Palingsoap: Gerda Verburg als de minister van Slappe Knieën
Het zal beslist niet de boeken ingaan als een belangrijke politieke gebeurtenis in 2009, maar vermeldenswaard is toch dat we er weer een ‘minister van slappe knieën' bij hebben Ditmaal is het Gerda Verburg van LNV die een bedrijfstak laat spartelen. Die tegen de wens van de Tweede Kamer ingaat en die braaf doet wat de Europese Commissie haar opdraagt: een langdurig vangstverbod instellen op paling. ‘Ons plan mag niet van de EC'; woorden van die strekking waren donderdag uit haar mond te horen tijdens een speciale aflevering van de palingsoap op het Binnenhof.
De CDA-minister, die eerder nog pal stond voor het alternatief van de palingvissers (160 ton jonge aal op zee uitzetten, om de aanwas van nieuwe paling zeker te stellen) kwam met lege handen terug uit Brussel en waste ze donderdag ook nog in onschuld. Ze had haar best gedaan maar het was niet gelukt. Jammer maar helaas. Wat haar vervolgens bijna Kamerbreed smalende commentaren opleverde. Haar eigen partij incluis. CDA-woordvoerder Koppejan schoof haar een weinig verheffend brevet van onvermogen toe: "De minister is te snel op haar rug gaan liggen". Met andere woorden: Gerda Verburg heeft zich zonder slag of stoot in het Brusselse confectiepak laten naaien.
Het ligt allemaal nogal ingewikkeld met die lekkernij die gerookt niet te vermaden is en die Volendam niet alleen een tweede naam, maar ook een eigen sound heeft bezorgd. Volgens wetenschappers gaat de palingstand evenwel hard achteruit in heel Europa en dat doet wel afbreuk aan die romantiek. Het is niet alleen de overbevissing, maar ook de beperking van de habitat door stuwmeren, sluizen, gemalen en andere waterwerken. Het beest moet namelijk op jonge leeftijd zowat de halve wereld overzwemmen om zich in de Sargassozee voort te planten. Vervolgens komt het jonge spul (de glasaal) massaal weer terug naar Europa, om in rivieren, meren en sloten tot de vette paling uit te groeien. Ook dan zitten alle waterwerken eerst weer in de weg en heel wat jong spul komt bijvoorbeeld niet levend door de gemalen. Ik ben geen bioloog maar het mag een wonder heten, dat er nog steeds paling gevangen kan worden. Even los van het feit dat paling ook steeds meer wordt gekweekt, maar ook daar is glasaalvangst voor nodig. Want paaien in de kweekvijver is er niet bij.
Even terug naar het politieke debat, dat feitelijk al begon in het voorjaar. Toen kwamen de palingvissers namelijk met een alternatief voor een maandenlang vangstverbod. Er zou dit najaar een kleine 160 ton aan geslachtsrijpe aal over de gemalen en stuwen worden gezet, zodat er geen barriëres zouden bestaan voor de reis naar de Sargassozee. Goed plan, vond de Kamer en ook Verburg was ervan overtuigd dat dit als herstelplan voor de palingstand in orde was. Een maandje de fuiken binnenhouden en voor de rond 250 visserijbedrijven, die het van de palingvangst moeten hebben, was dan het leed geleden.
Nu Verburg in Brussel bot heeft gevangen dreigt evenwel de maatregel dat de vangst dit jaar met de helft moet worden beperkt. In 2010 zal bovendien een vangsverbod voor de eerste drie najaarsmaanden gaan gelden, als Verburg het er verder bij laat zitten. Er is weinig rekenwerk voor nodig om te becijferen dat er dan harde klappen gaan vallen in deze bedrijfstak.
Zicht op een alternatief, waar Brussel wel mee akkoord zou gaan, is er hoegenaamd nog niet. En de tijd gaat dringen, want 23 september is de deadline. Als er dan geen haalbaar voorstel ligt, is voor palingvissers het beroepsverbod van een heel trimester onvermijdelijk. Men mag hopen dat Gerda Verburg alsnog een stevige lobby opzet richting Brussel en daar gewapend met een goed alternatief alsnog ruggengraat toont in deze kwestie.