Ben en Jannetje Tuyp verrijkt met twee adoptiekinderen (foto)

Toen zij apart van elkaar een concert bezochten van David Bowie, konden Ben en Jannetje Tuyp niet bevroeden dat de Britse zanger zo'n voorzienende invloed zou hebben op hun beider leven. Na afloop van het door bar De Smederij georganiseerde concertreisje liepen ze elkaar tegen het lijf. En van het een kwam het ander. Tijdens het concert zong Bowie één van zijn grootste hits, ‘Little China girl'. Toen pogingen tot gezinsuitbreiding telkens op teleurstelling uitliepen, vestigden Ben en Jannetje hun hoop op adoptie. Inmiddels zijn ze verrijkt met twee Chinese meisjes. Na het lijden werd hun geduld beloond. ,,Ik denk niet dat er verschil is met biologische kinderen", zegt Ben.

[caption id="attachment_24128" align="alignleft" width="500" caption="Wereldkinderen"][/caption]

Debuitenkant mag dan vraagtekens oproepen, de binnenkant toont een hecht gezin, waarin verschillende culturen zijn verweven. Het oogt natuurlijk. Het geluk dat kinderen kunnen schenken, kunnen alleen ouders voelen. Ben en Jannetje, uit Volendam en Marken, haalden het noodgedwongen aan de andere kant van de wereld. Sindsdien zijn ze pas echt in de gelegenheid kinderliefde te geven en te ontvangen. Na een lijvige voorgeschiedenis. Toen Jannetje zeven jaar was, verliet haar vader het ouderlijk huis, naderhand openbaarde zich diabetes en toen bleek dat ‘geduld' alleen onvoldoende was hun huwelijk te bekronen met een kind, begon het op-en-neren naar het ziekenhuis. Ben: ,,Ze had zogeheten ‘etalagebenen', dat werd ons duidelijk gemaakt toen we voor onderzoek in het ziekenhuis waren. Voortkomend uit vaatvernauwing in de aderen vanuit het hart naar beneden." Een operatie in het Purmerendse Waterland-ziekenhuis volgde, met de mededeling dat alles zou worden verholpen. Direct na de operatie werd Jannetje voor het eerst zwanger. De vreugde was van korte duur. Na achttien weken bleek er geen teken van leven meer in de buik, iets wat zich een jaar later zou herhalen, maar dan in de negentiende week. Een en ander bleek niet los te staan van haar vaatziekte.

Ondervoed
Ben: ,,Twee keer in zo'n korte tijd, dat kan geen domme pech zijn. Bovendien kwamen de klachten terug. Er bleek sprake van een syndroom dat versneld voor verdikt bloed zorgde, de haarvaten raakten bijna dichtgeslibd, waardoor beide kindjes ondervoed zijn geraakt. Slechts honderd mensen in Nederland blijken deze combinatie te hebben, diabetes én de vaatziekte." Een nieuwe operatie in het AMC bood soelaas, door middel van by-passes werd ruimte gemaakt om een kind in de baarmoeder te laten groeien. Klachten deden zich niet meer voor; en een kindje kwam er wel, maar opnieuw zonder lange levensvatbaarheid. Ben: ,,Jannetje had zoveel medicatie, dat het voor haarzelf en de baby gevaarlijk werd om de zwangerschap tot het einde voltooien en na 26 weken werd het kind gehaald... Cornel heeft vier dagen geleefd. Toen moesten we hem begraven..."  De lijdensweg die de zwangerschap met zich meebracht, zette het koppel aan het denken. ,,Tijdens die periode hadden we al besloten dat als het kindje zou overleven, het broertje of zusje vanuit adoptie zou komen. Ook artsen raadden ons af het nog eens op de natuurlijke manier te proberen. Ruim een week na de geboorte en de dood van Cornel hebben we het adoptietraject opgestart. Wat niet door iedereen te begrijpen viel. Maar wij waren het al eerder voornemens en in overleg met dokter Agatha Schilder hebben we ons aangemeld. Waarbij onze voorkeur uitging naar China."

‘Je wordt boos op de mensen die je het meest lief hebt'

In het eerste jaar gebeurde er niets; het echtpaar stond geparkeerd op de wachtlijst. Ben: ,,Maar dat jaar stond logischerwijs in het teken van verwerken, van alles wat met ons gebeurd was. Je eigen verdriet, dat van je vrouw, de hardheid in de reacties van sommige mensen. Dat was een aparte gewaarwording." Jannetje: ,,'Ach, da's pech, volgende keer beter', kreeg je dan na een miskraam te horen. Dat is hard, maar dat komt misschien omdat ze het zelf nooit hebben meegemaakt." Ben: ,,We hebben ons toen aangesloten bij een rouwverwerkingsgroep in De Ark, onder leiding van Gerrit Woestenburg, waar wij heel veel baat bij hebben gehad. Ten tijde van Cornel waren veel vrouwen in onze directe omgeving zwanger. We kregen naderhand geboortekaartjes met daarbij de mededeling dat men kon begrijpen als we niet zouden komen." Jannetje: ,,Maar toen mijn schoonzus beviel, was ik de tweede persoon die de baby vasthield. Tuurlijk moest ik naderhand vreselijk huilen omdat ik het zelf ook zo graag wilde, maar juist door wat ik had meegemaakt, gunde ik een ander het kindergeluk ontzettend."

,,Thuis sloeg het vaak om in boosheid. Boos op mijn moeder, boos op Ben. Op de mensen die je het meest lief hebt. Waarom moest mij zoveel overkomen? En waarom duurde het zo lang met een adoptiekind? Ik wilde nú een kindje, niet over vier jaar. Uiteindelijk heb ik veel van die periode weggedrukt..." Ben: ,,'Wat heb ik dan verkeerd gedaan?', dacht ik, wanneer ze weer tegen mij uitviel. Later, toen we in de groep met rouwverwerking kwamen, kreeg ik meer begrip voor haar houding. Dat heeft ons aangezet tot het goed bespreken van alles, zowel onderling als in groepsverband. Je gaat je er pas in verdiepen als het je overkomt. Zoiets doe je niet vooraf, want dan zit je immers op de roze wolk." In zo'n situatie duurt wachten lang. Wachten op een teken van leven, van een beschikbaar adoptiekind. ,,In de tussentijd is er de machteloosheid die zich meester van je maakt. Je wilt zó graag, maar kunt niets. Wanneer hoor ik iets? Dat denk je steeds."

Jannetje: ,,De brievenbus wordt een obsessie. Je wacht op toestemming van het Ministerie. We hadden gesproken met Klaas en Anita Tuip en vanuit hun ervaringen sloten we ons aan bij bemiddelingsbureau ‘Wereldkinderen', om een kindje uit China te adopteren. Na een jaar kwam er iets op gang. De Kinderbescherming kwam langs, om zo'n zes keer met ons te praten, onze gezinssituatie te bekijken, om te toetsen of we geschikt waren als ouders, om een kind op te voeden. We kregen cursussen die eigenlijk voor elke ouder verplicht zouden moeten worden."

‘Je wacht tot je een voorstel krijgt voor een adoptiekind, dat was ónze roze wolk'

Ben: ,,Over obsessies gesproken. Je krijgt als aanvrager een nummer en op een internetsite kun je dan bijhouden of je al gestegen bent op de ladder. Totdat je een voorstel krijgt. Je gaat je verheugen als je bijna aan de beurt bent. Dat was ónze roze wolk. Het klinkt gek, maar het voelt echt alsof je samen in blijde verwachting bent van een baby. En toen we dachten dat we er waren, brak in China het sars-virus uit. Alles werd een half jaar stilgelegd. Tuurlijk was het erg voor China, er overleden zelfs mensen aan die epidemie; maar wij zaten in ons wereldje, vonden het heel erg voor onszelf." In november 2003 ging prompt de telefoon. Jannetje: ,,Dagen en data staan in m'n geheugen gegrift. 11 november, een dinsdagmorgen. ‘Je hebt een dochter', klonk het aan de andere kant van de lijn." Alsof de vroedvrouw het kleine wonder vast heeft na de bevalling en de moeder aankijkt. Alleen het huilen ontbreekt. ,,Maar dat deed ík wel. Ik was hyper, stond te springen in de kamer. De volgende dag vertrokken we naar het bureau in Den Haag en daar zagen we de eerste foto van Jia Lu..." Ben: ,,Elf maanden oud. Je krijgt de foto, haar rapport en vervolgens word je even alleen gelaten. Dan gebeurt er van alles met je. We vlogen elkaar in de armen. Voelden ons meteen pappa en mamma." ,,We wilden het meteen delen met de familie. Zo introvert als hij is, huilde mijn vader dikke tranen. Wetende wat we eerder hadden doorstaan. Vervolgens begint de trein hard te rijden. Twee weken later hadden we onze eerste bijeenkomst met acht andere Nederlandse stellen en weer twee weken later zaten we in het vliegtuig naar Peking. Tijd om zenuwachtig te zijn was er niet."

Fascinatie
Voor zijn werk reisde Ben eerder naar diverse continenten. ,,Maar op Azië was ik verliefd geworden, met een fascinatie voor China en met z'n tweeën hadden we eerder afgesproken dat we ooit een rondreis door dat land zouden maken. Een intrigerend land. Nu ging het van Peking naar Wuhan, het gebied waar het tehuis van Jia Lu was." ,,Je verblijft zo'n tweeënhalve week in het land, waarbij er overigens wel van je wordt verwacht dat je je tevens als toerist gedraagt en iets bezoekt, kortom: het land iets teruggeeft. ‘Wereldkinderen' had alles tot in de puntjes geregeld. Vooraf wordt bekeken of ouders en kind bij elkaar passen en die match komt eigenlijk altijd uit." Het Nederlandse gezelschap - van het ene op het andere moment kersverse ouders - groeide ondertussen naar elkaar toe. ,,In eerste instantie zaten we daar, opeens allemaal tegelijk met een blèrend kind. Logisch, want dat kind wordt plots uit haar veilige omgeving gehaald. Er ontstond een groepsgevoel bij de ouders en we wisselden ervaring uit. Ondertussen ontstond tevens de behoefte om naar het tehuis te gaan waar de kinderen vandaan kwamen. Daar zijn ze niet zo happig op in China. Uiteindelijk vertrokken we voor een rit van een paar uur met één ouder per stel."

,,In het tehuis bleken tevens gehandicapten te worden verzorgd en wat de acceptatie van deze mensen betreft, loopt het land nog flink achter. Ik kreeg er tevens de plek te zien waar Jia Lu ooit gevonden is. Destijds met een briefje erbij, met daarop de datum van geboorte. Haar moeder heeft haar vlakbij het gemeentehuis te vondeling gelegd, wat voor mij betekent dat ze van het kind heeft gehouden en graag wilde dat het zou worden gevonden. Een bijzondere ervaring." Ondertussen maakte Jannetje een wandeling met Jia Lu. ,,In een buikzak door de straten. Stopte er opeens een Chinese vrouw om ons van dichterbij te bekijken. Ze kon de link niet maken tussen kind en moeder. Ook voelde ze aan de kleertjes van Jia Lu. Achteraf werd ons verteld dat zoiets uit bezorgdheid gebeurt." Ze kwamen met z'n tweeën, Ben en Jannetje, en vlogen met z'n drietjes terug naar Nederland, nadat ze op Kerstavond de officiële papieren hadden verkregen in Peking. Ben: ,,Eenmaal thuis was ze in het begin bang dat we weggingen, waardoor ze ‘s nachts moeilijk slaap vatte. Soms zaten Jannetje en ik uren met z'n tweeën op haar kamer. Maar dat vonden we niet erg. We waren zó voorzichtig met haar, met alles." Geadviseerd was om de eerste maand geen visite te ontvangen. ,,Dat is om het kind vooral aan ons te laten wennen, om het hechtingsproces te bespoedigen."

‘Vanuit China hadden we wel een zak ‘zoete koekjes' meegekregen, maar die haalden weinig uit'

Jannetje: ,,Het is natuurlijk best raar; opeens heb je een kind thuis van één jaar oud. Er loopt geen kraamhulp rond om je te assisteren, je moet alles zelf uitvinden. Vanuit China hadden we wel een zak ‘zoete koekjes' meegekregen, maar die haalden weinig uit. Ik weet nog dat ik op de eerste dag één potje voeding haalde bij de supermarkt. ‘Bweeehhh', deed ze. Zat ze ‘s avonds met ons aan de wortelen en aardappelen..." Na een paar maanden sprak Jia Lu haar eerste woordjes: pappa en mamma. En die ouders schreven zich exact een jaar na haar komst (minimale wachttijd) onmiddellijk in om vanuit hetzelfde land een zusje te adopteren. ,,Vanwege de goede ervaring met een jong kind, zagen we de komst van een even oud meisje als ideaalbeeld. Maar de economische omstandigheden verbeterden zich daar en er werd meer binnenlands geadopteerd, waardoor voor het buitenland een afnemend aanbod gold. En er mag veertig jaar tussen ouder en toekomstig kind zitten."

,,Jannetje: ,,Ben was inmiddels 42½, dus we wisten dat we een ouder kind zouden krijgen." Opnieuw werd het geduld op de proef gesteld. ,,Jia Lu zag me telkens zitten en zei: ‘Mamma, ga je nu weer op internet?' Drie keer per dag keek ik of we al in aanmerking kwamen. En weer werd ik boos als ik geen vooruitgang zag, daarom stopte ik er maar mee." De onzekerheid nam toe toen bleek dat bij het eerste voorstel de gegevens incompleet waren. ,,Dan spookt er van alles door je hoofd. We hoopten een kaart met foto vanuit China in de kerstboom te kunnen hangen, zo van ‘dit is ons nieuwe kindje'." Uiteindelijk kwam er veel later, tweeënhalf jaar geleden, goed nieuws. ,,'Je krijgt een meisje van 2½, ze is gezond en heet Yuanfa', werd me gemeld."

Ben: ,,We hadden ervaring, door de komst van Jia Lu, maar die ervaring bleek niet zoveel waard. Want Yuanfa was ouder, sprak de Chinese taal en had de Chinese gewoonten. Ze was verwend en zelfstandig opgegroeid bij haar pleegouders." De ‘overhandiging' volgde dit keer in een Chinees hotel. Ben: ,,En dat verliep niet soepel. Jia Lu had een knuffel voor haar meegenomen, maar die wilde ze niet. Als ze moest plassen, begrepen we haar niet, want ze sprak Chinees. Ze dook al snel met kleren en al in bed, huilde de gehele eerste dag."

‘Als ze moest plassen, begrepen we haar niet, want ze sprak Chinees'

,,Elke keer als we terugkwamen in het hotel begon het huilen weer en riep ze iets op een hartverscheurende toon. Navraag leerde dat ze zei ‘ik wil hier niet zijn'. Eenmaal in Peking aangekomen ging het goed. Voordat we kwamen, hadden we een cameraatje toegestuurd naar de pleegouders. Achteraf bleek dat ze niet alleen foto's van Yuanfa en haar omgeving er op hadden gezet, maar ook hun adres. Iets wat eigenlijk niet mag. Alleen al omdat het verboden is om je kind te vondeling te leggen en daarmee zijn alle banden afgesneden. Dus ook naderhand mag er niets blijven bestaan. Toen ze later probeerde ons te contacten, waren we wat huiverig. Ze wilde weten hoe het Yuanfa verging. Uiteindelijk hebben we later wat foto's met een brief gestuurd."

,,Van Yuanfa zagen we in de eerste maanden in Volendam geen glimlach." Jannetje: ,,Ze sprak veel Chinees en als we dat wilden filmen, stopte ze. Ze heeft ondertussen goed Nederlands leren spreken, maar wist vaak nog niet wat het woord betekende. Ze krijgt extra les in De Ark en sinds vier maanden is haar zinsopbouw goed." Ben: ,,Ze ogen als twee biologische zussen, maar hun karakters zijn verschillend. Maar ze kunnen heel goed met elkaar overweg en hebben ieder hun eigen vriendinnengroepje. Er zal ongetwijfeld nog van alles gebeuren in de toekomst", doelt hij op opmerkingen of vragen van buitenstaanders of juist van de twee ‘schatjes' zelf. Jannetje: ,,We probeerden ons er op voor te bereiden toen Jia Lu op tv naar ‘Knofje' keek en een moeder daarin vertelde wat ze voor haar baby in de buik zong. Waarop Jia Lu ineens voor me stond en mij vroeg ‘wat zong jij toen ik in jouw buik zat?' Ik heb rustig geantwoord, zoals ik hen al meerdere keren heb verteld dat een hele lieve mevrouw hen heeft gedragen als baby, dat ze eerst in China hebben gewoond en dat wij aan de regering toestemming hebben gevraagd om hun ouders te mogen zijn. Ze zullen ongetwijfeld vaker vragen gaan stellen en dan moeten we aanvoelen wanneer het tijd is om uit te leggen waarom ze destijds te vondeling zijn gelegd."

Dankbaar
Ben: ,,In de schoolklassen gaat het goed, is er volledige acceptatie. En wij zullen ze heel veel liefde blijven geven. Ze komen altijd even bij ons in bed, het gevoel van samen voelen, terwijl ze dat bij het begin niet wilden. We zorgen voor stabiliteit, het gevoel dat ze hier welkom zijn. Voor onszelf? Ik denk niet dat er verschil is met biologische kinderen. Ik ben er ontzettend dankbaar voor en dat toon ik wanneer we naar de kerk gaan. Ook voor de geboorte en na de dood van Cornel ben ik er steeds naar toe gegaan. Om te vragen of het goed mag gaan." Jannetje: ,,Met Cornel mochten we er even aan proeven en ruiken, het ouderschap. Het waren de vier meest intensieve dagen van mijn leven." Ben: ,,Daar mag je ook ‘dank je wel' voor zeggen. Onze twee kinderen zijn ook allebei gedoopt. En dankbaar zijn we voor het feit dat we bij elkaar zijn gebleven, want vijftig procent van de ouders gaat uiteindelijk uit elkaar, na miskramen. Of het groeit dichter naar elkaar toe, zoals bij ons." Jannetje: ,,En wat die kinderen uitstralen... ik weet niet hoe ik het moet beschrijven. Als ik wegga, dan vragen ze me wanneer ik terugkom. En als Ben aan het werk gaat, vragen ze ook of hij niet te lang wegblijft. Geadopteerde kinderen zijn kwetsbaar. Komt ook door hun drang naar geborgenheid."

En nieuwsgierig. Jannetje: ,,Toen we een keer een fotoboekje van de pleegouders van Yuanfa op tafel hadden laten leggen en zij dat, twee jaar en negen maanden oud, te pakken kreeg, herkende ze de mensen op de foto en zat ze de hele tijd verdrietig onder de tafel." Zoals ze zelf zijn voorgelicht willen ze best dorpsgenoten en gelijkgestemden informeren. ,,Maar een echte handleiding is er niet voor de meeste zaken, het gaat puur om het volgen van je gevoel." Het is een bijzonder stel, hun eigen kroost. ,,Echte wereldkinderen zijn het", zegt Ben. En Cornel is ook een wezenlijk deel van hun leven geworden. ,,Ze zien zijn foto staan en gaan met ons mee als we naar het graf gaan. Ze zien hem als hun grote broer."

De wens om als compleet gezin een reis naar de roots van Jia Lu en Yuanfa te maken, moet over een aantal jaren in vervulling gaan. ,,Hun biologische ouders terugvinden gaat niet, maar als ze op zoek willen, hebben ze onze zegen. Als één van ons vijftig wordt of we 25 jaar getrouwd zijn, willen we sowieso graag de rondreis maken die we ooit met z'n tweeën wilden doen, door China. Dan willen we onze dochters kennis laten maken met hun land van herkomst en hen de mogelijkheid geven te kijken waar ze ooit als baby zijn opgegroeid."