Conflict

Afgelopen dinsdag hoorde ik op BNR Nieuwsradio een column over conflictoplossing. Die column wordt verzorgd door een bemiddelingsbureautje en ze noemen hun column GRR-Radio... omdat je bij zakendoen altijd "gelazer" hebt.

Hun tip kwam erop neer dat je bij onverenigbare verschillende standpunten moet gaan zoeken naar een gezamelijk belang. Ze gaven als voorbeeld de gemeente Staphorst. De gemeente is verplicht om een archeologisch onderzoek uit te laten voeren, dus huren ze een bureau in en dat bureau schrijft een rapport waarin staat dat er zaken in de grond zitten die tienduizenden jaren oud zijn. Hmmm... dat is ouder dan de schepping. U zult begrijpen: hier zit een conflict. Door echter te letten op het gezamelijk belang, namelijk het voldoen aan de wettelijke verplichtingen en het veiligstellen van "belangrijk spul in de bodem" kwamen ze er wel uit. Volgens mij hebben de wetenschappers een zinnetje aan hun rapport toegevoegd dat aangeeft dat de empirische wetenschap vaak niet matcht met de bijbel....
Dit verhaaltje triggerde mij weer omdat Barack Obama in zijn boek The Audacity of Hope ook een dergelijke oplossingsrichting voorstelde als het ging om het samenwerken met de Republikeinen. Hij geloofde dat je niet moest focussen op ideologie, maar op gezamelijke waarden. Dan kom je erachter dat je eigenlijk dezelfde problemen wilt oplossen maar alleen vanuit een ander denkkader. Neem bijv. anti-abortus en pro-choice. Die twee groeperingen zullen elkaar nooit een strobreed toegeven. Je kunt echter wel focussen op de gezamelijke waarde dat ongewenste zwangerschappen zeer onwenselijk zijn voor vrouw (vaak nog een kind) en maatschappij. Ga je voor een concreet oplossingsplan dan is het denkkader helemaal niet meer belangrijk; je focust op het probleem en oplossingen en samenwerking wordt mogelijk. Bijvoorbeeld meer educatie.

Dit triggert mij weer naar nóg een nieuw punt. In een managementtraining die ik heb gevolgd heb ik een cursus onderhandelen gedaan. De meeste mensen denken bij onderhandelen de simpele variant van starten met een laag bod, wat handjeklap en dan op een redelijk gemiddelde uitkomen. Laten we zeggen: zoals bij de autoverkoper of bij het kopen van een huis. Er zijn echter ook andere methoden, zoals transactioneel onderhandelen. Hierin speel je open kaart, vertelt wat je problemen zijn en beperkingen en dus de redenen waarom je wel laag móet bieden en vervolgens ga je samen aan de slag om een oplossing te vinden die voor beide partijen alle problemen wegneemt en meerwaarde oplevert. Je hebt echter wel nodig dat er voldoende vertrouwen is voor beide partijen om open kaart te spelen, anders durft men de kaarten niet te openen en kan je dus niet oplossingsgericht werken. Deze "les" sloot enorm aan bij mijn eigen stijl en ik nut de achterliggende theorie steeds meer en steeds vaker uit.

Welnu, als Staphorst met de archeologen door één deur kan. Als Obama het aandurft om met de Republikeinen een zorgplan te maken. En als ik in mijn dagelijkse praktijk het voor elkaar krijg positioneel onderhandelen praktisch uit te bannen, dan móet het toch mogelijk zijn om.... een duurzame oplossing voor de verkeerssituatie op de Volendammer dijk te vinden.

Het hanteren van een dergelijke transactionele stijl vergt wel iets van de participanten. Zelfkennis en zelfinzicht om hun eigen valkuilen te herkennen en er voor te waken geen onoverkoombare belemmeringen op te werpen, bereidheid open kaart te spelen, voldoende zelfvertrouwen om aan te durven samen met de tegenstander te praten en te zoeken naar oplossingen zonder zich te verschuilen achter een dood standpunt of beschermende ideologie. Vanuit dat laatste kan ik alleen maar respect opbrengen voor de Staphorstenaren die in discussie gegaan zijn met een groepje archeologen die bewijzen in handen hebben die de taphorstenarens ideologie, nee sterker nog: de betekenins achter hun "menszijn" onderuit haalt.

De aanpak van wethouder Runderkamp in het verleden kan ik niet goed beoordelen. Ik ben er niet bij geweest. Het lijkt er op dat hij wel een transactioneel proces heeft willen opstarten, maar het is toch uit de hand gelopen. Helaas is het hem dus niet gelukt. In het beste geval heeft hij het vertrouwen van de critici niet weten te winnen waardoor niet alle kaarten open gegaan zijn, in het ergste geval heeft hij een spelletje gespeeld om zijn eigen partijpolitieke standpunten erdoor te drukken. Ik kan dat niet beoordelen, maar als ik indergelijke gevallen twijfel dan gebruik ik maar Hanlon's Razor: "Never attribute to malice that which can be adequately explained by stupidity." Stupidity is hier natuurlijk een veel te hard woord, maar ik hoop dat de geest van de quote overkomt.

De schrijvers en politici die zich er op dit moment mee bezig houden hebben ongetwijfeld enorm goede bedoelingen, maar zonder dat ze het weten leggen ze alle gewicht op ideologie en standpunten. Dat is fijn als je je wilt profileren (iets dat natuurlijk heel aantrekkelijk is in verkiezingstijd) maar een oplossing levert het niet op. Een ander belangrijk aspect is uiteraard iemands gevoel voor rechtvaardigheid en de wens om iets kroms recht te zetten. Maar rechtvaardigheid is een subjectief begrip en, ondanks alles, wil je iets bereiken dan gaat polariseren niet werken. Ik heb zelfs zelf mijn steentje bijgedragen door het onderwerp aan te pakken in mijn hoedanigheid als nar en er een felle aanval op Louter omheen te boetseren. Ik ben echter graag eigenwijs en commiteer me daardoor niet aan de ene of de andere stroming. Het maakt geen grappig, populair of sexy verhaal, maar ik ga mijn eigenwijzigheid nu maar eens uiten door te roepen dat het tijd is voor oplossingsgerichtheid.

Ik ben dus benieuwd naar vooral de waarden. Wat zijn nu de concrete dingen die we willen bereiken? Ik kan er een paar verzinnen...
- De dijk als een aantrekkelijke touristische bestemming;
- Geen schade (of: groei) voor de toeristische economische activiteit;
- Een, qua verkeer, veilige omgeving voor de omwonenden;
- Voldoende mogelijkheden voor leveranciers en bezoekers om de ondernemers te bereiken;
- Minimale drempels voor overnachtende gasten van de hotels;

Standpunten en ideologie zijn ook van belang om te kennen (niet om mee verder te werken want daarvoor zijn ze te onwrikbaar). Standpunten zullen ongetwijfeld in de politieke programma's van alle partijen staan. Ik ben nog iets meer benieuwd naar Ideologie omdat die vaak zo impliciet is. Is VD80 nu echt de partij van "ik roggel ut wiel", CDA van "bouwen" en VVD van "alle ondernemers eerst"? En de PvdA... "Het is Volendam
maar..."???

Tenslotte zijn de "open kaarten" van belang. Misschien zijn die kaarten nog de grootste uitdaging - het is ook best heftig om en plein public iets toe te geven waarvan je vreest dat het je reputatie schaadt of je toekomstige onderhandelinspositie schaadt. Juist daarom zou ik het ook goed vinden als we wat van die kaarten open krijgen, desnoods door ze hier op het internet maar even te roepen.

Dus vraag ik jullie als reactie gezamelijke waarden, ideologie of gesloten kaarten te noemen. Ik kan geen spelregels stellen, maar het lijkt me van belang als we dat doen zonder waardeoordeel er aan toe te voegen.

Ik ben benieuwd.
MrPrince, a.k.a. Siggy

ps. Ik ben me ervan bewust dat er een uitspraak is van de gemeenteraad die één kant op richt. Als ik het goed heb is er ook een uitspraak van de bestuursrechter. Je kunt de officiële paden bewandelen, en vroeger of later komt er via die route vast een vaststaande uitspraak maar dat kost onnoembaar veel energie en tijd, energie en tijd die wanneer je het zou investeren in opbouw, veel sneller en tot een veel adequater resultaat kunnen leiden.