-College zou zijn. Hiermee kan Volendam zichzelf op de kaart zetten als een bevolking die niet bang is voor wetenschap en zelfs veel wetenschappelijke potentie in huis heeft.
Edam en Darwin, dat is niks. De bedaagde, deftige en eerbiedwaardige Coornhert was een goede keuze. Coornhert paste bij Edam. Maar het Coornhert-College is verdwenen. Als pleister op de wonde kunnen ze daar nog wel een goed restaurant ‘Coornhert’ noemen. Want eerlijk is eerlijk, koken kunnen ze daar deftig. Volendam kan zich niet onderscheiden met Coornhert, wel met Darwin. Darwin was een durfer en dat past goed bij Volendam.
Misschien laat ik me iets te veel leiden door mijn enthousiasme over de betekenis van Darwin. Eerlijk gezegd denk ik dat hij zijn tijd wel gehad heeft. Wetenschappers zijn al lang een stuk verder in het ontraadselen van de evolutie die de mens heeft voortgebracht. Om het maar simpel te houden zou je kunnen zeggen dat wetenschappers zich tegenwoordig afvragen hoe een giraffe aan zijn lange nek komt. Kwam dat omdat giraffen met een wat langere nek een betere overlevingskans hadden? Dat is wat Darwin zei. Tegenwoordig denken wetenschappers dat het ook wel eens zou kunnen zijn dat giraffen gewoon een langere nek nodig vonden. Dat was wat een oude tegenstander van Darwin, mijnheer Lamarck, beweerde.
Dus als we een gokje wagen zou het beter het ‘Lamarck-College genoemd kunnen worden. En als we het daar niet over eens kunnen worden, lijkt me Einstein een goede keuze. Er lopen heel wat geniale mensen rond in Volendam.
Peter Louter