Toerist vindt Edam liever dan Brugge

Het is om half twaalf nog rustig in Edam. Langzaam komen er meer bezoekers voor de Open Monumentendag. Bij scheepswerf Groot worden de rooktonnen voor het roken van sardines en makrelen opgestookt. De koeboot die het Edamse comité Open Monumentendag achter het gebouw van de Uitwaterende Sluizen heeft klaargelegd, loopt langzaam vol met toeristen.

Jan Hooyberg en Klaas de Jong zijn schipper en maat. Op deze dag en heten zede mensen har. telijk welkom. Dan begint de historische rondleiding over water met uitleg over de theekoepels die vroeger onderdeel van de burgemeesterswoning waren en nu kantoren van de Uitwaterende Sluizen zijn. „Er waren vroeger veel burgemeesterswoningen want we hadden wel vier burgemeesters". fluistert Jan mij toe.

Slierten
Klaas is dan al aan het vertellen over de Kwakelbrug en de historische scheepswerf. Jan is vandaag geen explicateur maar kan het toch niet nalaten me wat extra bijzonderheden toe te vertrouwen. Zoals het feit dat de ophaalbrug met slechts een boom voor het tegengewicht heel bijzonder is in Nederland. En in Edam hebben ze er wel twee: de Kwakelbrug en de jambrug. Dan moet Jan assisteren om de slierten van de Wilgenbomen opzij te houden. Dat is bij het Boerenverdriet. zo genoemd omdat het smal en moeilijk te bevaren was voor de boeren. Het is zo vlak voor de voormalige Damsluis waar de wilgentakken bijna tot in het water hangen.

De boottocht vervolgt over het Spui met zijn rijkeluishuizen. langs de wapenschilden onder de Dam en de vele bezienswaardige bijzondere monumenten langs de Voorhaven. Kaaspakhuizen, kerken van allerlei gezindten. boerderijen en een monumentaal cafépand worden van commentaar voorzien. Terug via het Oostergalop over de Nieuwe Haven zijn er de mooie panden van Nieuwenkamp. „Kijk de kademuur bij de kettingbrug moet nodig gerepareerd", meldt Jan nog terloops tijdens de rondvaart.

„Deze schilder woonde aan de vestingkant in een mooi pand." Voor het uitzicht liet hij vijf huisjes aan de overkant van het water in Zaanse stijl bouwen. „Verderop aan het einde van zijn wandelpad naar de stad staat nog een huis in dezelfde stijl", vertelt Jan Hooyberg. Als liefhebber van Oud Edam is hij goed op de hoogte van de anekdotes en wetenswaardigheden van de Edamse Monumenten. En gelukkig schroomt hij niet die te delen met de bezoekers.

Bukken
Nog even goed bukken voor de Baanbrug en daar zijn alweer de scheepswerf en de panden van de Uitwaterende Sluizen. Er is nog net even tijd voor uitleg over de Pompsluis en zijn verval van bijna twee meter. Een mooie tocht met deskundige uitleg van de twee Edammers die de liefde voor hun stad verraadt. „Veel gezelliger, kleiner en liever dan Brugge, waar we laatst waren, vindt de Limburgse familie die met acht man tevreden de boot uitstapt.