Ambachtelijk praatje in blik
Soep van Unox kun je moeilijk een streekproduct noemen
Maar waarom eigenlijk niet, het wordt toch ergens gemaakt? Alles wordt ergens gemaakt, dus alles is uit een streek. Neem Bicro. Op een industrieterreintje bij Edam staat al jaren de fabriek van Bicro. Voluit Bicro Food. Overal in Nederland wordt Bicro verkocht in supermarkten. Ragout in blik. Kippenragout, kalfs- en runderragout. Geschikt voor deeltijdvegetariërs, want er zit bijna geen kip in, geen rund, geen kalf. Een kalf is genoeg voor meer dan 100.000 blikjes kalfsragout. Het is vooral zetmeel met zout, bouillon en de roemruchte smaakversterker vetsin, ofwel natriumglutamaat, ofwel E621. Een blikje kost ongeveer 70 cent.
In de buurt van het blikje Bicro staat op het schap in de winkel mogelijk ook een ragout van eigen winkelmerk, het huismerk. Ik vond er zo een in een Plusmarkt. Duurder dan ragout van Bicro, iets meer dan 1 euro, maar er zit dan ook twee keer bijna geen kip of kalf in. Verder is de ragout dezelfde als die van Bicro. Geen toeval, want het komt uit dezelfde kokerij bij Edam. Het staat op het etiket in geheimtaal. In een klein liggend ovaaltje staat een code: NL 206 EG. Het is niet de bedoeling dat burgers weten wat dat betekent, het is voor de keurmeesters van de regering. Als er iets mis is met de ragout, kan men de VWA (Voedsel en Waren Autoriteit) opbellen, die dan vraagt welke code in het ovaaltje op het etiket staat. Dan weten ze genoeg in Den Haag: het blik is gevuld door Bicro.
Hele generaties zijn groot geworden met de betrekkelijk goedkope ragout uit Edam. Maar nu is er een nieuwe. De Brabantse handelsonderneming Streek Selecties heeft een nieuw merk bedacht: Gijs. Als op een verpakking een oranje houten klomp is afgebeeld met de naam Gijs, dan zit er een 'ambachtelijk' streekproduct in, zoals eieren of appelsap. 'De producten van het Gijsassortiment zijn authentieke streekproducten die u normaliter alleen bij de producent zelf kunt kopen', staat in een Gijskrant. Gijs brengt streekproducten rond langs de supermarkten van Plus, overal in het land. Ook een authentiek ambachtelijk blik kalfsragout en kip 'volgens traditioneel recept van Jaap Karsten'. 'Lekker van hier', staat op het etiket. Van waar? Nou van hier, dat zei ik toch. Een heel verhaal staat er bij. Opa Karsten verkocht kroketten in Purmerend in de jaren vijftig. Jaap is zijn zoon. Dus opa was eigenlijk vader Karsten, maar de tekstschrijver nam het niet zo nauw. Jaap leerde van vader opa de ragout maken voor de kroketten en doet het nog steeds volgens dat recept.
Een waarlijk streekproduct, want het is ragout van Gijs (en van Jaap natuurlijk). Er zit ook meer kalf in dan in de industriële ragout van Bicro, drie keer bijna niks, net als in de variant met kip. Ragout van Gijs kost bijna 2 euro. Nog niet duur als je bedenkt dat het door en door ambachtelijk is gemaakt. Zonder tovermiddeltjes. In de Gijskrant staat het helder: 'Kunstmatige toevoegingen, daar houden we bij Gijs niet van.' Ook in de ragout van Gijs zit weliswaar de roemruchte smaakversterker vetsin, ofwel natriumglutamaat, ofwel E621, maar waarschijnlijk een authentieke ambachtelijke soort uit eigen streek, dus van hier. Van waar? Van hier en nu zeg ik het niet nog eens. Maar waar is hier dan? Nou gewoon, Edam. Jaap Karsten is directeur van de Edamse ragoutfabriek Bicro Food.
Het grote verschil tussen de ragout van Bicro en de ragout van Gijs is alleen de prijs. Die betaal je voor de ambachtelijke praatjes er omheen.