https://fd.nl/futures/1353992/kleine-kerncentrales-zoeken-het-grote-geld
Kleine kerncentrales zoeken het grote geld
Wim De Preter 22 aug '20
Start-ups zien een nieuwe toekomst voor nucleaire energie, op een kleinere schaal dan de bestaande centrales. ‘Maar zonder energievisie op lange termijn komen we nergens.’
Kern van de zogeheten Stable Salt Reactor van Moltex, een Britse producent van kleine kernreactoren. De maker claimt dat het systeem schoner en veiliger is dan reguliere kerncentrales. De vloeibare brandstof zit in de rode buizen in het midden. De blauwe buizen aan de rand van het vat laten de hitte uit de reactorkern komen.
Kern van de zogeheten Stable Salt Reactor van Moltex, een Britse producent van kleine kernreactoren. De maker claimt dat het systeem schoner en veiliger is dan reguliere kerncentrales. De vloeibare brandstof zit in de rode buizen in het midden. De blauwe buizen aan de rand van het vat laten de hitte uit de reactorkern komen. Illustratie: Moltex
Nu we de tijdelijke coronadip van broeikasgassen langzamerhand achter ons laten en een zoveelste hittegolf over het land is gespoeld, wordt de energietransitie naar niet-fossiele brandstoffen weer brandend actueel. Met daarbij ook de heikele vraag: moet kernenergie in die nieuwe energiemix een rol spelen?
Nucleaire voorstanders zien de toekomst in de ontwikkeling van een nieuwe generatie kleinere en flexibelere kerncentrales, die deels tegemoetkomen aan de klassieke bezwaren tegen nucleaire energie. Zogenoemde ‘Small Modular Reactors’ (SMR) komen in aanmerking voor een vorm van serieproductie en kunnen goedkoper energie kunnen leveren dan de oude mastodonten, zeggen ze.
Het Estse bedrijf Fermi Energia bijvoorbeeld, hoopt tegen het einde van het volgende decennium zijn eerste werkende centrale van ongeveer 300 MW af te leveren. Het kleine Estland zet sterk in op ‘mini-reactoren’ om voor zijn energievoorziening onafhankelijk te worden van grote buur Rusland en van fossiele brandstoffen.
Het kleine Estland zet sterk in op ‘mini-reactoren’ om voor zijn energievoorziening onafhankelijk te worden van grote buur Rusland en van fossiele brandstoffen.
Wereldwijd worden er nu zo'n vijftig types SMR-reactoren ontwikkeld, schat het Internationaal Atoomagentschap. ‘Die technologie was er al in 2005, maar de klanten waren er niet klaar voor, waardoor ze weer in de koelkast verdween’, zegt Rita Baranwal, die verantwoordelijk is voor het Amerikaanse beleid rond kernenergie.
Daar lijkt verandering in te komen, nu ook private investeerders meer geld in de technologie pompen. Fermi Energia haalde recent een niet genoemd bedrag op bij lokale partijen en bij de Amerikaanse energie-investeerder Last Energy.
Crowdfunding
Sommige nucleaire start-ups haalden zelfs geld op via crowdfunding (rechtstreekse financiering bij het grote publiek). Het Britse Moltex Energy kreeg zo vorig jaar 7,5 miljoen dollar binnen. Het Deense bedrijf Copenhagen Atomics, dat kleine thoriumcentrales wil ontwikkelen die een deel van het huidige nucleaire afval zouden kunnen recycleren, haalde een kleine 800.000 euro op via het Estse investeerdersplatform Funderbeam.
‘We zien inderdaad een hype rond SMR, dat veel privékapitaal en subsidies aantrekt’, zegt nucleair ingenieur Luc Van Den Durpel van adviesbureau Nuclear-21. Hij is al sinds begin jaren negentig actief in kernenergie en gaf de afgelopen twintig jaar advies aan bedrijven en overheden. De expert wijst erop dat onder de noemer SMR veel verschillende oplossingen schuilgaan die nog niet voldoende ontwikkeld zijn.
‘Soms zijn het klassieke kernreactoren die op kleinere schaal worden uitgevoerd. Dat is wat bedrijven als NuScale, GE of Rolls Royce doen. Het is eerder evolutie dan revolutie.’
Aan de andere kant van het spectrum zitten bedrijven die ‘tabula rasa’ willen maken met nucleaire technologie zoals die vandaag bestaat, zoals molten salt reactors waarin water als koelvloeistof vervangen wordt door gesmolten zout, eventueel in combinatie met thorium. ‘Maar dat is technologie die nog verder ontwikkeld en gevalideerd moet worden, en die ten vroegste tegen 2040 klaar zal zijn’, denkt Van Den Durpel.
(Tekst gaat verder onder kader)
Schoner
De meeste mensen denken bij het woord kernenergie niet direct aan schone energie. Ongelukken met centrales, waarbij radioactiviteit vrijkwam, en de complexe opslag van radioactief afval dat duizenden jaren gevaarlijk blijft, hebben het imago van kernenergie aangetast. Toch zijn er vormen van kernenergie die minder risico’s hebben. Zoals kernfusie. In plaats van kernsplitsing van zware uranium- of plutoniumatomen worden er bij kernfusie juist twee lichte kernen samengesmolten, precies zoals met de zon gebeurt. Daardoor ontstaat zeer veel energie, waarmee elektriciteit kan worden opgewekt. Het proces is zo ingewikkeld dat het nog decennia kan duren voordat het in de praktijk toepasbaar is.
Vorige maand begon in de Franse Provence een cruciale fase van ITER, een internationaal project van €20 mrd dat moet uitwijzen of kernfusie werkelijk kan bijdragen aan de energieproductie.
Een thoriumreactor, draait op thorium, een zilver-wit metaal dat veel voorkomt. De kettingreactie in de reactor wordt beheerst door gesmolten zout. Daarom luidt de officiële naam: thorium gesmolten-zoutreactor. Er komt minder afval bij vrij dan bij reguliere kerncentrales en het afval blijft minder lang radioactief. Bovendien kan de reactorkern niet smelten.
Tussencategorie
Thorium is een radioactief materiaal dat door sommigen bestempeld wordt als de kernbrandstof van de toekomst. Het is op zich niet bruikbaar als splijtstof, maar kan omgezet worden in Uranium-233, dat wel een goede splijtstof is. ‘Er zijn grote voorraden thorium, en op papier genereert het minder afval. Maar in de praktijk moet je het wel samen met uranium of plutonium gebruiken, waardoor dat voordeel minder groot wordt’, relativeert Van Den Durpel.
De beste kaarten ziet de expert voor een tussencategorie van ‘geavanceerde SMR’s’. ‘Dat zijn klassieke reactoren waaraan bepaalde aanpassingen zijn gepleegd om beter in te spelen op de huidige energiebehoeften. Ze kunnen de opgewekte energie ook gebruiken in andere toepassingen dan elektriciteit, zoals warmtenetten, de ontzilting van zeewater of het aandrijven van industriële processen. Ze vullen hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind goed aan. Vandaag liggen kerncentrales stil als het hard waait en de zon schijnt, wat totaal onzinnig is.’
‘Vandaag liggen kerncentrales stil als het hard waait en de zon schijnt, wat totaal onzinnig is’
Uit de markt prijzen
Tegenstanders van kernenergie zeggen dat de prijzen van hernieuwbare energie zo snel dalen dat ze nucleaire energie uiteindelijk toch uit de markt gaan prijzen. ‘Er bestaat echter een fysische ondergrens voor die prijs, die voor sommige hernieuwbare technologieën in zicht komt’, zegt Van Den Durpel. ‘Bovendien moet je niet alleen de productiekosten van hernieuwbare energie meetellen, maar ook systeemkosten zoals het gebruik van het stroomnet en van back-up voorzieningen.’
‘Als je alle kosten correct verrekent, kan nucleaire energie wel concurrerend zijn. Maar dat vereist een energievisie en een beleid dat voor minstens twintig jaar stabiel blijft. In landen als China, India, Polen en Tsjechië bijvoorbeeld maakt kernenergie wel deel uit van de gewenste energiemix.’
Originele link van het artikel: https://fd.nl/futures/1353992/kleine-kerncentrales-zoeken-het-grote-geld
